Go‘zal Turkiston
0:00
/
Toshkent
temperature icon 11°C

“JADID” GAZETASINING YANGI SONIDA: ✏️Usmon NOSIR: BOĞIM ✏️Iqbol MIRZO: KELAJAK UÇUN MAS’ULIYAT ✏️Gulçehra UMAROVA: ASRNI BÖYLAGAN ADIB ✏️Komil SINDOROV: “JAVOHIR SINDOROVNING BOBOSI BÖLIB TANILDIM“ ✏️E’zozxon KARIMOVA: MILLIY YUKSALIŞ SARI ✏️Orif ODILOV: ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA ✏️Nusratullo JUMAXÖJA: TADQIQOT-ROMAN ✏️Abbos ŞOYIMOV: XALQARO MEDIAFORUM ✏️Zikrilla MUHAMMAD: ANQARADA ADABIYOT BAYRAMI ✏️Ikrom BÖRIBOYEV: KEÇA VA BUGUN ✏️Muhayyo RUSTAMOVA: OG‘RIQ NUQTA ✏️Abdulhamid MUXTOROV: UYLAR SOYASIDA QOLAYOTGAN SAVOLLAR ✏️Jasmina ISROIL: SYUKURO MANABE – IQLIMŞUNOSLIK “OB-HAVOSI”NI ÖZGARTIRGAN NOBELÇI ✏️Rustambek ŞAMSUTDINOV: QONLI JILD ✏️Alişer SANDIBOYEV: SAMARQAND NEÇA YOŞDA? ✏️Nigina ISKANDAROVA: “KITOB, MENING DÖSTIMSAN” ✏️Jamoliddin BADALOV: “OLTIN QALAM” UMMON ORTIDA

TAVSIYA QILAMIZ


17.01.2025 | 14:01

img3175

Taqvimdagi oy nomlari nima ma’no anglatishini bilasizmi?

Vaqtni turli usullar bilan belgilaymiz. Oy deb ataladigan o‘lchov birligi ming yillardan beri qo‘llanib kelinmoqda. Oy nomlarini kundalik hayotimizda tez-tez ishlatamiz, lekin ularning ma’nosi nima va qayerdan kelib chiqqan? Keling, buni ko‘rib chiqamiz.

Oylarni nima uchun shunday ataymiz deb hech o‘ylab ko‘rganmisiz? Madaniyatning ko‘p jihatlari kabi, oy nomlari ham turli manbalardan kelib chiqqan, ammo ularning aksariyati qadimgi rimliklarga bog‘liq.

Yanvar
Yanvar oyi Rim xudosi Yanus sharafiga nomlangan. Ushbu tasvirda ko‘rinib turganidek, uning ikkita yuzi bo‘lib, kelajak va o‘tmishni ko‘ra olishini ifodalaydi. Shuningdek, u «eshiklar xudosi» ham hisoblangan.

Yakobs Harrevin (1660/1-1732/40), «Oylar» nomli bosma seriyasidan «Yanvar» asari. 1698-yilda yaratilgan gravyura.

Fevral
Fevral qadimgi Rim poklanish marosimi – Februa sharafiga nomlangan.

Jon Samuel Agar (1773-1858) tomonidan yaratilgan «Oylar» turkumidan olingan asar. Eduard Fransis Barney asari asosida. Chig‘anoq ichidagi Februa tasviri, uni ikki baliq burji tortib ketmoqda. Shtrixlash va o‘ymakorlik usulida ishlangan, 1807-yil.

Mart
Mart oyi Rim urush xudosi Mars nomidan olingan. Ushbu haykalda u jang kiyimida tasvirlangan. Rim taqvimi dastlab mart oyidan boshlangan bo‘lib, yanvar va fevral oylari keyinchalik, taqvim islohoti o‘tkazilgandan so‘ng qo‘shilgan.

Rim urush xudosi Mars tasvirlangan mis qotishmali haykal. U general zirhini kiygan holda, dastlab o‘ng qo‘lida nayza (hozirda yo‘qolgan) va chap qo‘lida ehtimol qalqon (u ham yo‘qolgan) tutgan bo‘lishi mumkin. Haykal milodiy II asrga oid bo‘lib, Rim Britaniyasining Kembrijshir viloyatidagi Erit shahridan topilgan.

Aprel
Aprel o‘z nomini lotincha «aperire» so‘zidan olgan bo‘lib, u «ochilmoq» degan ma’noni anglatadi (xuddi bahorda gullar ochilgani kabi). Fransuz rassomi Antuan Jul Pellete tomonidan chizilgan guldondagi gullarning nafis va akvarel tasviri mavjud. Rimliklar bu oyni «Aprilis» deb atashgan.

Antuan Jyules Pelletir (taxminan 1848-yilda ijod qilgan), marmar stol ustidagi gullar solingan vaza surati, taxminan 1848-yil.

May
May oyi yunon ma’budasi Maya sharafiga nomlangan. Quyidagi bosma rasm may oyining ramziy tasvirini ifodalaydi. Rassom Kastor va Polluks egizaklarini ham asarga kiritgan, chunki Javzo burji may oyida boshlanadi.

Kristian Bernard Rod (1725–1797) tomonidan yaratilgan, may oyining ramziy tasviri. Bulutda yotgan Kastor va nayza hamda qalqon tutgan Polluks ismli egizaklar cho‘pon ayolni kuzatmoqdalar. O‘ymakorlik asosida ishlangan, 1791-yil.

Iyun
Iyun oyi Rim ma’budasi Yunona sharafiga nomlangan – u nikoh va tug‘ilish xudosi hamda xudolar qiroli Yupiterning rafiqasi hisoblanadi. Mazkur tasvirda u aravada o‘tirgan holda aks ettirilgan.

Julio Bonasone (1500/10–1574), «Yunoning sevgisi, g‘azabi va rashki» turkumidan «Yunoning tantanasi». Gravyura, 1531–1576-yillar.

Iyul va avgust
Iyul va avgust oylari qadimgi Rim dunyosining ikki buyuk shaxsi sharafiga nomlangan – davlat arbobi Yuliy Syezar (chapda) va Rimning birinchi imperatori Avgustdir.

Chapda: Ehtimoliy Yuliy Sezarniki bo‘lgan haykalning marmar boshi. Priendagi Afina Polias ibodatxonasidan, miloddan avvalgi taxminan 50-yilga oid. O‘ngda: Rim imperatori Avgustning bronza boshi. Sudanning Meroe shahridan topilgan, miloddan avvalgi taxminan 27-25 yillarga tegishli.

Sentyabr–dekabr
Qolganlari-chi? Sentyabr, oktyabr, noyabr va dekabr rim raqamlari 7, 8, 9 va 10 nomi bilan atalgan – ular dastlab Rim taqvimining yettinchi, sakkizinchi, to‘qqizinchi va o‘ninchi oylari edi. Iyul va avgust oylari Rim hukmdorlari sharafiga qayta nomlanishidan oldin, ular Quintilis va Sextilis deb atalgan bo‘lib, beshinchi va oltinchi oylarni anglatgan.

Tomas Bevik (1753–1828) yarim oy shaklida yasalgan tavernaning belgisi uchun oy tasvirini yaratgan. Yog‘ochga o‘yib ishlangan rasm.

Endi siz oylarning nomlanish sababini bilasiz. «Oy» so‘zining o‘zi oy sayyorasi bilan bog‘liq. Dastlab bu so‘z oyning Yer atrofida to‘liq aylanib chiqishi uchun ketgan vaqtni anglatgan, shuning uchun «oy» (sayyora) va «oy» (vaqt birligi) so‘zlari bir ildizdan kelib chiqqan.

Britaniya muzeyi saytidan olindi.


“JAVOHIR SINDOROVNING BOBOSI BÖLIB TANILDIM“

Özbekistonda xizmat körsatgan yoşlar murabbiysi, yuridik fanlar doktori, yozuvçi Komil SINDOROV bilan suhbat – Assalomu alaykum, ustoz. Sizni ham bobo, ham Özbekiston şaxmat federatsiyasi rais örinbosari sifatida Javohir Sindorovning Sent Luis (AQŞ) şaxmat klubida bölib ötgan “Clutç Çess: Çampions Şowdown 2026” xalqaro turnirdagi ğalabasi bilan muborakbod etamiz! – Rahmat! Jahon çempionligi bahslari oldidan sönggi muhim […]

16.11.2026 | 16:15

img83

MILLIY YUKSALIŞ SARI

Joriy yilning 10-14-noyabr kunlari Qoraqalpoğiston Respublikasi, viloyatlar va Toşkent şahrida mustaqil Özbekiston tarixida ilk marotaba “Özbekiston ziyolilari kengaşi”ning hududiy yiğilişlari bölib ötmoqda. Mazkur muloqotlar dunyoda yuz berayotgan madaniy, siyosiy va texnologik özgarişlar, şuningdek, qadriyatlar transformatsiyasi şaroitida milliy özlikni saqlaş, Uçinçi Renessans poydevorini barpo etiş, Yangi Özbekistonni quriş va Milliy yuksaliş davri sari dadil qadam taşlaş […]

16.11.2026 | 09:00

img132

KELAJAK UCHUN MAS’ULIYAT

O‘tib borayotgan hafta O‘zbekiston hayotida ijtimoiy soha, sanoat taraqqiyoti va xalqaro ekologik hamkorlik bilan bog‘liq muhim voqealarga boy bo‘ldi. Tibbiyot va farmatsevtika xodimlari kuni munosabati bilan yo‘llangan tabrik, elektrotexnika sanoati vakillari bilan muloqot, Orolni qutqarish xalqaro jamg‘armasi doirasidagi loyihalar hamda Prezident Shavkat Mirziyoyevning COP31 tadbirlaridagi ishtiroki mamlakat taraqqiyotining o‘zaro bog‘liq ustuvor yo‘nalishlarini namoyon etdi. Bosh […]

13.11.2026 | 14:43

img324