Go‘zal Turkiston
0:00
/
Toshkent
temperature icon 11°C

“JADID” GAZETASINING YANGI SONIDA: ✏️Usmon NOSIR: BOĞIM ✏️Iqbol MIRZO: KELAJAK UÇUN MAS’ULIYAT ✏️Gulçehra UMAROVA: ASRNI BÖYLAGAN ADIB ✏️Komil SINDOROV: “JAVOHIR SINDOROVNING BOBOSI BÖLIB TANILDIM“ ✏️E’zozxon KARIMOVA: MILLIY YUKSALIŞ SARI ✏️Orif ODILOV: ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA ✏️Nusratullo JUMAXÖJA: TADQIQOT-ROMAN ✏️Abbos ŞOYIMOV: XALQARO MEDIAFORUM ✏️Zikrilla MUHAMMAD: ANQARADA ADABIYOT BAYRAMI ✏️Ikrom BÖRIBOYEV: KEÇA VA BUGUN ✏️Muhayyo RUSTAMOVA: OG‘RIQ NUQTA ✏️Abdulhamid MUXTOROV: UYLAR SOYASIDA QOLAYOTGAN SAVOLLAR ✏️Jasmina ISROIL: SYUKURO MANABE – IQLIMŞUNOSLIK “OB-HAVOSI”NI ÖZGARTIRGAN NOBELÇI ✏️Rustambek ŞAMSUTDINOV: QONLI JILD ✏️Alişer SANDIBOYEV: SAMARQAND NEÇA YOŞDA? ✏️Nigina ISKANDAROVA: “KITOB, MENING DÖSTIMSAN” ✏️Jamoliddin BADALOV: “OLTIN QALAM” UMMON ORTIDA

TAVSIYA QILAMIZ


19.08.2026 | 09:48

img1921

ALEKSANDR FLEMING – PENITSILLIN KASHFIYOTCHISI

Hayot yo‘li

Aleksandr Fleming 1881-yilda Shotlandiyaning Ayrshir hududida tug‘ilgan.

U Londondagi Muqaddas Mariya shifoxonasi tibbiyot maktabidagi tahsil jarayonida bakteriologiya sohasiga qiziqib qoladi. Ilmiy faoliyatida professor Almrot Rayt muhim o‘rin tutgan. Uning rahbarligida immunitet, infeksiyalar va bakteriyalar bilan bog‘liq tadqiqotlar olib bordi. Shu davrda Fleming kuzatuvchanligi va tajribalarga tanqidiy yondashishi bilan e’tiborga tushdi. Birinchi Jahon urushi davrida harbiy gospitalda yarador askarlarni davolash bilan birga, infeksiyalar muammosini ham o‘rgandi. U ba’zi antiseptiklarni yaralarga noto‘g‘ri qo‘llash zararli bo‘lishi mumkinligini kuzatdi.

Kashfiyot tadriji

Ta’tildan laboratoriyasiga qaytgan Fleming stafilokokk bakteriyalari o‘stirilgan Petri idishlaridan birida mog‘or paydo bo‘lganini ko‘rdi. E’tiborlisi, mog‘or atrofida bakteriyalar o‘smagan edi. Olim bu holatni tasodif deb qabul qilmadi. U mog‘or bakteriyalarning o‘sishini to‘xtatuvchi qandaydir modda ishlab chiqarayotgan bo‘lishi mumkinligini taxmin qildi. Keyinchalik bu modda penitsillin deb nomlandi. Fleming 1929-yilda o‘z tadqiqot natijalarini ilmiy maqola sifatida e’lon qildi.

Penitsillinning haqiqiy doriga aylanishida Oksford universiteti olimlari Govard Flori va Ernst Cheynning xizmati beqiyos. Ular Flemingning dastlabki tadqiqotlariga tayanib, penitsillinni ajratib olish, tozalash va uni tibbiy maqsadlarda qo‘llash usullarini ishlab chiqdilar. 1940-yilda o‘tkazilgan tajribalarda penitsillin og‘ir bakterial infeksiyaga chalingan sichqonlarning hayotini saqlab qolishi mumkinligi namoyish etildi. 1941-yilda penitsillin insonda qo‘llandi.

Ikkinchi Jahon urushi davrida AQSH va Buyuk Britaniyada uni sanoat miqyosida ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yildi. Penitsillinning keng tarqalishi og‘ir bakterial infeksiyalar, yara infeksiyalari va pnevmoniya kabi kasalliklarni davolash imkoniyatlarini keskin oshirdi. Urush davrida ko‘plab yaradorlarning hayotini saqlab qolishda ham muhim rol o‘ynadi.

E’tirof

1945-yilda Aleksandr Fleming, Ernst Cheyn va Govard Flori fiziologiya yoki tibbiyot bo‘yicha Nobel mukofotiga sazovor bo‘ldilar. Mukofot ularning penitsillinni kashf etishi va uning turli yuqumli kasalliklarga qarshi davolash ta’sirini ochib bergani uchun taqdim etildi.

Bu mukofot muhim haqiqatni ko‘rsatadi: buyuk ilmiy kashfiyot ko‘pincha bir insonning g‘oyasi bilan boshlansa-da, uni insoniyat manfaatiga xizmat qiladigan texnologiya va doriga aylantirish uchun ko‘plab olimlarning mehnati talab etiladi.

Ogohlantirish

Penitsillinning kashf etilishi infeksion kasalliklarni davolash tarixida yangi davrni boshladi. Uning muvaffaqiyati boshqa antibiotiklarni izlash va ishlab chiqishga ham katta turtki berdi. Shu ma’noda, Flemingning kashfiyoti faqat bitta dori vositasining yaratilishi emas, balki zamonaviy infeksion tibbiyotning shakllanishiga asos solgan ilmiy voqea bo‘ldi.

Fleming antibiotiklarning kelajakda noto‘g‘ri qo‘llanishi xavfini ham yaxshi anglagan olimlardan edi. U penitsillin yetarli bo‘lmagan miqdorda yoki noto‘g‘ri qo‘llansa, bakteriyalar dori ta’siriga chidamli bo‘lib borishi mumkinligidan ogohlantirgan.

Jasmina ISROIL tayyorladi.

“Jadid” gazetasining 2026-yil 14-avgustdagi 33-sonida


“JAVOHIR SINDOROVNING BOBOSI BÖLIB TANILDIM“

Özbekistonda xizmat körsatgan yoşlar murabbiysi, yuridik fanlar doktori, yozuvçi Komil SINDOROV bilan suhbat – Assalomu alaykum, ustoz. Sizni ham bobo, ham Özbekiston şaxmat federatsiyasi rais örinbosari sifatida Javohir Sindorovning Sent Luis (AQŞ) şaxmat klubida bölib ötgan “Clutç Çess: Çampions Şowdown 2026” xalqaro turnirdagi ğalabasi bilan muborakbod etamiz! – Rahmat! Jahon çempionligi bahslari oldidan sönggi muhim […]

16.11.2026 | 16:15

img82

MILLIY YUKSALIŞ SARI

Joriy yilning 10-14-noyabr kunlari Qoraqalpoğiston Respublikasi, viloyatlar va Toşkent şahrida mustaqil Özbekiston tarixida ilk marotaba “Özbekiston ziyolilari kengaşi”ning hududiy yiğilişlari bölib ötmoqda. Mazkur muloqotlar dunyoda yuz berayotgan madaniy, siyosiy va texnologik özgarişlar, şuningdek, qadriyatlar transformatsiyasi şaroitida milliy özlikni saqlaş, Uçinçi Renessans poydevorini barpo etiş, Yangi Özbekistonni quriş va Milliy yuksaliş davri sari dadil qadam taşlaş […]

16.11.2026 | 09:00

img132

KELAJAK UCHUN MAS’ULIYAT

O‘tib borayotgan hafta O‘zbekiston hayotida ijtimoiy soha, sanoat taraqqiyoti va xalqaro ekologik hamkorlik bilan bog‘liq muhim voqealarga boy bo‘ldi. Tibbiyot va farmatsevtika xodimlari kuni munosabati bilan yo‘llangan tabrik, elektrotexnika sanoati vakillari bilan muloqot, Orolni qutqarish xalqaro jamg‘armasi doirasidagi loyihalar hamda Prezident Shavkat Mirziyoyevning COP31 tadbirlaridagi ishtiroki mamlakat taraqqiyotining o‘zaro bog‘liq ustuvor yo‘nalishlarini namoyon etdi. Bosh […]

13.11.2026 | 14:43

img324