30.09.2024 | 15:32
514
SOHIBJONGA BUYURGAN SARLAVHA
El orasida “Yaxshidan bog‘ qoladi” degan naql bor. Bu fikrni Milliy matbuot markazida marhum jurnalist Sohibjon Alijonov xotirasiga bag‘ishlangan “Bizni qaritolmas yillar, zamonlar…” kitobi taqdimotiga yig‘ilganlar ham tasdiqlashi shubhasiz. “Oltin meros press” nashriyotida chop etilgan mazkur kitob ikki qismdan iborat. Birinchi qismdan muallifning turli yillarda gazeta va jurnallarda chop etilgan, ko‘p o‘tmay omma e’tibori va e’tirofiga sazovor bo‘lgan maqolalari hamda bir necha katta-kichik hikoyalari, ikkinchi qismdan uning hamkasblari, yaqinlari va maslakdoshlari yozgan turli xotiralar joy olgan. Ularda ijodkorning oila a’zolari, hamkasblari, ustoz va shogirdlariga bo‘lgan munosabati, gazeta va televideniyeda ishlagan paytlaridagi esda qolarli voqealar bayon etilgan.
Quyida kitob taqdimotida ishtirok etgan ustoz jurnalist Ahmadjon Meliboyevning Sohibjon Alijonov bilan bog‘liq xotiralarini e’tiboringizga havola etmoqdamiz.

TAHRIRIYAT
Ijodkor hayotida shunday holatlar ham yuz beradiki, qalami sayroqi bo‘lsa-da, boshini egib, sukutga botadi. Jumlani ilgani ilgak topolmay qoladi. So‘z so‘zga ulanmaydi, fikr quyulib kelaveradi-yu ammo qog‘ozga ko‘chganlari ichingdagi to‘fonni ifodalashga ojizlik qiladi. Nogahon yaqin kishingni, do‘st-qadrdoningni yo‘qotganingda bu og‘ir ayriliq alamidan hushing boshingdan uchadi.
Oradan yil o‘tdi, ammo biz iste’dodli telejurnalist, samimiy do‘st, dilbar inson Sohibjon Alijonovni yo‘qotganimizga, endi u safimizga qaytmasligi, biz bilan davra qurmasligi, safarlarda birga bo‘lmasligimiz, zukko mushohadalari, ichakuzdi latifalari bilan gurunglarimizga fayz kiritolmasligiga ko‘nika olmay, endi-endi hayot nashidasini surayotgan edi-ya, endi-endi ochilayotgan edi-ya, o‘zi uchun yashash ostonasiga yaqinlashgan chog‘da-ya, degan adoqsiz armon girdobidamiz. Do‘stimizning umr daftari varaqlari ko‘p emas ekan, nachora, Allohning irodasiga bo‘ysunishdan o‘zga chora yo‘q.

Sohibjon 2000-yillarda bizning idoraga ishga keldi. Yangi jamoaga singib ketish hamisha ham oson kechmaydi. Ayniqsa, katta idorada. Har kim o‘z o‘rni, vazifasi va mas’uliyatini to‘g‘ri anglashi, qat’iyat va talab me’yorini bilishi, quruq buyruqbozlikka berilmasligi, qisqa qilib aytganda, kekkayib ketmasligi kerak. Sohibjon bu bosqichlardan qoqilmay-turtilmay o‘tdi. Jamoaga tez singib ketdi. Katta idoraga xos tartib-qoidalarni yaxshi o‘zlashtirdi, shu bilan birga, televideniyedan uzoqlashmadi, sobiq jamoasi, safdoshlari bilan doimiy aloqada bo‘ldi. Teledasturlar mavzusini kengaytirish, mazmun va shakl jihatidan boyitish yo‘llarini qidirdi, telejurnalistikaning boshqa ijodiy yo‘nalishlardan farq qiluvchi jihatlarini o‘rgandi, uning bu “boyligi” vaqti kelib yana teleekranga qaytganida o‘zi va jamoasi uchun juda-juda qo‘l keldi.
Bu dunyoda mashaqqatsiz erishiladigan hech bir yutuq yo‘q, aslida. Oddiy bir kasbning ham ming azobi-yu yana shuncha sabog‘i, past-balandliklari bor. Dunyo anglash qiyin bo‘lgan mavhum bir pallaga kirib bo‘lgan va bu jarayonda o‘zligini yo‘qotayotgan paytda teleekranga qaysi mavzuni olib chiqish kerag-u, qaysilaridan tiyilish lozimligini farqlash, jamiyat, odamlar hayotini bexato kuzatib borish oson ish emas. O‘zTVda bunday holatda qanday yo‘l tutish kerakligini biladigan ustozlar ko‘p. Sohibjon ular safiga dadil kirib bordi, quruq qo‘l bilan emas, o‘z o‘rni, ovozi, teleuslubi, ifoda (nutq) mahorati, ishontirish san’ati bilan kirib keldi. Bugun uning tasmalarda qolgan ko‘rsatuvlarini, efirda men bilan qilgan suhbatlarini qayta-qayta tomosha qilar ekanman, sog‘inch hissi vujudimni qamrab oladi.
Ko‘pni ko‘rgan momolarning deyarli unut bo‘lib borayotgan bir udumi yodimga tushadi – lo‘ppi yuzli chaqaloqlar ko‘zikib ketmasligi uchun ularning yuzlariga jindek qorakuya surib qo‘yishardi. Biz – Sohibjonning yaqinlari, shu udumdan o‘ziga bildirmay goh-goh foydalanib tursak bo‘larkan-da, deyman. Chunki u ishda, oilada, do‘stlar davrasida, xizmat safarlari-yu yig‘in-mashvaratlarda havas qilgulik ishchanligi, murakkab vaziyatda gapni gapga qovushtirishi, zehn-zakovati bilan boshqalardan ajralib turar, nima ish qilish kerak, qanday yo‘l tutish lozimligini boshqalardan avvalroq fahmlar, ammo o‘zini ko‘rsatishga harakat qilmas, davra to‘riga, minbarlarga intilmas edi. Shunday bo‘lsa-da, unga havas qiluvchilar bilan birga, balkim, ozroq hasad qiluvchilar ham bo‘lgandir, chetroqqa o‘tib, do‘stimizning yutuqlariga quvonish o‘rniga, miyig‘larida yarim oshkor, yarim sirli kulib turishgandir, degan o‘yga boraman.
Sohibjon kuyunchak, jonsarak, bir joyda harakatsiz turolmaydigan yigit edi. O‘ziniki qolib, boshqalarning muammolariga yechim qidirardi, g‘aroyib yo‘ltoparligi bor edi. Qoyil qolardik. Bir gal davradoshlar, odatimizga ko‘ra, yig‘ilishib, tog‘ sayriga chiqdik. Bir azamat tadbirkor qurgan dam olish uyida tunab, charchoq yozdik, yayradik. Dam olishning ko‘p va xo‘b imkoniyatlari mavjud bunday joylar faqat xorijda bo‘ladi, degan gap eskibdi: o‘zimizda ularnikidan ham zo‘rlari paydo bo‘libdi, marhamat, do‘stlar, jamoa, oila, mehmonlaringiz bilan kelib, huzur qiling, yayrang, tanangiz ham, ruhingiz ham orom olsin.
Shunday bo‘ldi ham. Rosa miriqdik. Ammo…
Ertasi kuni shaharga qaytish vaqtida kutilmagan bir kelishmovchilik yuzaga keldi: biz bu yerdagi dam olish vositalaridan foydalanishda vaqt va sanoqqa amal qilmabmiz. Hisob-kitob raqamlari chalkashib ketibdi. Xizmat ko‘rsatuvchilar “Yana faloncha so‘m to‘laysizlar”, deb turib olishdi. Ularni tushunish mumkin – hamma amal qiladigan preyskurant bor, arzon emas. Faqat… hammamiz birga harakat qilganimizda ham so‘ralayotgan mablag‘ni to‘plashning iloji yo‘q. Bir-birimizga sirli qaraymiz, ammo hech kimdan sado chiqmaydi. Shunda Sohibjon “Bu nozik masalani menga qo‘yib beringlar”, dedi-da, yeng shimarib ishga kirishib ketdi. Jiddiy, ehtirosli muzokara boshlandi. Tilimizning shirinligi, muomala odobimizning boyligiga nima yetsin – oradan ko‘p o‘tmay qo‘shimcha xarajatsiz tarixiy kelishuvga erishdik.
Faqat shu emas, Sohibjon latifa aytishda, davrani qizitishda ustasi faranglardan edi. U bo‘lib o‘tgan kulgili bir voqeani hikoya qilar ekan, ko‘z o‘ngingizga o‘sha voqeani bor bo‘y-basti bilan keltira olardi. Mana, uning ko‘p yillardan beri davradoshlar og‘zidan tushmay kelayotgan bir hangoma hikoyasi: “Sohibjonning hamqishlog‘i bir necha yil mablag‘ yig‘ib, yengil mashina sotib olibdi. Har kuni ertalab tanish-bilishlarining ko‘zini o‘ynatib, rulda viqor bilan o‘tirgancha ularning yonidan vizillab o‘tib, Qo‘qonga ketar ekan. Bitta tanishi: “Hoy, noinsof, bir o‘zing ketmay, meni ham olib ketsang-chi, bir joyga boramiz-ku, axir, yo‘lingga chiqib turaman”, degan ekan, u “Bilasan-ku, chap ko‘zim yaxshi ishlamaydi, sen yo‘lning o‘ng tomoniga o‘tib tur”, debdi. Tanishi shunday qilibdi ham. Mashina sotib olgan yigit esa uni ko‘rmaganga olib, yonidan vizillab o‘tib ketaveribdi. “Hoy, yaramas, o‘ng tomonga o‘tib tur deding, bir haftadan beri o‘tib turibman, nega to‘xtamayapsan, yo meni ko‘rmayapsanmi?”, deb xafa bo‘lgan ekan, mashinali yigit bamaylixotir: “Ko‘ryapman, ammo o‘ng tomonda turganingdan seni Qo‘qongamas, Bag‘dodga ketyapti shekilli, deb o‘ylabman-da”, dermish.
Sohibjon bilan marshrutli taksida ro‘y bergan g‘aroyib hangomani yoki traktorchi yigitning qishloqqa kelgan Iqbol Mirzoga ziyofat bermoqchi bo‘lganini yozish kerak emas – eshitish kerak. Men ham hangoma aytuvchilar safida borman, bu borada Tursunboy Adashboyev, Anvar Obidjon, Temur Ubaydulloga yaqin tursam kerak. Ammo Sohibjonning latifa aytish mahorati o‘zgacha edi-da. U har holat ifodasini san’at darajasiga yetkazish, so‘zni harakatga aylantirish qobiliyatiga ega edi.
Insonning kamolga yetishi u yashab o‘tgan yillar sanog‘iga hamisha ham mos kelavermaydi. Kimdir erta, kimdir kech yetiladi. Birov qirq yoshda, boshqa birov yana shuncha yil yashaganidan keyingina “ochiladi”. Ochilmay o‘tib ketganlar qancha. Bundan bir necha yil avval marhum Anvar qori Tursunov haqidagi xotira kitobga maqola yozib, unga “Erta gullagan donishmand” degan sarlavha qo‘ygan edim. Maqola kitobda boshqacha sarlavha bilan chiqdi. Mening sarlavham Anvar qori kabi sal ertaroq gullagan Sohibjonga buyurgan ekan. Bu gapda aslo mubolag‘a yo‘q. Biz yosh donishmand do‘stimizni yo‘qotdik.
Shunday deyman-u, sarlavhani ushbu maqola tepasiga qo‘ygim kelmadi. Xotirasiga ko‘z tegmasin deyman-da.
Ahmadjon MELIBOYEV
“Jadid” gazetasining 2024-yil 27-sentyabrdagi 40-sonida
ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA
Özbek va qozoq xalqlari tili, dini va madaniyati bilan bir-biriga çambarças boğlangan ellardir. Ajdodlarimiz ming yillar davomida yonma-yon yaşab, hayotning quvonç va taşvişlarini, yaxşi-yomon kunlarni birgalikda boşdan keçirib, taqdirdoş bölib kelişgan. Bu qardoşlik keyingi yillarda, ayniqsa, mustahkamlanib, yangiça mazmun va ruh bilan boyib bormoqda. Bu borada Özbekiston Respublikasi Prezidenti Şavkat Mirziyoyev hamda Qozoğiston Respublikasi Prezidenti […]
16.11.2026 | 14:34
78
“BIR ÇORAK ET”
Yaqin-yaqinlargaça xalq tilida, badiiy adabiyotda “Tört qadoq göşt”, “bir çirpit asal”, “ön tanob yer” kabi jumlalar işlatib kelinardi. Hozir esa bular nimani anglatişini deyarli unutib yubordik. Qirq yilça burun “bir aşmuşka çoy”, “tört yumaloq çoy” kabi sözlar savdoda, turmuşda köp işlatilardi. “Aşmuşka” deb eng kiçik çoy qadoği – ellik grammlik, özi kub şaklida bölsa ham, […]
12.11.2026 | 14:31
595
NON VA OŞ ŞAHRI
Yaqinda xorijlik oşnalarni kutib oldim. Uçoq tungi soat uçda qöndi. Ertalab sakkizda “Afrosiyob”da Buxoroga ketişlari kerak. Ölguday çarçaşgan, ramaqijon ahvolda. Özbekona taomilga köra, qönoqlar öziga kelsin deb palovxona sari boşladim. Uç xil oş çaqirdim. Non-çoy, aççiq-çuçuk degandek… Qiziği keyin boşlandi. Mehmonlar piyolaning çetiga ikki marta lab tekkizib, ajablanişdi: – I-ya, qardoş, çoyga şakar solinganmi?– Ha-da! […]
12.11.2026 | 09:27
593
