12.08.2024 | 12:15
414
O‘TMISH HAQIQATI – KELAJAK KO‘ZGUSI
Turkiston chor Rossiyasi tomonidan bosib olinganidan to 1991-yili O‘zbekiston o‘zining mustaqilligini e’lon qilgungacha bo‘lgan davrni tariximizning eng og‘ir sahifalari desak, mubolag‘a bo‘lmaydi. Chor hukumati ham, mustabid sovet tuzumi ham bu davrda mahalliy millatlarning yuksalishi u yoqda tursin, ularning savodli bo‘lishidan ham qo‘rqdi. Chunki savodli millat o‘z haq-huquqini taniydi va talab qiladi. Bu esa hukmron tuzumning siyosatiga umuman to‘g‘ri kelmas edi. Shunga qaramay, Turkistonda millatni tom ma’noda uyg‘otish, savodli va bilimli qilishni ko‘zlagan jadidlik harakati shakllandi, millatning yetakchilari o‘rtaga chiqdi.

Chor hukumatining tazyiqlariga qaramay, o‘z jonini garovga qo‘yib faoliyat olib borgan millat fidoyilari oxir-oqibat sovetlarning qonli qatag‘on mashinasiga duchor bo‘ldi. Ular millat ravnaqi, ozodligi va mustaqilligi yo‘lida shahid ketdilar. Shu ma’noda, kuni kecha imzolangan Prezident qarori nohaq qatag‘on qilingan millat fidoyilarining xotirasini abadiylashtirishga qaratilgan navbatdagi muhim qadamlardan biri bo‘ldi.
So‘nggi yillarda bu borada olib borilgan ishlarning ko‘lami ancha katta. O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi tomonidan oxirgi uch yilda 1 ming 200 nafardan ziyod siyosiy qatag‘on qurbonlarining nomlari oqlangani yangi tariximizda olamshumul yangilik sifatida qabul qilindi. Ammo hali bu borada qilinadigan ishlar juda ko‘p. Ushbu qaror sharofati bilan yaqin orada yana minglab qatag‘on qurbonlarining hayoti va faoliyati sinchiklab o‘rganiladi, ularning millatimiz oldidagi tarixiy xizmatlari haqida arxiv va muzeylar, kutubxonalar va turli fondlarda saqlanayotgan yangi ma’lumotlar to‘planadi, tadqiq etiladi va ommalashtiriladi. Tariximizning noayon sahifalari ochilib, xalqimizga panada qolgan haqiqatlar yetkaziladi.
Jadidlar xalqimizning asl tarixini yozishga ko‘p harakat qildilar. Ular yurt tarixini bitadigan, tadqiq qiladigan kishi maddohlikdan, haqiqatni afsonalashtirishdan yiroq bo‘lishi kerak, deb hisobladilar va o‘zlari ana shu tamoyil asosida harakat qildilar. Mustaqil O‘zbekistonning yaqin va yangi tarixi ham aynan shu tamoyil asosida yaratilishi kerak. Chunki tarix, yana jadidlar ta’biri bilan aytadigan bo‘lsak, o‘tmishdan so‘ylab, kelajakni anglatadi. Ya’ni, millat o‘zining haqqoniy tarixiga nazar solib, o‘tmishda yo‘l qo‘yilgan xatolarni kelajakda takrorlamaslikka intiladi, taraqqiyotga eltuvchi yo‘ldan qat’iy va sobit ilgarilashga harakat qiladi.
Mazkur qaror aynan mana shunday maqsadlarga xizmat qilishi bilan ham ahamiyatlidir. Ushbu hujjatda ta’kidlanganidek, Vatanimizning yaqin o‘tmishini xolis va haqqoniy yoritish “mustaqilligimizni har tomonlama mustahkamlash, tariximizning noma’lum sahifalarini tiklash va ilmiy nuqtayi nazardan chuqur o‘rganish, inson, uning huquq va erkinliklarini oliy qadriyat sifatida e’tirof etish, shu asosda yurtdoshlarimiz, ayniqsa, yosh avlodning Vatan taqdiri va kelajagiga daxldorlik tuyg‘usini, fuqarolik pozitsiyasini kuchaytirish, ularni bugungi tinch, erkin va ozod hayotning qadriga yetish ruhida tarbiyalash”ga xizmat qiladi. Bu esa, o‘z navbatida millatning o‘zligini tanishiga, Uchinchi Renessans poydevorini yanada mustahkamlashga olib keladi.
Mazkur tarixiy qaror millatimizga muborak bo‘lsin!
Zaynobiddin ABDIRASHIDOV,
filologiya fanlari doktori, Anqara Hoji Bayram Vali universiteti professori
ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA
Özbek va qozoq xalqlari tili, dini va madaniyati bilan bir-biriga çambarças boğlangan ellardir. Ajdodlarimiz ming yillar davomida yonma-yon yaşab, hayotning quvonç va taşvişlarini, yaxşi-yomon kunlarni birgalikda boşdan keçirib, taqdirdoş bölib kelişgan. Bu qardoşlik keyingi yillarda, ayniqsa, mustahkamlanib, yangiça mazmun va ruh bilan boyib bormoqda. Bu borada Özbekiston Respublikasi Prezidenti Şavkat Mirziyoyev hamda Qozoğiston Respublikasi Prezidenti […]
16.11.2026 | 14:34
86
“BIR ÇORAK ET”
Yaqin-yaqinlargaça xalq tilida, badiiy adabiyotda “Tört qadoq göşt”, “bir çirpit asal”, “ön tanob yer” kabi jumlalar işlatib kelinardi. Hozir esa bular nimani anglatişini deyarli unutib yubordik. Qirq yilça burun “bir aşmuşka çoy”, “tört yumaloq çoy” kabi sözlar savdoda, turmuşda köp işlatilardi. “Aşmuşka” deb eng kiçik çoy qadoği – ellik grammlik, özi kub şaklida bölsa ham, […]
12.11.2026 | 14:31
601
NON VA OŞ ŞAHRI
Yaqinda xorijlik oşnalarni kutib oldim. Uçoq tungi soat uçda qöndi. Ertalab sakkizda “Afrosiyob”da Buxoroga ketişlari kerak. Ölguday çarçaşgan, ramaqijon ahvolda. Özbekona taomilga köra, qönoqlar öziga kelsin deb palovxona sari boşladim. Uç xil oş çaqirdim. Non-çoy, aççiq-çuçuk degandek… Qiziği keyin boşlandi. Mehmonlar piyolaning çetiga ikki marta lab tekkizib, ajablanişdi: – I-ya, qardoş, çoyga şakar solinganmi?– Ha-da! […]
12.11.2026 | 09:27
599



