26.10.2026 | 11:29
1030
JON RIÇARD XIKS – UMUMIY IQTISODIY MUVOZANAT VA FAROVONLIK NAZARIYASINI RIVOJLANTIRGAN NOBELÇI
Jahon iqtisodiy tafakkuri tarixida muhim örin egallagan buyuk olimlardan biri Jon Riçard Xiksdir. Uning ilmiy tadqiqotlari iqtisodiy muvozanat, iste’molçilar tanlovi, iş haqi, kapital va iqtisodiy ösiş nazariyalarining rivojlanişiga katta hissa qöşdi.

Faoliyat
Jon Riçard Xiks 1904-yil 8-aprelda Buyuk Britaniyaning Uorik şahrida tuğilgan. U Oksford universitetining Balliol kollejida tahsil olgan. Keyinçalik London iqtisodiyot va siyosat fanlari maktabi, Kembrij, Mançester hamda Oksford universitetlarida ilmiy-pedagogik faoliyat olib borgan. Xiks iqtisodiy nazariyani çuqur tahlil qiliş, matematik usullarni qöllaş va bozorlar örtasidagi özaro boğliqlikni tuşuntirişga alohida e’tibor qaratgan olim sanaladi. Uning ilmiy qaraşlari mikroiqtisodiyot va makroiqtisodiyot rivojiga sezilarli ta’sir körsatgan.
Hissa
Olimning eng muhim ilmiy yutuqlaridan biri umumiy iqtisodiy muvozanat nazariyasini rivojlantirgani bilan boğliq. U turli bozorlar, iste’molçilar va işlab çiqaruvçilar faoliyati örtasidagi boğliqlikni tahlil qilib, iqtisodiy tizimning işlaş mexanizmlarini tuşuntirişga hissa qöşdi. Uning 1939-yilda naşr etilgan “Qiymat va kapital” (“Value and Capital”) asari iqtisodiy nazariyaning muhim manbalaridan biri hisoblanadi. Asarda iste’molçilar tanlovi, bozor muvozanati va iqtisodiy munosabatlar nazariy jihatdan yoritilgan.
Xiksning yana bir muhim xizmati – tovarlar va pul bozorlaridagi muvozanatni tahlil qiliş, foiz stavkasi hamda milliy daromad örtasidagi boğliqlikni tuşuntirişda muhim ahamiyatga ega bölgan IS-LM modelidir. Olim iş haqi, bandlik, kapital jamğarilişi va iqtisodiy ösiş masalalarini ham tadqiq etgan. Uning “Iş haqi nazariyasi” (1932), “Kapital va iqtisodiy ösiş” (1965) hamda “Iqtisodiy tarix nazariyasi” (1969) kabi asarlari iqtisodiy fan taraqqiyotiga salmoqli hissa qöşgan.
E’tirof
1972-yilda Jon Riçard Xiks amerikalik iqtisodçi Kennet Errou bilan birgalikda iqtisodiyot bo‘yiça Nobel mukofotiga sazovor böldi. Mukofot ularning umumiy iqtisodiy muvozanat va farovonlik nazariyasini rivojlantirişdagi kaşşoflik hissasi uçun berildi.
Xiksning ilmiy işlari bugungi kunda ham oliy ta’lim muassasalarida örganiladi. Uning nazariy yondaşuvlari iqtisodiy jarayonlarni tahlil qiliş, bozor mexanizmlarini tuşuniş va iqtisodiy siyosatni baholaşda muhim ahamiyat kasb etadi.
Olim 1989-yil 20-mayda vafot etgan. Uning ilmiy merosi zamonaviy iqtisodiy tafakkur rivojida öz ahamiyatini saqlab kelmoqda.
Jasmina ISROIL tayyorladi.
“Jadid” gazetasining 2026-yil 23-oktyabrdagi 43-sonida
“JAVOHIR SINDOROVNING BOBOSI BÖLIB TANILDIM“
Özbekistonda xizmat körsatgan yoşlar murabbiysi, yuridik fanlar doktori, yozuvçi Komil SINDOROV bilan suhbat – Assalomu alaykum, ustoz. Sizni ham bobo, ham Özbekiston şaxmat federatsiyasi rais örinbosari sifatida Javohir Sindorovning Sent Luis (AQŞ) şaxmat klubida bölib ötgan “Clutç Çess: Çampions Şowdown 2026” xalqaro turnirdagi ğalabasi bilan muborakbod etamiz! – Rahmat! Jahon çempionligi bahslari oldidan sönggi muhim […]
16.11.2026 | 16:15
29
MILLIY YUKSALIŞ SARI
Joriy yilning 10-14-noyabr kunlari Qoraqalpoğiston Respublikasi, viloyatlar va Toşkent şahrida mustaqil Özbekiston tarixida ilk marotaba “Özbekiston ziyolilari kengaşi”ning hududiy yiğilişlari bölib ötmoqda. Mazkur muloqotlar dunyoda yuz berayotgan madaniy, siyosiy va texnologik özgarişlar, şuningdek, qadriyatlar transformatsiyasi şaroitida milliy özlikni saqlaş, Uçinçi Renessans poydevorini barpo etiş, Yangi Özbekistonni quriş va Milliy yuksaliş davri sari dadil qadam taşlaş […]
16.11.2026 | 09:00
118
KELAJAK UCHUN MAS’ULIYAT
O‘tib borayotgan hafta O‘zbekiston hayotida ijtimoiy soha, sanoat taraqqiyoti va xalqaro ekologik hamkorlik bilan bog‘liq muhim voqealarga boy bo‘ldi. Tibbiyot va farmatsevtika xodimlari kuni munosabati bilan yo‘llangan tabrik, elektrotexnika sanoati vakillari bilan muloqot, Orolni qutqarish xalqaro jamg‘armasi doirasidagi loyihalar hamda Prezident Shavkat Mirziyoyevning COP31 tadbirlaridagi ishtiroki mamlakat taraqqiyotining o‘zaro bog‘liq ustuvor yo‘nalishlarini namoyon etdi. Bosh […]
13.11.2026 | 14:43
310



