19.08.2024 | 18:30
403
BIRLASHADIGAN VAQT KELDI
Biz – bir guruh adiblar, olimlar, ziyolilar va jamoat arboblari Ostona shahrida ulug‘ shoir va mutafakkir, betimsol siymo Alisher Navoiy haykalining ochilish marosimiga taklif etilgandik. Guruhimiz tarkibida Sirojiddin Sayyid, Shuhrat Sirojiddinov, Gʻafur Shermuhammad, Olimjon Davlatov, Dilnavoz Yusupova, Serik Usenov kabi ijodkor, olimlar bo‘lib barchamiz hayajonda edik.

Men ulug‘ bobomizga dunyoda qo‘yilgan haykallarni eslab ketdim. Shoir tavalludining 527 yilligiga 1968-yilda O‘sh shahrida shunday haykal bo‘y ko‘rsatgan edi. U shoirning xorijda o‘rnatilgan birinchi haykali sifatida mashhur. Keyin Moskva (2002), Tokio (2004), Boku (2008), Shanxay (2017), Dushanbe (2018), Minsk (2019), Seul (2021) kabi shaharlarda Alisher Navoiyga haykallar barpo etildi. Mana, endi bu sharafli estafetani Qozog‘iston Respublikasi poytaxti Ostona davom ettirmoqda.
Ostona – yosh shahar, uning asli nomi Oq mola edi. 1997-yilda shahar Qozog‘iston Respublikasi poytaxti etib belgilangach, Ostona nomini oldi. Hozir obod va gullab-gurkirab borayotgan shahar, unda bir milliondan ortiq odam yashaydi. Bir-biriga o‘xshamas shinam binolar qad ko‘targan.
…1838–1847-yillarda Oq podsho mustamlakachilariga qarshi kurashgan jasur Kenesarixon, ayni shu yerda, Ishim va Yesil daryolari bo‘yida dushmanga qarshi ayovsiz jang olib borgan. Shu sababdan, ulug‘ xonni Ostona shahrining asoschisi deb ham ataydilar. Bundan qirq yillar muqaddam mashhur qozoq yozuvchisi Ilyos Yesenberlinning Kenesari Qosimovga bag‘ishlangan “Xan Kene” tarixiy romanini o‘qigandim va hayratlangandim.
Alisher Navoiy haykali shaharning markazida, serdaraxt xiyobonda joylashgan edi. Haqiqiy ishqni kuylagan ulug‘ shoir ruhiga mos, oshiqlar xiyoboni, desa yarashadi. Odam gavjum. Bu yerda shahar jamoatchiligi – arboblar, ziyolilar, shoir va adiblar to‘planishgan. Hammamiz shirin bir bezovtalik va hayajonda tantanali lahzalarni kutardik.
Qozog‘iston Respublikasi Prezidenti Qosim-Jomart To‘qayev bilan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev xiyobonga kirib kelishganda hamma oyoqqa qalqdi.
Prezidentlar oq matoni tushirganlarida ko‘z oldimizda shoirning muhtasham haykali namoyon bo‘ldi.
– Haykalning bo‘yi qancha? – deb so‘radim yonimda turgan, haykal muallifi O‘zbekiston xalq rassomi Jasvant Annazarovdan.
– Shohsupa bilan hisoblaganda bo‘yi sakkiz yarim metrdan iborat.
– Buyuk faylasuf va insonparvar shoir Alisher Navoiyning ijodiy merosi nafaqat o‘zbek xalqiga, balki butun dunyoga tegishli noyob boylikdir. Navoiy asarlari XVI asrdayoq italyan va nemis tillariga tarjima qilingan bo‘lsa, bugungi kunda dunyoning deyarli barcha tillarida yangramoqda. Asrlar davomida hayotning o‘ziga xos ensiklopediyasi bo‘lgan uning ijodi millionlab insonlarni hayratga solib, ruhlantirib kelmoqda, – dedi Shavkat Mirziyoyev. – Haykali Toshkentning markaziy maydonlaridan birini bezab turgan qozoq xalqining buyuk farzandi, qozoq adabiyotining mumtoz namoyandasi Abay Qo‘nonboyev Sharqning boshqa buyuk shoirlari qatori Alisher Navoiyni ham o‘zining ustozi deb bilgan…
Qozog‘iston Prezidenti o‘z so‘zida poytaxtda buyuk shoir va mutafakkir Alisher Navoiy haykali o‘rnatilgani qozoq xalqining o‘zbek xalqiga bo‘lgan alohida hurmati ramzi ekaniga urg‘u berdi.
Bizni muhtasham “Ostona opera” davlat opera va balet teatriga Markaziy Osiyo va Ozarbayjon san’at ustalarining “Do‘stlik kechasi” tantanali konsertiga taklif etishdi.
Navoiy haykali poyida ikki muhtaram Prezident bilan diydorlashish nasib etgan bo‘lsa, endi zalda Qirg‘iziston Prezidenti Sadir Japarov, Tojikiston Prezidenti Emomali Rahmon, sammitning faxriy mehmoni Ozarbayjon Prezidenti Ilhom Aliyev kabi hurmatli siymolar bilan birga zavqyob konsertdan bahramand bo‘ldik. Markaziy Osiyo davlatlari Prezidentlari baqamti, jamuljam! Folklor-etnografik ansambllar va estrada san’atkorlarining rang-barang milliy liboslarda chiqishlari, ijro etilgan milliy qo‘shiq va raqslar xalqlarimizning tomirdosh-u qondosh mushtarakligini va madaniy yaqinligini yaqqol namoyon qildi.
Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining VI Maslahat uchrashuvi qizg‘in va jo‘shqin o‘tdi. Hurmat-u e’zoz ruhiga cho‘milgan uchrashuvda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Markaziy Osiyo davlatlari rahbarlarining Faxriy nishoni bilan taqdirlandi.
Davlatimiz rahbari Markaziy Osiyo yetakchilariga minnatdorlik bildirib, ushbu yuksak mukofot mamlakatlarimizning mintaqaviy hamkorlik va strategik sheriklikni mustahkamlashdagi umumiy yutuqlarining e’tirofi ekanini ta’kidladi.
– Siyosiy iroda va birgalikdagi sa’y-harakatlarimiz tufayli bugun Markaziy Osiyo qo‘shnichilik, o‘zaro manfaatli hamkorlik va barqaror taraqqiyot makoniga aylanmoqda, – dedi Shavkat Mirziyoyev o‘z nutqida.
Qozog‘iston Prezidenti Qosim-Jomart To‘qayev davlatimiz rahbariga O‘zbekiston – Qozog‘iston do‘stligini mustahkamlashga qo‘shgan ulkan hissasi uchun mezbon mamlakatning eng oliy davlat mukofoti – “Oltin Qiron” (“Oltin burgut”) ordenini tantanali ravishda topshirdi.
Biz qalam ahli, davlatimiz rahbarini qutlug‘ mukofot bilan chin yurakdan muborakbod etamiz! Bu bizga, xalqimizga berilgan mukofotdir!
Qozog‘iston Respublikasi Prezidenti ajoyib loyihani olg‘a surdi. Uning fikricha, ildizi, kelib chiqishi bir-biriga o‘xshash, yaqin mintaqa xalqlarining yagona tarixini yaratish kerak.
O‘zbekiston Prezidenti uchrashuvda qator tashabbus va takliflarga boy, jo‘shqin nutq so‘zladi. Yurtboshimiz o‘z nutqida global jarayonning Markaziy Osiyodagi barqaror rivojlanishga ta’siri tahlilidan kelib chiqib, mamlakatlarimizning kelajagi haqida so‘zlab, mintaqada amaliy hamkorlikning qator ustuvor yo‘nalishlarini belgilab berdi.
Sanksiya siyosatining asiriga aylangan bir vaziyatda, milliy ID-kartalarni mintaqa miqyosida tan olish, mudofaa siyosatida hamkorlik, yagona mintaqa pozitsiyasini shakllantirish kabi takliflar – Markaziy Osiyoning dunyoga yagona kuch sifatida namoyon bo‘layotganini isbotlaydi.
Mintaqa tobora integratsiya va ittifoqchilik tomon olg‘a qadam tashlamoqda. Markaziy Osiyo yagona ittifoq tomon burildi, degan fikrlar ko‘proq jaranglamoqda, qanot yozmoqda. Markaziy Osiyo umumtelekanalini ochish zaruriyati tug‘ilmoqda. Shunday shiddatli zamonda yolg‘iz harakat qilmoq kutilgan natijalarga yetishishni uzoqlashtiradi. Mamlakatlar rahbarlari mintaqani birlashtirish, global muammolarni birgalikda hal qilish, ittifoqchilik munosabatlarini rivojlantirish masalalariga diqqatni qaratmoqda. Markaziy Osiyo mamlakatlarining farovonligi ko‘p jihatdan umumiy sa’y-harakatlarga, yakdillikka, mintaqa manfaatlarini birgalikda ilgari surishga bog‘liq bo‘lmoqda. Shu munosabat bilan muhim strategik hujjat – Mintaqaviy xavfsizlik va barqarorlikni ta’minlash konsepsiyasini ishlab chiqish taklif etilmoqda. Birlashadigan vaqt keldi…
Navoiy hazratlari butun elga, insoniyatga yaxshilikni ravo ko‘rib, dushmanlikni la’natlab, ezgulikni – bahamjihatlikni, birlashishni ulug‘lab, tabarruk bir tavajjuhda jahonga boqarkan, “Farhod va Shirin” dostonida:
Agar bir qavm, gar yuz, yo‘qsa mingdur,
Muayyan turk ulusi xud meningdur! –
deb hayqirgan edi.
Ne hikmatki, shoir ruhini shod etib, uning haykali tantanali ochilgan Ostonada Markaziy Osiyoning uzoqni ko‘zlaguvchi zukko va donishmand rahbarlari birlashib, yakdil bo‘lib mintaqani xavfsizlikning mustahkam qo‘rg‘oniga aylantirish tashvishini chekmoqdalar… Bu naqadar quvonchli hodisa!
Ha¸ birlashadigan vaqt keldi, azizlar!
Muhammad ALI,
O‘zbekiston xalq yozuvchisi
ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA
Özbek va qozoq xalqlari tili, dini va madaniyati bilan bir-biriga çambarças boğlangan ellardir. Ajdodlarimiz ming yillar davomida yonma-yon yaşab, hayotning quvonç va taşvişlarini, yaxşi-yomon kunlarni birgalikda boşdan keçirib, taqdirdoş bölib kelişgan. Bu qardoşlik keyingi yillarda, ayniqsa, mustahkamlanib, yangiça mazmun va ruh bilan boyib bormoqda. Bu borada Özbekiston Respublikasi Prezidenti Şavkat Mirziyoyev hamda Qozoğiston Respublikasi Prezidenti […]
16.11.2026 | 14:34
77
“BIR ÇORAK ET”
Yaqin-yaqinlargaça xalq tilida, badiiy adabiyotda “Tört qadoq göşt”, “bir çirpit asal”, “ön tanob yer” kabi jumlalar işlatib kelinardi. Hozir esa bular nimani anglatişini deyarli unutib yubordik. Qirq yilça burun “bir aşmuşka çoy”, “tört yumaloq çoy” kabi sözlar savdoda, turmuşda köp işlatilardi. “Aşmuşka” deb eng kiçik çoy qadoği – ellik grammlik, özi kub şaklida bölsa ham, […]
12.11.2026 | 14:31
593
NON VA OŞ ŞAHRI
Yaqinda xorijlik oşnalarni kutib oldim. Uçoq tungi soat uçda qöndi. Ertalab sakkizda “Afrosiyob”da Buxoroga ketişlari kerak. Ölguday çarçaşgan, ramaqijon ahvolda. Özbekona taomilga köra, qönoqlar öziga kelsin deb palovxona sari boşladim. Uç xil oş çaqirdim. Non-çoy, aççiq-çuçuk degandek… Qiziği keyin boşlandi. Mehmonlar piyolaning çetiga ikki marta lab tekkizib, ajablanişdi: – I-ya, qardoş, çoyga şakar solinganmi?– Ha-da! […]
12.11.2026 | 09:27
591



