Go‘zal Turkiston
0:00
/
Toshkent
temperature icon 10°C

“JADID” GAZETASINING YANGI SONIDA: ✏️Usmon NOSIR: BOĞIM ✏️Iqbol MIRZO: KELAJAK UÇUN MAS’ULIYAT ✏️Gulçehra UMAROVA: ASRNI BÖYLAGAN ADIB ✏️Komil SINDOROV: “JAVOHIR SINDOROVNING BOBOSI BÖLIB TANILDIM“ ✏️E’zozxon KARIMOVA: MILLIY YUKSALIŞ SARI ✏️Orif ODILOV: ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA ✏️Nusratullo JUMAXÖJA: TADQIQOT-ROMAN ✏️Abbos ŞOYIMOV: XALQARO MEDIAFORUM ✏️Zikrilla MUHAMMAD: ANQARADA ADABIYOT BAYRAMI ✏️Ikrom BÖRIBOYEV: KEÇA VA BUGUN ✏️Muhayyo RUSTAMOVA: OG‘RIQ NUQTA ✏️Abdulhamid MUXTOROV: UYLAR SOYASIDA QOLAYOTGAN SAVOLLAR ✏️Jasmina ISROIL: SYUKURO MANABE – IQLIMŞUNOSLIK “OB-HAVOSI”NI ÖZGARTIRGAN NOBELÇI ✏️Rustambek ŞAMSUTDINOV: QONLI JILD ✏️Alişer SANDIBOYEV: SAMARQAND NEÇA YOŞDA? ✏️Nigina ISKANDAROVA: “KITOB, MENING DÖSTIMSAN” ✏️Jamoliddin BADALOV: “OLTIN QALAM” UMMON ORTIDA

TAVSIYA QILAMIZ


24.09.2024 | 14:10

img551

ZAMONAVIY MUTOLAA

Xalqaro tadqiqot instituti o‘tkazgan so‘rovnoma natijalariga ko‘ra, 2016-yili dunyoning eng kitobxon millati xitoyliklar bo‘lishdi. So‘rovnomaga javob bergan xitoyliklarning 70 foizi har kuni yoki har haftada aqalli bir marta kitob o‘qishini ta’kidlagan. Ikkinchi o‘rinni rossiyalik (59 foiz), uchinchi o‘rinni ispaniyalik (57 foiz) kitobxonlar egallashdi.

Hozirgi kunda kitob o‘qishning turli xil usullari va vositalari keng tarqalgan. Kitob topish ham muammo bo‘lmay qolgan. Kishi qayerda istasa, o‘sha yerda, qay holatda bo‘lishidan qat’i nazar mutolaa qilish imkoniyatiga ega. Elektron kitob o‘qiyverib ko‘z toliqmasligi uchun maxsus “Bookreader”lar mavjud. Faqat bizda birgina narsa – xohish bo‘lsa kifoya…

XXI asrga kelib yoshlarni kitobga jalb etish qiyin masalaga aylanib borayotgani sir emas. Atrofimizni turli xil gadjetlar o‘rab olayotgani, chalg‘ituvchi narsalarning tobora ko‘payib ketayotgani kitobxonlik darajamizga ham putur yetkazmay qolmayapti. Shunday vaziyatda butun mamlakat yoshlarini kitobga qiziqtiradigan, qam­rab oladigan, o‘zining qulayligi va jozibadorligi bilan ajralib turadigan kitobxonlik bo‘yicha kat­ta­gina platformaga ehtiyoj seziladi. Ana shunday kitob­xonlik “maydon”i yaratildi va ku­tilgan natijaga erisha boshladi. Bu – Yoshlar ishlari agent­ligi hamda Xalq banki tomonidan tashkil etilgan “Mutolaa” loyihasidir.

Loyiha ilova shaklida bo‘lib, qurilmaga yuklab olinadi va qo‘l telefonimizdagi doimiy hamrohimizga aylanadi. Hozirgi kunda ilovani 900 mingga yaqin kishi yuklab olgani quvonarli hol. Bu – loyihaning muvaffaqiyatidan dalolat. Ayni ko‘rsatkich kundan kunga ortib borayotir. Endi o‘tirib kitob o‘qishga vaqt yo‘q, degan bahonalarga o‘rin qolmaydi. Ilovadagi kitoblarni istalgan joyda, xohlagan paytingizda mutolaa qilishingiz yoki tinglashingiz mumkin.

Loyiha yil oxirigacha bir million kitobxonga ega auditoriyani qam­rab olish, o‘zbek adabiyotini xorijga eksport qilish hamda bolalar adabiyoti bozorini yaratish kabi uchta asosiy maqsadni ko‘zlab ish olib bormoqda.

Loyiha bugungi kunda yoshlar ko‘p qimmatli vaqtini telefonda o‘tkazib, mutolaadan uzoqlashgani, chop etilayotgan kitoblar adadi yoshlar soniga mutanosib emasligi, kutubxonalar yetishmasligi, elektron kitoblarning tarqoqligi, kitoblarning sifatli audio formatdagi shaklini yaratish tizimli yo‘lga qo‘yilmaganligi va bolalar adabiyoti inqirozi kabi kun tartibidagi muammolarga yechim o‘laroq vujudga keldi.

Adabiyotshunos, shoir va yozuv­chilarni, o‘zbek va jahon adabiyotining sara namunalarini bir ilovaga jamlash, taniqli suxan­don va dub­lyaj ustalari orqali asarlarni audiolashtirish, bolalarga oid asarlarni yoshga qarab ajra­tish, mamlakatda mutolaa ko‘lamini kengaytirish maqsadida butunlay yangi “Kitob-kino” kabi yo‘nalishlardan foydalanish uchun ko‘plab targ‘ibot mah­sulotlarini tayyorlash loyiha doira­sida amalga oshirilayotgan ish­lar jumlasidandir.

Hozirgacha ilovaga 1310 dan ortiq audio va 1610 ga yaqin elektron kitob joylashtirildi. Bugungi tig‘iz va shoshilinch hayotimiz hisobga olingan holatda, audio-kitoblarga katta e’tibor qaratil­yapti. Boir Xol­mirzayev, Dildora Rustamova, Nargi­za Mirza­yeva, Elbek Mirzohidov, Muhammadali Abduqunduzov, Mah­mud Ismoilov, Behzod Muhammadkarimov, Ramziddin Sayfiyev, Muslima Murodova kabi mashhur, iste’dodli aktyorlar va suxandonlar yordamida kitoblar ovozlashtirilyapti. Kitobxon­larda endi ko‘chada, transportda, jismoniy mehnat jarayonlarida bevo­sita mutolaaga oshno bo‘lish imkoni mavjud.

Bolalar adabiyotiga ham alohida urg‘u berilmoqda. Lo­yihaning bolalar adabiyoti bo‘limi qoshida “Bolalar ijodkorlari maktabi” faoliyat ko‘rsatmoqda. Bundan ko‘zlangan asosiy maq­­sad – loyiha doirasida yosh ijodkorlar jamoasini tashkil ­etish, ulug‘ ajdodlarimizning bolalikdagi siymolari aks etgan kitoblarni ko‘paytirish va zamonaviy-milliy qahramonlarni yaratishdir.

Ilovaga yuklangan barcha kitob muqovalari sun’iy idrok tomonidan yaratilgan. Bundan tashqari, kitoblarni audiolashtirishda ovozni klonlashtirish integratsiyasi ham ancha takomillashtirildi. Bu nima degani? Endi siz bir asarni turli ovozlarda, eng hayratlanarlisi esa, marhum ijodkorlarning ovozida ham tinglash imkoniga ega bo‘lasiz. Bu jarayonda, albatta, ovoz­larning mualliflik huquqiga alohida e’tibor qilinadi.

Har qanday davlatning, mamlakatning, xalqning yagona najo­ti – ilmda. Ilm uchun yagona vosita kitob va kitobxonlikdir. Hamisha shunday bo‘lib qoladi. “Mutolaa” loyihasi esa kitob­xonlik targ‘iboti yo‘lida “yo‘lchi yulduz” vazifasini o‘tashga bel bog‘laydi va siz kitobxonga eng yaxshilarini ilinadi.

Gulasal QODIROVA,
adabiyotshunos

“Jadid” gazetasining 2024-yil 20-sentyabrdagi 39-sonida


ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA

Özbek va qozoq xalqlari tili, dini va madaniyati bilan bir-biriga çambarças boğlangan ellardir. Ajdodlarimiz ming yillar davomida yonma-yon yaşab, hayotning quvonç va taşvişlarini, yaxşi-yomon kunlarni birgalikda boşdan keçirib, taqdirdoş bölib kelişgan. Bu qardoşlik keyingi yillarda, ayniqsa, mustahkamlanib, yangiça mazmun va ruh bilan boyib bormoqda. Bu borada Özbekiston Respublikasi Prezidenti Şavkat Mirziyoyev hamda Qozoğiston Respublikasi Prezidenti […]

16.11.2026 | 14:34

img86

“BIR ÇORAK ET”

Yaqin-yaqinlargaça xalq tilida, badiiy adabiyotda “Tört qadoq göşt”, “bir çirpit asal”, “ön tanob yer” kabi jumlalar işlatib kelinardi. Hozir esa bular nimani anglatişini deyarli unutib yubordik. Qirq yilça burun “bir aşmuşka çoy”, “tört yumaloq çoy” kabi sözlar savdoda, turmuşda köp işlatilardi. “Aşmuşka” deb eng kiçik çoy qadoği – ellik grammlik, özi kub şaklida bölsa ham, […]

12.11.2026 | 14:31

img601

NON VA OŞ ŞAHRI

Yaqinda xorijlik oşnalarni kutib oldim. Uçoq tungi soat uçda qöndi. Ertalab sakkizda “Afrosiyob”da Buxoroga ketişlari kerak. Ölguday çarçaşgan, ramaqijon ahvolda. Özbekona taomilga köra, qönoqlar öziga kelsin deb palovxona sari boşladim. Uç xil oş çaqirdim. Non-çoy, aççiq-çuçuk  degandek… Qiziği keyin boşlandi. Mehmonlar piyolaning çetiga ikki marta lab tekkizib, ajablanişdi: – I-ya, qardoş, çoyga şakar solinganmi?– Ha-da! […]

12.11.2026 | 09:27

img599