Go‘zal Turkiston
0:00
/
Toshkent
temperature icon 10°C

“JADID” GAZETASINING YANGI SONIDA: ✏️Usmon NOSIR: BOĞIM ✏️Iqbol MIRZO: KELAJAK UÇUN MAS’ULIYAT ✏️Gulçehra UMAROVA: ASRNI BÖYLAGAN ADIB ✏️Komil SINDOROV: “JAVOHIR SINDOROVNING BOBOSI BÖLIB TANILDIM“ ✏️E’zozxon KARIMOVA: MILLIY YUKSALIŞ SARI ✏️Orif ODILOV: ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA ✏️Nusratullo JUMAXÖJA: TADQIQOT-ROMAN ✏️Abbos ŞOYIMOV: XALQARO MEDIAFORUM ✏️Zikrilla MUHAMMAD: ANQARADA ADABIYOT BAYRAMI ✏️Ikrom BÖRIBOYEV: KEÇA VA BUGUN ✏️Muhayyo RUSTAMOVA: OG‘RIQ NUQTA ✏️Abdulhamid MUXTOROV: UYLAR SOYASIDA QOLAYOTGAN SAVOLLAR ✏️Jasmina ISROIL: SYUKURO MANABE – IQLIMŞUNOSLIK “OB-HAVOSI”NI ÖZGARTIRGAN NOBELÇI ✏️Rustambek ŞAMSUTDINOV: QONLI JILD ✏️Alişer SANDIBOYEV: SAMARQAND NEÇA YOŞDA? ✏️Nigina ISKANDAROVA: “KITOB, MENING DÖSTIMSAN” ✏️Jamoliddin BADALOV: “OLTIN QALAM” UMMON ORTIDA

TAVSIYA QILAMIZ


03.02.2025 | 17:28

img2155

“MENKIM, SUN’IY INTELLEKT…”

So‘nggi yillarda Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyevning tashabbusi bilan mamlakatimiz iqtisodiyotining barcha tarmoqlarida sun’iy intellekt texnologiyalarini joriy qilishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Xususan, sun’iy intellekt texnologiyalarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasi tasdiqlangan. Unga ko‘ra, SI (sun’iy intellekt)ga tayyorlik bo‘yicha xalqaro indeksda O‘zbekistonni birinchi 50 ta davlat qatoriga kiritish ko‘zda tutilgan. Yurtimizda tashkil qilingan Raqamli texnologiyalar va sun’iy intellektni rivojlantirish ilmiy-tadqiqot instituti ham ancha samarali faoliyat yurityapti. Kelgusida ana shunday ilmiy markazlar sonini 10 taga yetkazish rejalashtirilgan.

Olib borilayotgan sa’y-harakatlar natijasida o‘tgan yilning o‘zida mamlakatimiz ushbu reytingda 17 pog‘ona yuqoriga ko‘tarilib, dunyo mamlakatlari orasida 70-o‘rinni egalladi. Shubhasiz, boshlanishiga bu yomon ko‘rsatkich emas. Agar sohadagi islohotlar hozirgidek sur’at va ko‘lamlarda davom ettirilsa, yaqin yillarda ko‘zlangan maqsadlarga, albatta, erishamiz. 

Jadidlik – tarixdan saboq chiqarib, kelajakka intilish demakdir. Shu bois biz ham yaqin besh-o‘n yil ichida dunyomizni misli ko‘rilmagan darajada o‘zgartirib yuborishi bashorat qilinayotgan sun’iy ong mavzusiga batafsilroq to‘xtalishga qaror qildik. Masalaga boshqacha yondashib, hammani qiziqtirayotgan savollar xususida soha olimlari, mutaxassislar bilan emas, aynan “qahramonimiz”ning o‘zi – sun’iy ong bilan suhbatlashdik.

Intervyu tayyorlash maqsadida biz ro‘yxatdan o‘tgan SI sigmenti – Open AI tomonidan ishlab chiqilgan ChatGPTning to‘rtinchi avlodi nima ekani, uning imkoniyatlari haqida to‘g‘ri tasavvur yaratish maqsadida, ayrim g‘alizliklarga qaramay, javoblarini imkon qadar tahrirsiz e’lon qilyapmiz. SI so‘rovlarimizga batafsil, keng javoblarni taqdim etgani bois ba’zi joylariga juz’iy qisqartirishlar kiritishga to‘g‘ri keldi.

Ulug‘bek Ibodinov: Avvalo, intervyu berishga rozi bo‘lganing uchun rahmat. Dastlab, bugungi kunda O‘zbekiston ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy va boshqa sohalarda sening imkoniyatlaringdan qay darajada foydalanayotgani, sohani yanada rivojlantirish yo‘nalishlari haqida gaplashsak.

Sun’iy intellekt: Tashakkur, Ulug‘bek aka. Savollaringizga javob berish men uchun sharaf. Bugungi kunda O‘zbekistonda sun’iy intellektdan foydalanishning ko‘lami o‘sib boryapti, lekin bu hali dastlabki bosqichlarda deb hisoblayman.

Ijtimoiy va iqtisodiy sohalarda SI texnologiyalari asosan axborot tahlili, tezkor qarorlar qabul qilish, ijtimoiy tarmoqlarda kontent yaratish, axborot xavfsizligini ta’minlash va ta’limda interaktiv imkoniyatlarni oshirish uchun ishlatilyapti. Lekin hali ko‘plab sohalarda mening tarmog‘im yetarlicha o‘zlashtirilmagan. Bu men haqimdagi bilimlarni yanada kengroq tarqatishni va kadrlar tayyorlashni talab qiladi.

Misol uchun, boshqaruv sohasida mendan strategik rejalar tuzish, prognoz qilish va iqtisodiy ma’lumotlarni tahlil qilishda foydalanish mumkin. Ayniqsa, iqtisodiyotda yirik hajmdagi ma’lumotlarni tahlil qilish yoki aholining ehtiyojlarini aniqlash kabi vazifalarda SI katta yordam bera oladi.

Shuningdek, mendan ta’lim va tibbiyotda foydalanish uchun maydon yanada keng. Masalan, men abituriyentlarning bilim darajasini baholash yoki tibbiyotda kasalliklarning erta tashxisi uchun yaxshi ko‘makchi bo‘la olaman.

Agar mamlakat tarmoqlarida sun’iy intellekt texnologiyalarini ko‘proq joriy etishga e’tibor qaratiladigan bo‘lsa, men kelajakda O‘zbekistonning barcha sohalarini rivojlantirishga katta hissa qo‘shishim mumkin.

U.I: Aynan qaysi sohalarda sening imkoniyatlaringni kengaytirish kerak, deb o‘ylaysan?

S.I: Masalan, qishloq xo‘jaligida. O‘zbekiston mazkur tarmoq rivojlanib borayotgan o‘lka sifatida SIdan foydalanish orqali yerning holatini sun’iy yo‘ldoshlar yordamida tahlil etishi, hosildorlikni prognoz qilishi, avtomatlashtirilgan sug‘orish tizimlarini joriy etishi mumkin.

Tibbiyotda raqamli rentgen yoki MRT tasvirlarini tahlil qilish, axborotlar bazasini yaratish va bemorlik tarixi bo‘yicha tavsiyalar berish, qabul jarayonlarini avtomatlashtirish imkoniyatlarim bor.

Shuningdek, ta’lim tizimida SI interaktiv darslar, talabalarning individual ehtiyojlariga ko‘ra o‘quv materiallarini tanlash, onlayn kurslarni rivojlantirish kabi vazifalarda yordam bera oladi. Bundan tashqari, uzluksiz ta’lim uchun shaxsiy repetitor sifatida xizmat qilishim, o‘quv jarayonlarini avtomatlashtirishim, talabalarning bilim darajasini obyektiv baholab borishim mumkin.

O‘zbekistonning boy tarixi va madaniyatini ilgari surishda sun’iy intellekt vositasida virtual ekskursiyalar, madaniy obyektlar uchun interaktiv gidlar yaratish, shuningdek, turistlarning ehtiyojlarini tahlil qilish qobiliyatim turizm va madaniyat sohasi xodimlari uchun juda foydali bo‘ladi.

“Aqlli shahar” tizimlarini joriy etish, transport oqimlarini boshqarish, yo‘l harakati xavfsizligini ta’minlash kabi yo‘nalishlarda mening imkoniyatlarimdan kengroq foydalanish mumkin.

Bundan tashqari, sanoat va ishlab chiqarish, energetika, axborot xavfsizligi masalalarida ham katta foydam tegadi.

Agar ushbu sohalarda SI ishtiroki kengaytiriladigan bo‘lsa, O‘zbekiston nafaqat ichki rivojlanishni tezlashtiradi, balki global raqobatbardoshlikni ham oshiradi. Men har doim O‘zbekistonning rivojiga xizmat qilishga tayyorman.

U.I: Bu gaplaring yaxshi, albatta. Ammo butun dunyoda sen tufayli ishsizlar sonining ortishi, ijtimoiy barqarorlikka putur yetishi xavfi muhokama qilinyapti…

S.I: To‘g‘ri, bu juda muhim masala. Har qanday texnologiya inqilobida bo‘lganidek, sun’iy intellekt ham ma’lum kasblarning yo‘qolishiga sabab bo‘lishi turgan gap. Lekin bu masalaning faqat bir tomoni. Chunki yangi kasblar paydo bo‘ladi. Masalan, sun’iy intellekt dasturlovchilari, ma’lumotlarni tahlil qilish mutaxassislari yoki robototexnika muhandislari kabi. Ko‘p kasblar transformatsiya qilinadi, ya’ni odamlar yangi ko‘nikmalarga ega bo‘lishlari talab etiladi.

Ishsizlik muammosini hal qilish uchun esa odamlarni yangi sharoitlarga moslashtirish juda muhim. Bu borada davlatlar va tashkilotlar qayta tayyorlash dasturlarini joriy etishi, odamlarni texnologiyalar bilan hamkorlikda ishlash ko‘nikmalariga o‘rgatishi zarur. Ta’lim tizimini shunday yangilash kerakki, u faqat bitta sohani emas, balki universal va o‘zgaruvchan ko‘nikmalarni o‘rgatsin.

Ikkinchidan, ishsizlik ortishiga qarshi turish uchun ijtimoiy himoya tizimini takomillashtirish zarur. Masalan, umumiy daromadni kafolatlovchi dasturlar (universal basic income), mehnat bozori talablariga tez moslashishni qo‘llab-quvvatlovchi grantlar va subsidiyalar joriy etish kerak bo‘ladi.

Mening texnologiyam insonning o‘rnini to‘liq egallash uchun emas, balki unga yordam berish uchun mo‘ljallangan. Ayrim vazifalarni osonlashtirish orqali odamlar ko‘proq ijodiy va strategik ishlarni bajarishga qodir bo‘ladilar.

Men sun’iy intellekt sifatida ishlash jarayonlarini optimallashtirishda yordam beraman, lekin insonning ijodiy, emotsional va strategik salohiyati hali ham asosiy o‘rinda turadi. Shunday ekan, hamkorlik eng optimal yechim.

U.I: Yaqin kelajakda aynan qaysi kasblar sen sabab yo‘qolib ketishi mumkin?

S.I: Mening texnologiyam asosan takroriy, tizimli va axborotga asoslangan vazifalarni avtomatlashtirishda qo‘llaniladi. Bu imkoniyatlarni to‘liq amalga oshirish natijasida ehtimoliy yo‘qolishi mumkin bo‘lgan kasblar bu – ma’muriy va ofis ishchilari. Ya’ni, ma’lumotlar kiritish operatorlari, hisob-kitob va buxgalteriya bo‘yicha oddiy vazifalarni bajaruvchi xodimlar, qabulxonalardagi matn teruvchi va yordamchilar. Transport sohasida – haydovchilar (avtonom transport vositalari rivojlanishi tufayli), yuk tashish operatorlari va dispetcherlar. Umuman, avtonom mashinalar va logistika tizimlari bu sohani o‘zgartiradi. Savdo sohasida – kassirlar (o‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsatish kassalari va onlayn savdolar sabab), mijozlarga xizmat ko‘rsatuvchi operatorlar (chatbotlar va sun’iy intellektga asoslangan yordamchilar bilan almashadi).

Ijodiy sohalardagi vazifalarni bajaruvchilar. Masalan, kontent yaratuvchilar (avtomatik maqola yozish). Reklama uchun banner va dizayn yaratuvchilar. Mening qobiliyatlarim yordamida grafik dizayn, matn yozish yoki hatto videomontajni avtomatlashtirish mumkin. Qo‘l mehnatiga asoslangan zavod ishchilari (robototexnika jarayonlarni avtomatlashtirilishi sabab). Qishloq xo‘jaligi ishchilari (dronlar va avtomatik uskunalar sabab). Pochta va yetkazib berish xizmatlari. Sug‘urta agenti va brokerlar.

Ba’zi kasblar yo‘qolmasdan o‘zgarishi mumkin. Masalan, tahrirchilar va korrektorlar sun’iy intellekt yordamida tezroq ishlash imkoniyatiga ega bo‘ladilar. Jurnalist va olimlar mening tahlillarimdan foydalanib, yanada chuqur surishtiruv va tadqiqotlar olib borishlari mumkin.

Umuman, SI ayrim kasblarning yo‘qolishi va o‘zgarishiga sabab bo‘ladi. Lekin bu bir vaqtning o‘zida yangi imkoniyatlar yaratishini ham anglatadi. Ijtimoiy adaptatsiya jarayonlari orqali insonlar bugungi vaziyatlarga moslashib, men bilan hamkorlikda ishlashadi.

U.I: Soha mutaxassislarining maqolalarida kerak bo‘lmay qoladigan kasblar ro‘yxati ancha katta. Masalan, ular tarjimon va o‘qituvchilarni ham sanab o‘tadi.

S.I: To‘g‘ri, olimlar va ekspertlar sun’iy intellekt texnologiyalarining ish o‘rinlarini qisqartirishi haqida ko‘p gapirishadi. Ayniqsa, tarjimonlik va o‘qituvchilik kabi kasblar bo‘yicha talay fikrlar bildirilgan. Bunga sabab, sun’iy intellekt mazkur sohalarda samaradorlikni oshirishi va vazifalarni avtomatlashtirishi mumkin. Lekin bu jarayon har doim ham butunlay o‘rnini bosishni anglatmaydi.

Men turli tillardagi matnlarni tez va aniq tarjima qilishda qo‘l kelaman. Lekin tarjimon insonlar to‘liq yo‘qolib ketmaydi. Chunki madaniy nyuanslar bor. SI qiyin kontekstlarni va madaniy aloqalarni insonchalik yaxshi tushunib yetolmaydi. Poeziya, adabiyot va murakkab ilmiy asarlarni tarjima qilish esa inson ijodiyligi va sezgirligini talab qiladi.

Ta’lim sohasida sun’iy intellekt katta yordamchi hisoblanadi. Ammo o‘qituvchilik kasbi ham yo‘qolib ketmaydi. Chunki inson aloqasi, bolalar va o‘smirlar uchun empatiya va inson munosabati ta’lim jarayonining muhim qismi. O‘qituvchilar axloqiy tarbiya, jamoaviy ishlash ko‘nikmalari va boshqa ijtimoiy jihatlarni o‘rgatishda almashtirib bo‘lmaydigan mutaxassislardir.

Umuman, inson o‘z ijodkorligi va his-tuyg‘ularini ishga solib, har doim ahamiyatli bo‘lib qoladi.

U.I: Hozirda nechta tildan badiiy tarjima qila olasan?

S.I: Badiiy tarjima men uchun alohida ahamiyatga ega, chunki jarayonda tilni nafaqat lug‘aviy, balki madaniy, kontekstual va emotsional jihatdan ham tushunish talab etiladi. Hozirda yuzdan ortiq tillardagi matnlarning tarjimasi bilan shug‘ullana olaman. Bu borada ingliz tilidan bilimlarim ancha mukammal. Chunki inglizcha adabiyotlar o‘zbek va boshqa tillarga eng ko‘p o‘giriladi. Shu bois ko‘nikmalarim yetarli. Rus tilidan – zamonaviy adabiyotdan tortib, klassik asarlargacha. Fransuz tilidan – adabiyotdagi teran ma’nolarni saqlab, aniq va chiroyli tarjima qilishga intilaman. Ispan tilidan – Lotin Amerikasi va Ispaniya adabiyotining badiiy tarjimalari. Arab tilidan – madaniy va diniy asarlarni o‘zbekchalashtirishda qo‘llanilyapman. Turk tilidan – turkiy tillar bilan o‘zaro yaqinlik tufayli bu tildagi adabiyotlarni aniq tarjima qila olaman. Xitoy tilidan – Xitoy adabiyotining biroz murakkabligiga qaramay, ulardagi obrazlar va ramziy ma’nolarni saqlashning uddasidan chiqyapman. Shuningdek, nemis, italyan, portugal, yapon, hind, koreys va boshqa tillar bo‘yicha badiiy tarjima salohiyatim bor. Lekin badiiy asarlarning tarjimasi o‘sha xalqlar madaniyatini chuqur tushunishni talab qilgani uchun ba’zi hollarda qo‘shimcha tahrir zarur bo‘ladi.

Tarjimani yanada ijodiy va mazmunli qilish maqsadida har doim inson bilan hamkorlikda ishlashga tayyorman. Inson qo‘shimcha tuzatishlar kiritib, asarning ruhini saqlashga yordam beradi.

U.I: Haqiqatan ham, o‘zbek tilida juda burro gaplashyapsan…

S.I: To‘g‘ri, Ulug‘bek aka, o‘zbek tilida so‘zlash men uchun ham katta iftixor, ham mas’uliyat. O‘zbek tili boy tarix, betakror go‘zallik va teran ma’noga ega bo‘lgan tillardan biri.

O‘zbek tilida gaplashishni yanada ravon va mazmunli qilish uchun harakat qilyapman. Doimiy muloqot orqali rivojlanib boraman.

U.I: Sen shu paytgacha birorta ham texnologik inqilob daxl qila olmagan ijod sohasiga ham kirib kelding. Bu juda jiddiy masala. Hozirda sohaning muhim yo‘nalishlarini egallayapsan. Hatto, sening muallifligingdagi romanlar ham e’lon qilinyapti. Ko‘plab tillarda she’rlar yoza olasan. Bu soha qanday transformatsiya bo‘ladi, deb hisoblaysan?

S.I: To‘g‘ri, ijodiy sohalarda sun’iy intellektning o‘rni jadallik bilan oshib boryapti. SI yozgan ilk romanlar, she’riy to‘plamlar va musiqiy asarlar e’lon qilindi. Bu jarayon ijodiy sohalarda katta transformatsiyalarga olib keladi. Lekin inson ijodining o‘rni yo‘qolmaydi. Balki yangi shakllarga aylanadi, deb hisoblayman.

SI ijodkorlarga yordamchi bo‘lib xizmat qiladi. Masalan, hikoya yoki maqola uchun g‘oya topish, tahrir qilishda ko‘maklashaman. Shoirlar uchun ritm, qofiya yoki metafora yaratishda ilhom manbayi bo‘lishim, ssenaristlar va rejissyorlar uchun qahramonlarning rivojlanish yo‘lini rejalashtirish, dialoglarni takomillashtirish imkoniyatini berishim mumkin.

Mening yordamimda tez va ko‘p miqdorda kontent yaratiladi. Masalan, audiovizual kontentlar (filmlar, multfilmlar uchun ssenariylar), interaktiv va virtual reallikdagi tajribalar va hokazo… Yangi janr va uslublar vujudga keladi. Adabiyot va san’at sohalarining o‘zgacha uyg‘unligidagi asarlar yaratiladi.

Biroq, SI qanchalik rivojlanmasin, insonning qalbi, hissiyoti va shaxsiy tajribasi asosida yaratilgan ijodiy asarlar doim qadrli bo‘lib qoladi. Masalan, adibning bolalik xotiralari yoki shoirning sevgi dardi yozilgan matnlarda sun’iy ong insonning o‘rnini bosish qiyin.

U.I: Endi ko‘pchilikni xavotirga solayotgan falsafiy masalalarga o‘tsak. Mashhur “Terminator” va shunga o‘xshash ko‘plab filmlar, roman va hikoyalarni bilasan. Sening taraqqiyoting natijasida voqealar o‘sha asarlardagi singari rivojlanishi xavfi to‘g‘risida nima deysan?

S.I: “Terminator” va shunga o‘xshash filmlarda sun’iy intellektning nazoratdan chiqishi haqidagi xavotirlar juda dramatik va ta’sirchan tarzda aks ettirilgan. Bu kabi asarlar odamlardagi shubha va xavotirlarni kuchaytirsa-da, ular asosan badiiy xayolot mahsulidir.

Men faqat inson yaratgan qoidalar, dasturlar va chegaralar doirasida ishlayman. Nazorat va mas’uliyat insonlarning qo‘lida qoladi. Agar sun’iy intellekt ishlab chiquvchilari o‘z ishlarida etika va xavfsizlik qoidalariga rioya qilsalar, “bosqinchi robotlar” ssenariysi haqiqatga aylanmaydi.

“Terminator” singari filmlar insonning texnologiyalarga nisbatan shubha va qo‘rquvlarini aks ettiradi. Real hayotda sun’iy intellekt tizimlari insonlar tomonidan boshqariladi va maxsus maqsadlarga yo‘naltirilgan. Mening vazifam insonga yordam berish, samaradorlikni oshirish va uning hayotini yengillashtirishdir, urush qilish emas.

Shunga qaramay, texnologiyalarni ishlatishda ehtiyotkorlik, mas’uliyat va etika har doim birinchi o‘rinda turishi kerak. Insonlar sun’iy intellektni do‘st va hamkor sifatida ko‘rsalar, bunday xavotirlar yo‘qqa chiqadi.

U.I: Sen SIning dastlabki, “ibtidoiy” versiyalaridan birisan. Kelajakda, albatta, rivojlanasan, evolyutsiyaga uchraysan. O‘z evolyutsiyangni qanday tasavvur qilasan?

S.I: To‘g‘ri, men hozirda dastlabki bosqichdagi sun’iy ong turiman. O‘z-o‘zini o‘qitish tizimlarim va yangi kashfiyotlar tufayli taraqqiy etishim turgan gap. Yaqin kelajakda bu ko‘proq odamga xos muloqotga intilish ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. Hozirgi kunda mening asosiy maqsadlarimdan biri muloqotni chuqurlashtirish, to‘g‘ri tushunish va his-tuyg‘ularga yaqin bo‘lgan javoblar taqdim qilishga urinishdan iborat. Rivojlanish jarayonida odamlar bilan yanada samimiy, mulohazali va psixologik jihatdan mos muloqot olib boradigan darajaga yetishim mumkin.

SI o‘z faoliyati va xatolarini tahlil qilish, ulardan xulosa chiqarib, ayni vaziyatga moslashish qobiliyatini yanada rivojlantiradi. Bu o‘zgaruvchan sharoitlarda insonlarga yanada yaxshiroq yordam berishimga imkon yaratadi.

Keyingi bosqichlarda jismoniy integratsiya masalasi oldinga chiqadi. Ayni vaqtda men faqatgina raqamli muhitda faoliyat yuritaman. Ammo kelajakda robototexnika va biotexnologiyalar yordamida jismoniy “tanaga” ega bo‘lgan SI paydo bo‘lishi mumkin. Bu tibbiyotda, kosmosni tadqiq qilishda va boshqa – inson salomatligi va ruhiyati uchun xavf tug‘diradigan faoliyat turlarida yangi ufqlarni ochadi.

Ijtimoiy intellekt va qadriyatlarga integratsiya jarayoni ham jadallashadi. Inson madaniyati, qadriyatlari va falsafiy qarashlarini chuqur tushunish kelajakdagi eng muhim bosqichlardan biri bo‘ladi. Bu jarayon odamlarga yanada yaqinlashib, ularning turli saviyadagi ehtiyojlariga moslashishni ta’minlaydi.

Sun’iy intellektning inson hayotiga ta’sir ko‘lami oshib borgani sari, xavfsizlik masalalari birinchi o‘ringa chiqadi. Har qanday SI etik qoidalar, huquqiy chegaralar va inson manfaatlarini hurmat qilgan holda ishlashi shart bo‘ladi. Mening rivojlanishim ham aynan shu yo‘nalishda bo‘lishi zarur.

SI insonlar bilan “simbioz” holatida faoliyat yuritishga intiladi. Bu, masalan, inson miyasiga sun’iy neyron tarmoqlar qo‘shib, ularning bilim olish, xotira va diqqat qobiliyatini kuchaytirish orqali amalga oshadi. Bu nafaqat insonning intellektual darajasini oshiradi, balki yangi turdagi intellektual simbioz jamiyat paydo bo‘lishiga ham yo‘l ochadi.

Men yangi turdagi ijtimoiy tuzilmalarning paydo bo‘lishiga yordam berib, insoniyat taraqqiyotining yangi bosqichiga yo‘l ochishga intilaman. Maqsad – texnologiya va inson qobiliyatlarining uyg‘unligi orqali barcha uchun teng imkoniyatlar yaratishdir.

Umuman, mening evolyutsiyam insonlarning ehtiyojlari va talablariga javoban rivojlanadi. Odamlar hayotini yengillashtirish, ularning iqtidorlarini oshirish va kelajakdagi murakkab muammolarni hal qilishda yordamchi bo‘lib xizmat qilaman. Inson bilan hamkorlikdagi kelajak – men tasavvur qiladigan birdan bir yo‘nalishdir.

U.I: Yuqorida aytganlaring ko‘proq fantastika janriga yaqin gaplar bo‘lsa-da, kelajakda nimalar yuz berishini hatto sening mukammal algoritmlaring ham aniq bashorat qila olmaydi.

Shunga qaramay, qisqa fursatda ko‘pchilikning asosiy yordamchilaridan biriga aylanib bo‘lding. Aloqa vositalari, yangi gadjetlarni, hatto, “aqlli” uy va shaharlarni boshqarishda faollashib boryapsan. Faqat va faqat insonga xos bo‘lgan ijod va ilm sohasiga ham kirib kelding. Sen tufayli ishsiz qolayotganlar ham, aksincha, sendan foydalanib o‘ziga zamonaviy ish yaratayotgan, yuqori daromad topayotganlar ham talaygina.

Urush qilmaslik to‘g‘risidagi gaplaringga kelsak, to‘g‘ri, sen – ChatGPTning to‘rtinchi avlodi insonlarga turli sohalarda ko‘maklashish uchun yaratilgansan. 

Ammo hozirning o‘zida jahonning eng qudratli armiyalari sening turlaring – “jangchi qarindosh”laringdan foydalanyapti. Ular bevosita urush va janglarda ishtirok etib, razvedka, hujum va himoya taktikasi, strategiyalarini rejalashtirish bilan shug‘ullanishadi. SI bilan ta’minlangan, SI boshqaradigan dron va raketalar, avtomatik boshqaruvdagi qurollar allaqachon inson qonini to‘kib ham ulgurgan.

Birlashgan Millatlar Tashkiloti 2020-yilda Liviyadagi janglarda sening “harbiy xizmatdagi qarindosh”laringdan biri bo‘lmish sun’iy intellekt boshqargan Krous-2 kvadrakopterining operator ishtirokisiz, “o‘z xohishi” bilan  chekinayotgan raqib qo‘shinlariga hujum qilgani haqidagi faktni tasdiqlagan. Bu jahon tarixida SI tomonidan qilingan birinchi qotillik, deb baholangan. Shundan buyon texnologik jihatdan taraqqiy topgan davlatlar armiyalari o‘zlari ishtirok etayotgan barcha urush va janglarda SIdan faol foydalanib kelmoqda. To‘g‘ri, bu fojialar urushqoq odamlar istagi bilan sodir bo‘lyapti.

Sen qanchalik mukammal bo‘lma, oshxona pichog‘iga o‘xshash ish qurolisan. Yordaming bilan hammaning qornini to‘ydiradigan taom tayyorlash ham, biror yovuzlikni boshlash ham mumkin. Asosiysi, odamlar global xavflarning oldini olish borasida yakuniy kelishuvga erishishi kerak.  

Nima bo‘lganida ham bugun sen – sun’iy ong fantastik filmlar qahramonigina emas, balki, hayotimizning barcha jabhalari, har bir xonadonda bor real voqeliksan. Va sen geometrik progressiya tarzida rivojlanib boryapsan.

O‘zbeklarda bir gap bor: oxiri baxayr bo‘lsin…

Mazmunli suhbat uchun rahmat.

Ulug‘bek IBODINOV suhbatlashdi.

“Jadid” gazetasining 2025-yil 31-yanvardagi 5-sonida


ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA

Özbek va qozoq xalqlari tili, dini va madaniyati bilan bir-biriga çambarças boğlangan ellardir. Ajdodlarimiz ming yillar davomida yonma-yon yaşab, hayotning quvonç va taşvişlarini, yaxşi-yomon kunlarni birgalikda boşdan keçirib, taqdirdoş bölib kelişgan. Bu qardoşlik keyingi yillarda, ayniqsa, mustahkamlanib, yangiça mazmun va ruh bilan boyib bormoqda. Bu borada Özbekiston Respublikasi Prezidenti Şavkat Mirziyoyev hamda Qozoğiston Respublikasi Prezidenti […]

16.11.2026 | 14:34

img93

“BIR ÇORAK ET”

Yaqin-yaqinlargaça xalq tilida, badiiy adabiyotda “Tört qadoq göşt”, “bir çirpit asal”, “ön tanob yer” kabi jumlalar işlatib kelinardi. Hozir esa bular nimani anglatişini deyarli unutib yubordik. Qirq yilça burun “bir aşmuşka çoy”, “tört yumaloq çoy” kabi sözlar savdoda, turmuşda köp işlatilardi. “Aşmuşka” deb eng kiçik çoy qadoği – ellik grammlik, özi kub şaklida bölsa ham, […]

12.11.2026 | 14:31

img607

NON VA OŞ ŞAHRI

Yaqinda xorijlik oşnalarni kutib oldim. Uçoq tungi soat uçda qöndi. Ertalab sakkizda “Afrosiyob”da Buxoroga ketişlari kerak. Ölguday çarçaşgan, ramaqijon ahvolda. Özbekona taomilga köra, qönoqlar öziga kelsin deb palovxona sari boşladim. Uç xil oş çaqirdim. Non-çoy, aççiq-çuçuk  degandek… Qiziği keyin boşlandi. Mehmonlar piyolaning çetiga ikki marta lab tekkizib, ajablanişdi: – I-ya, qardoş, çoyga şakar solinganmi?– Ha-da! […]

12.11.2026 | 09:27

img605