02.10.2024 | 12:28
374
KATTALAR IBRATI
Bugun bir yumush bilan ko‘chaga chiqdim. Manzilimga yetib olish uchun yo‘nalishli taksiga o‘tirdim. Avtomobil salonini yoqimli va qimmatbaho atir hidi tutib ketgan, shofyor yonida o‘rtayosh, chiroyli ayol o‘tirar, bir gapirib o‘n kulardi.

– Eh, uka, qarang, mana siz ham sezdingiz atirimning hidi shirinligini, do‘kondagi sotuvchi yigit ham rosa kompliment qildi. “Qo‘g‘irchoqni bepulga olib ketavering, nabirangiz, buvi, deb murojaat qilmaguncha buvi ekaningizni ham sezmabman”, deydi-ya, tushmagur. Ha-ha-ha-ha. Voy, kulgidan o‘zimni tiyolmayapman. Qayga borsak, odamlarni lol qoldirib yuramizda, to‘g‘rimi, Lolajon, – deya orqa o‘rindiqqa o‘girilganidagina mendan biroz nariroqda qo‘g‘irchoq ushlab o‘tirgan qizaloqni ko‘ribman.
Boshim shunchaligam aylanib qoladimi, a? Orqa o‘rindiqqa chiqib, yonimdagi 4-5 yashar qizchani sezmasam-a? Taajjublanishga ulgurmasimdan bir payt qizaloq tilga kirdi:
– Mani buvim – eng go‘zal ayol. Ular bilan birga yursam hamma amakilar shunday deyishadi. Sochlari chiroyli, yuzlari tiniq. Manam katta bo‘lsam shunaqa go‘zal bo‘laman. Buvim-chi, maniyam salonga olib boradilar…
To‘g‘risi, nima deyarimni bilmay lol edim. Yo‘l uzoqligigami, bir gapirib o‘n kulayotgan ayol, tinimsiz xushomad qilayotgan taksichi, kichkinagina orzulari bir olam qizaloqning gaplari go‘yo uzoqdan kelayotgandek eshitilar, ko‘z o‘ngimda o‘zimning 4-5 yashar paytlarim gavdalana boshladi.
…Buvim qayergadir otlanayotganlarini ko‘rib, men ham ergashdim. U yonlaridan o‘tdim, bu yonlaridan. Axiyri, ko‘ndilar.
– Keling, birinchi siz kiyining unda (buvim nimagadir bizni “siz”lab gapirardi), – deb ko‘ylagimni olib chiqdilar. Birinchi kiyinib olganimgami, endi sabrsizlik bilan buvim tayyor bo‘lishini kutardim. Kutganim sari, vaqt sekinlashganday bo‘lardi. Buvim atayin bitta-bitta kiyinar, men esa betoqatlik bilan kutardim.
Buvim shoshilmaygina o‘zlari tikkan, keng bichimli, yengi va etagi uzun, tik yoqali ko‘ylaklarini oldi. Oyoqlariga mahsi kiyib, ko‘ylak ustidan nimcha tashlagach, boshlaridagi uyda o‘rab yurgan kichik ro‘mollarini yechib, ko‘chalik kichik ro‘molni orqadan bog‘lab o‘radilar. Keyin undan biroz kattaroq ro‘molni iyagidan bog‘lab, ustidan doka ro‘mol, uni ustidan esa katta to‘rtburchak yalakni tashlab oldilar.
Men uchun asrlarday cho‘zilgan kiyinish marosimi tugagach, yo‘lga tushdik. Yo‘l-yo‘lakay, buvim, erkak kishiga ko‘zim tushsa, ogohlantirishimni bir necha marta takrorladi. Bir payt bizga qarama-qarshi tomondan ikkita erkak kelayotgani ko‘rindi.
– Buvi, ikkita erkak kelyapti, – dedim asta pichirlab. Buvim o‘sha zahoti qo‘limdan tutib bir chetga tortdilar-da, yalaklari uchini qo‘llari bilan ko‘tarib, yuzlarini pana qilgancha, yo‘l chetidagi devor tomon o‘girildilar. Shu bo‘yi, boyagi erkaklar bizga yaqinlashib kelib, yo‘lning narigi chetidan o‘tib, 15-20 qadam uzoqlashmagunicha kutib turdik.
– Buvi, nimaga ulardan yashirinib turdik o‘zi? Ular yomon odammi? – deb bidirlay ketdim.
– Ha yo‘g‘-a, bolam. Shunchaki, begona erkakni ro‘parasida qadam bosish noqulay. Shunga chetga chiqib tura qoldim. Bu – bizning odobimiz, bolam. Qachon, ro‘parangizdan erkak kishi chiqib qolsa, unga qarab tik yurmang. Bir chetga o‘tib turing, o‘tib ketsin. Keyin bemalol ketaverasiz, – deb erinmay nasihat qildi. Shu alfozda yo‘l bo‘yi erkak kishi uchrasa, orqa o‘girib to‘xtab, o‘tib ketsa, yurib manzilimizga yetdik.
Buvimning o‘gitlariga hayotim davomida qanchalik amal qila olyapman, bilmadim. Ammo, buvimni eslasam shirin erkalashlari, har gaplariga maqol qo‘shishlari, g‘aroyib hikoya-yu rivoyatlari quloqlarimda jaranglaydi. Xokisorlik bilan qadam tashlashlari ko‘z o‘ngimda gavdalanadi.
Yonimdagi qizaloq-chi? Balki u buvisining hozirgi harakatlarini takrorlar, balki yo‘q. Lekin uning xotirasida buvisi xuddi shu holda qolishi aniq. Bu yaxshimi yoki yomon? Bilmadim… Bilmadim…
Gavhar NASRULLOH,
Facebook
“Jadid” gazetasining 2024-yil 27-sentyabrdagi 40-sonida
ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA
Özbek va qozoq xalqlari tili, dini va madaniyati bilan bir-biriga çambarças boğlangan ellardir. Ajdodlarimiz ming yillar davomida yonma-yon yaşab, hayotning quvonç va taşvişlarini, yaxşi-yomon kunlarni birgalikda boşdan keçirib, taqdirdoş bölib kelişgan. Bu qardoşlik keyingi yillarda, ayniqsa, mustahkamlanib, yangiça mazmun va ruh bilan boyib bormoqda. Bu borada Özbekiston Respublikasi Prezidenti Şavkat Mirziyoyev hamda Qozoğiston Respublikasi Prezidenti […]
16.11.2026 | 14:34
87
“BIR ÇORAK ET”
Yaqin-yaqinlargaça xalq tilida, badiiy adabiyotda “Tört qadoq göşt”, “bir çirpit asal”, “ön tanob yer” kabi jumlalar işlatib kelinardi. Hozir esa bular nimani anglatişini deyarli unutib yubordik. Qirq yilça burun “bir aşmuşka çoy”, “tört yumaloq çoy” kabi sözlar savdoda, turmuşda köp işlatilardi. “Aşmuşka” deb eng kiçik çoy qadoği – ellik grammlik, özi kub şaklida bölsa ham, […]
12.11.2026 | 14:31
601
NON VA OŞ ŞAHRI
Yaqinda xorijlik oşnalarni kutib oldim. Uçoq tungi soat uçda qöndi. Ertalab sakkizda “Afrosiyob”da Buxoroga ketişlari kerak. Ölguday çarçaşgan, ramaqijon ahvolda. Özbekona taomilga köra, qönoqlar öziga kelsin deb palovxona sari boşladim. Uç xil oş çaqirdim. Non-çoy, aççiq-çuçuk degandek… Qiziği keyin boşlandi. Mehmonlar piyolaning çetiga ikki marta lab tekkizib, ajablanişdi: – I-ya, qardoş, çoyga şakar solinganmi?– Ha-da! […]
12.11.2026 | 09:27
600



