10.11.2026 | 09:00
146
JORES ALFYOROV – NOBEL MUKOFOTI SOHIBI
Yarimötkazgiçlar fizikasida inqilobiy kaşfiyotlar yaratib, zamonaviy elektronika va axborot texnologiyalari rivojiga ulkan hissa qöşgan buyuk olim.
Olimning kaşfiyotlari optik tolali aloqa, lazer texnologiyalari, quyoş energetikasi, mikroelektronika va zamonaviy axborot-kommunikatsiya tizimlarining rivojlanişiga mustahkam zamin yaratdi.

Hayoti
Jores Ivanoviç Alfyorov 1930-yil 15-martda Belorussiyaning Vitebsk şahrida tuğilgan.
Dastlab Belorussiya politexnika institutida tahsil olgan.
1953-yildan boşlab A.F.Ioffe nomidagi Fizika-texnika institutida ilmiy faoliyatini davom ettirgan. Dastlab kiçik ilmiy xodim sifatida iş boşlagan olim qisqa vaqt içida yarimötkazgiçlar fizikasi sohasidagi yetakçi tadqiqotçilardan biriga aylandi.
1961-yilda texnika fanlari nomzodi, 1970-yilda esa fizika-matematika fanlari doktori ilmiy darajasini oldi. 1972-yilda professor ilmiy unvoniga sazovor böldi.
Ilmiy yönalişlari
Jores Alfyorovning asosiy ilmiy tadqiqotlari yarimötkazgiçli geteroötişlar, geterotuzilmalar, kvant fizikasi va optoelektron qurilmalarni yaratişga qaratilgan edi.
Olim işlab çiqqan geterotuzilmalar turli xususiyatlarga ega bölgan yarimötkazgiç materiallarni birlaştiriş orqali elektron va optik jarayonlarni yuqori darajada boşqariş imkonini berdi.
Ahamiyati
Alfyorov rahbarligida rivojlantirilgan geterotuzilmali quyoş batareyalari 1986-yilda “Mir” kosmik stansiyasiga örnatilgan. Bu esa olimning ilmiy ğoyalari amaliy hayotda qanday katta samara berganini körsatadi.
E’tirof
2000-yilda Jores Alfyorov yarimötkazgiçli geterotuzilmalarni rivojlantiriş va yuqori tezlikda işlovçi optoelektronika sohasidagi xizmatlari uçun fizika böyiça Nobel mukofotiga sazovor böldi.
Uşbu mukofotni u germaniyalik fizik Gerbert Kremer va amerikalik olim Jek Kilbi bilan birgalikda qölga kiritdi.
Xulosa
Jores Alfyorovning yarimötkazgiçli geterotuzilmalar sohasidagi kaşfiyotlari insoniyatning axborot almaşiş, energiyadan foydalaniş va yuqori texnologiyalarni rivojlantiriş imkoniyatlarini kengaytirdi.
Jasmina ISROIL tayyorladi.
“Jadid” gazetasining 2026-yil 6-noyabrdagi 45-sonida
“JAVOHIR SINDOROVNING BOBOSI BÖLIB TANILDIM“
Özbekistonda xizmat körsatgan yoşlar murabbiysi, yuridik fanlar doktori, yozuvçi Komil SINDOROV bilan suhbat – Assalomu alaykum, ustoz. Sizni ham bobo, ham Özbekiston şaxmat federatsiyasi rais örinbosari sifatida Javohir Sindorovning Sent Luis (AQŞ) şaxmat klubida bölib ötgan “Clutç Çess: Çampions Şowdown 2026” xalqaro turnirdagi ğalabasi bilan muborakbod etamiz! – Rahmat! Jahon çempionligi bahslari oldidan sönggi muhim […]
16.11.2026 | 16:15
83
ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA
Özbek va qozoq xalqlari tili, dini va madaniyati bilan bir-biriga çambarças boğlangan ellardir. Ajdodlarimiz ming yillar davomida yonma-yon yaşab, hayotning quvonç va taşvişlarini, yaxşi-yomon kunlarni birgalikda boşdan keçirib, taqdirdoş bölib kelişgan. Bu qardoşlik keyingi yillarda, ayniqsa, mustahkamlanib, yangiça mazmun va ruh bilan boyib bormoqda. Bu borada Özbekiston Respublikasi Prezidenti Şavkat Mirziyoyev hamda Qozoğiston Respublikasi Prezidenti […]
16.11.2026 | 14:34
83
MILLIY YUKSALIŞ SARI
Joriy yilning 10-14-noyabr kunlari Qoraqalpoğiston Respublikasi, viloyatlar va Toşkent şahrida mustaqil Özbekiston tarixida ilk marotaba “Özbekiston ziyolilari kengaşi”ning hududiy yiğilişlari bölib ötmoqda. Mazkur muloqotlar dunyoda yuz berayotgan madaniy, siyosiy va texnologik özgarişlar, şuningdek, qadriyatlar transformatsiyasi şaroitida milliy özlikni saqlaş, Uçinçi Renessans poydevorini barpo etiş, Yangi Özbekistonni quriş va Milliy yuksaliş davri sari dadil qadam taşlaş […]
16.11.2026 | 09:00
132



