Go‘zal Turkiston
0:00
/
Toshkent
temperature icon 10°C

“JADID” GAZETASINING YANGI SONIDA: ✏️Usmon NOSIR: BOĞIM ✏️Iqbol MIRZO: KELAJAK UÇUN MAS’ULIYAT ✏️Gulçehra UMAROVA: ASRNI BÖYLAGAN ADIB ✏️Komil SINDOROV: “JAVOHIR SINDOROVNING BOBOSI BÖLIB TANILDIM“ ✏️E’zozxon KARIMOVA: MILLIY YUKSALIŞ SARI ✏️Orif ODILOV: ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA ✏️Nusratullo JUMAXÖJA: TADQIQOT-ROMAN ✏️Abbos ŞOYIMOV: XALQARO MEDIAFORUM ✏️Zikrilla MUHAMMAD: ANQARADA ADABIYOT BAYRAMI ✏️Ikrom BÖRIBOYEV: KEÇA VA BUGUN ✏️Muhayyo RUSTAMOVA: OG‘RIQ NUQTA ✏️Abdulhamid MUXTOROV: UYLAR SOYASIDA QOLAYOTGAN SAVOLLAR ✏️Jasmina ISROIL: SYUKURO MANABE – IQLIMŞUNOSLIK “OB-HAVOSI”NI ÖZGARTIRGAN NOBELÇI ✏️Rustambek ŞAMSUTDINOV: QONLI JILD ✏️Alişer SANDIBOYEV: SAMARQAND NEÇA YOŞDA? ✏️Nigina ISKANDAROVA: “KITOB, MENING DÖSTIMSAN” ✏️Jamoliddin BADALOV: “OLTIN QALAM” UMMON ORTIDA

TAVSIYA QILAMIZ


22.08.2024 | 12:46

img2526

KO‘KTURK ALIFBOSI

Sovet mafkurachilari uchun mustabid xalqlarni kamsi­tish, yer­ga urish, hatto haqoratlash oddiy kundalik yumush edi. Xalqni o‘zagidan, ildizidan ayirish maqsadida soxta tarix to‘qilar, mashhur allomalari, sarkardalari qora bo‘yoqlarda tasvirlanardi. Albatta, o‘tmishidan bexabar g‘ofil xalqni boshqarish oson, o‘z yo‘rig‘iga yurgizish qulay bo‘ladi, deb hisob­lashgan. Ayniqsa, uch ming yillik tarixga ega o‘zbek xalqini ommatan savodsiz deb e’lon qilish zamirida ham ana shunday siyosiy maqsad yotardi. O‘quvchilik yillarimda bu siyosatning mohiyatini tushunmaganimdan bo‘lsa kerak, tarix darsligini o‘qib ayrim savollar tug‘ilar edi.

Xo‘sh, turkiy xalqlarning, jumladan, o‘zbeklarning qadimda o‘z alif­bosi bo‘lganmi? Ha, oromiy yozuvida bitilgan toshbitiklar qadimda o‘z alifbomiz bo‘lganini tasdiqlaydi. Yaqinda xorazmlik tarixchi Latofat Abdrimova tomonidan ijtimoiy tarmoqlarda tarqatilgan ma’lumotdan uzoq o‘tmishdagi ajdodlarimiz ko‘kturk alif­bosini ham yaratganini bilib qoldim.

“Ko‘kturk alifbosi turk tilining eng qadimgi yozuv tizimidir, – deb yozadi Latofat Abdrimova. – O‘ngdan chapga yoziladi. U jami 38 ta harfdan, jum­ladan, 4 ta unli, 25 ta undosh va 9 ta diftongdan iborat bo‘lib, ko‘pchilik undosh harflar qalin va ingichka unlilarga ega. O‘rxun bitiklari shu alif­bo bilan yozilgan.

Qizig‘i, Xorazmning so‘nggi xonlari ushbu alifboni bilgan va o‘rganganlar. Saroyda 85 nafar tarjimon faoliyat yuritgan.

Demak, bu alifbodan ham foydalanilgan. Ruslar saroy kutubxonasidan olib ketgan ma’naviy xazina orasida yana qanday bebaho merosimiz bo‘lgani haligacha noma’lum”.

Yana bir gap: tarixiy manbalarda keltirilishicha, shoh va shoir Zahiriddin Muhammad Bobur ham o‘z alifbosi – “Xatti boburiy”ni yaratib, undan unumli foydalangan. Ammo bu alifbo arab yozuviga asoslanganini ta’kidlash joiz.

Xo‘sh, tengsiz aqlu zakosi bilan o‘z alifbosini yaratgan xalq savodsiz bo‘lishi mumkinmi?

Shuhrat AZIZOV


ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA

Özbek va qozoq xalqlari tili, dini va madaniyati bilan bir-biriga çambarças boğlangan ellardir. Ajdodlarimiz ming yillar davomida yonma-yon yaşab, hayotning quvonç va taşvişlarini, yaxşi-yomon kunlarni birgalikda boşdan keçirib, taqdirdoş bölib kelişgan. Bu qardoşlik keyingi yillarda, ayniqsa, mustahkamlanib, yangiça mazmun va ruh bilan boyib bormoqda. Bu borada Özbekiston Respublikasi Prezidenti Şavkat Mirziyoyev hamda Qozoğiston Respublikasi Prezidenti […]

16.11.2026 | 14:34

img88

“BIR ÇORAK ET”

Yaqin-yaqinlargaça xalq tilida, badiiy adabiyotda “Tört qadoq göşt”, “bir çirpit asal”, “ön tanob yer” kabi jumlalar işlatib kelinardi. Hozir esa bular nimani anglatişini deyarli unutib yubordik. Qirq yilça burun “bir aşmuşka çoy”, “tört yumaloq çoy” kabi sözlar savdoda, turmuşda köp işlatilardi. “Aşmuşka” deb eng kiçik çoy qadoği – ellik grammlik, özi kub şaklida bölsa ham, […]

12.11.2026 | 14:31

img602

NON VA OŞ ŞAHRI

Yaqinda xorijlik oşnalarni kutib oldim. Uçoq tungi soat uçda qöndi. Ertalab sakkizda “Afrosiyob”da Buxoroga ketişlari kerak. Ölguday çarçaşgan, ramaqijon ahvolda. Özbekona taomilga köra, qönoqlar öziga kelsin deb palovxona sari boşladim. Uç xil oş çaqirdim. Non-çoy, aççiq-çuçuk  degandek… Qiziği keyin boşlandi. Mehmonlar piyolaning çetiga ikki marta lab tekkizib, ajablanişdi: – I-ya, qardoş, çoyga şakar solinganmi?– Ha-da! […]

12.11.2026 | 09:27

img600