07.10.2024 | 09:29
228
KUNCHIQARGA YETAKLAGAN ILM
“Kunchiqar yurt”, “Samuraylar yurti”, “So‘g‘unlar mamlakati” kabi qadim ta’riflarga o‘tgan asr adog‘ida yana bir qator sifatlashlar qo‘shildi: “Nokia”, “Xonda”, “Nissan” … Ayni shu yurt olimlari dunyo taraqqiyotini qisqa davrda bir necha asr ilgarilatib yuborgan eng yuqori texnologiyalarni kashf etishdi.

Gap Yaponiya haqida ketayotganini angladingiz. Bir qarashda quruqlikda birorta davlat bilan qo‘shni bo‘lmagan, logistikasi faqat osmon-u suvdan iborat, Yevropa-yu AQSh va dunyoning boshqa ilg‘or davlatlaridan necha ming chaqirim yiroqda joylashgan orol davlatning bu qadar tezkor taraqqiy topishi ertakka o‘xshaydi.
Yaponlar ilm-fanni taraqqiyot mezoni sifatida belgilashdiki, bu jahon tarixida yagona fojia – hududida bir emas ikkita vahshatli atom bombasi portlagan millatni sindira olmagani bir yog‘-u, ularni yana qudratliroq qilishda birlashtirgani bir yoq bo‘ldi.
Bugun ilg‘or texnologiyalar, maktab ta’limi, mutolaa madaniyati borasida “yapon tajribasi” dunyoning ko‘pgina davlatlarida o‘rganilyapti. Faqat o‘rganilib qolmasdan, ulardan ibrat ham olinmoqda.
Mehmondo‘st, bag‘rikeng, g‘oyatda mehnatkash yapon xalqining yana bir tajribasi – ilmi, iqtidori, salohiyati bor insonlarni har tomonlama qo‘llash, rag‘batlantirish, ularga kerakli shart-sharoitlarni yaratib berishda ko‘rinadi. Misol deysizmi, mana!
Xorazmning chekka Hazorasp tumanida tug‘ilgan to‘rt aka-uka Zokirovlar kunchiqar yurtda o‘qib, ishlab, tadbirkorlik bilan shug‘ullanib, kelajagini o‘zlari yaratayotgan yurtdoshlarimizdan.
Oilaning to‘ng‘ich farzandi Sherzod Nagoya universitetini tugatgach, iqtidori bois nufuzli “UHIQLO” kompaniyasiga ishga qabul qilingan.
Sherzod millatsevar yigit. Yurtimizni o‘zi yashab, ishlab yurgan manzilda tanitish harakatiga kirishgan. Bunda unga turmush o‘rtog‘i Zarina Ahmedova yaqin yordamchi. Zarina to‘rt nafar farzandini tarbiyalash bilan bir vaqtda, Nagoyada “Nihol” nomli maktabga asos solib, o‘quvchilarga o‘zbek tili va madaniyati tarixidan saboq berib keladi. Shu o‘rinda yaponlar jahon tamadduni o‘choqlaridan biri hisoblanmish yurtimiz tarixiga, madaniyatiga g‘oyatda qiziqishlarini eslatish joiz. Biror xalqning tarixi, madaniyatini o‘rganish uchun avvalo shu xalqning tilini o‘rganish kerakligini yaponlar yaxshi biladi.
Bekzod Zokirov Yaponiyada nufuzi jihatdan birinchi, dunyoda kuchli yuztalikka kiradigan Tokio universitetida ilmiy ish yoqlagan. Bekzodning yangicha texnologiyalar bo‘yicha yoqlagan ilmiy ishi soha mutasaddilari va olimlar tomonidan e’tirof etilgan.
Bekzodning orzusi O‘zbekistonda xususiy universitet ochish va ilmga chanqoq yoshlarga hayotda o‘z o‘rinlarini topishlarida yordam berish. U ochmoqchi bo‘lgan universitetda Yaponiya texnologiyalari o‘rgatilishini e’tiborga olsak, yosh olimning niyatlarini qo‘shqo‘llab quvvatlaymiz. Hozirda Bekzod shu ezgu orzusini amalga oshirish harakatida.
Oilaning yana bir farzandi Bunyod ham Yaponiyada tahsil olgan va o‘z biznesini yo‘lga qo‘ygan. Bunda biznes olimpi cho‘qqisiga allaqachon erishgan yaponlardan o‘rganganlari asqatmoqda. To‘g‘risini aytsak, yaponlar bilan bu borada raqobatga kirishish osonmas. Ammo, Bunyod o‘z salohiyati, tajribasi bilan kunchiqar yurt tadbirkorlari orasida munosib o‘rin egallashiga ishonamiz.
Kenja o‘g‘il Dilshodbek ham Yaponiyada universitetni tamomlagach, akasi Bunyod kabi biznes sohasini tanladi. U yengil avtomobillar savdosi bilan shug‘ullanadi. Jon boshiga avtomobillar soni bo‘yicha dunyoda yetakchilar qatorida turadigan Yaponiyada yengil mashinalarga xaridor topish oson ishmas. Buning uchun yengil avtomobillar ishlab chiqaradigan korxonalar bilan hamkorlik qilish, marketing xizmatini jahoniy andozalar darajasiga ko‘tarish kerak. Bu jarayonda xaridorlar bilan muomala madaniyati birinchi o‘rinda turadi. Muomala uchun esa tilni mukammal bilish kerak. Ayni paytda Dilshodbek “Global silkroad Inc” kompaniyasida ham ishlaydi. Bu kompaniya quruq mevalar importi bilan shug‘ullanadi. Ma’lumki, qulay iqlimi tufayli yurtimizda bog‘dorchilik juda rivojlangan. Yurtimizda yetishtirilgan quruq mevalar eksporti yildan yilga oshmoqda. Dilshodbek shu borada yaponiyalik hamkorlar bilan yurtimiz bog‘bonlari o‘rtasida o‘ziga xos “ko‘prik” vazifasini o‘tayotir.
Chekka Xorazmda tug‘ilib, voyaga yetgan to‘rt nafar aka-ukaning Yaponiyaga borishi, u yerdagi eng nufuzli oliygohlarda tahsil olib, so‘ng o‘zlari sevgan soha bilan shug‘ullanishlari, biznesni yo‘lga qo‘yishlari o‘z-o‘zidan bo‘lmagan. Ular, avvalo, o‘rta maktabda yaxshi o‘qiganlari, keyinchalik ota-onalarining qo‘llashlari orqali til o‘rganish uchun o‘quv markaziga qatnaganlari, oxir, oqibatda ilmda, biznesda o‘zlari orzu qilgan marralarni zabt etishlariga mustahkam poydevor bo‘lgan. Yana deng, ular yapon tilini Xorazmda emas, olti yuz chaqirim uzoqda joylashgan Qashqadaryoda o‘rganishgan.
Shu o‘rinda Zokirovlar oilasiga qoyil qolmasdan ilojimiz yo‘q. Ular o‘z mehnatlari evaziga topgan mablag‘larini mashinalar olish, imoratlarini hashamli qilishga emas, farzandlari ilm olishlari, til o‘rganishlariga sarflashgan. (Keyinchalik farzandlari tufayli shu ne’matlarga erishganlar ham.) Zero, “Eng yaxshi investitsiya bu ta’limga, farzandlar ilm olishiga yo‘naltirilgan sarmoya”, degan qimmatli ibora bor. Shu iboraning naqadar haq ekanini Zokirovlar oilasi misolida ko‘ramiz. Yana bilamizki, ayrim tadbirkorlar, ayniqsa, do‘kondorlik bilan mashg‘ul oilalar farzandlari ta’lim olishiga e’tiborsizlik bilan qarashadi. “Ming o‘qiganing bilan shahar olib berarmiding! O‘qigan odam bilan do‘konchining daromadini solishtir!” deya falsafa so‘qishadi ham…
Bekzod bilan telefon orqali bog‘landik. U poytaxtda ekanligi uchun uzr so‘radi va telefonda ota-onasi, inilari haqida qisqacha to‘xtaldi:
“Otam Hikmat Zokirov va onam Shodmonjon Egamberdiyeva yurtimizda yaratilgan sharoitlar tufayli birinchilardan bo‘lib tadbirkorlik bilan shug‘ullanishga ahd qilishgan. Ular maktabda o‘qiganimizda bizlarni qattiqqo‘llik bilan puxta bilim olishga undashdi. Yettinchi-sakkizinchi sinflarda o‘qiyotgan davrimizda xorijiy tillarni o‘rganishimiz zarurligini uqtirishdi. Katta akam yapon tilini tanladilar. Keyinchalik bizlar ham akamga ergashdik. Sherzod akam 2007-yili Yaponiyadagi Nagoya universitetiga o‘qishga kirdi. Bizlar ham ulg‘aygach, u kishining yo‘lini tutdik va o‘ylaymanki, kam bo‘lmadik. Hammamiz hayotda o‘z oldimizga qo‘ygan maqsadlarimiz amalga oshishi, yurtdoshlarimizga yordamimiz tegishi uchun harakat qilyapmiz. Hayotda bizlar nimaga erishgan bo‘lsak – hammasi mustaqillikdan so‘ng yaratilgan imkoniyatlar – chet ellarga o‘qish uchun yo‘llar ochilgani, ota-onamizning ta’lim olishimizga ko‘rsatgan e’tibori va, albatta, til o‘rganganimiz ortidan deb bilaman”.
…Kunchiqar yurtni o‘z salohiyatlari bilan zabt etayotgan to‘rt og‘a-ini haqida ijtimoiy tarmoqlarda yoyinlangan qisqa lavhadan xabar topdik va ularning oilasi haqida mufassalroq ma’lumot olish maqsadida viloyat Yoshlar ishlari agentligi mas’ullari bilan bog‘landik. Tezroq ma’lumot olish niyatimizni bilgan mas’ul uzrlandi: “Hozirda xorijiy davlatlarda tahsil olgan va olayotgan viloyatlik yoshlar juda ko‘p. Bizlar ro‘yxatni ko‘rib chiqamiz. Biror soat kutishingizga to‘g‘ri keladi”.
Kutish toqatimizni sinadi, deb o‘ylamang, aksincha quvontirdi. Axir, yoshlarimiz bugun taraqqiy topgan davlatlarning nufuzli oliy ta’lim muassasalarida boshqa millat vakillari qatorida tahsil olayotgan, ilm sohasida ular bilan raqobatga kirishayotgan ekan quvonmay bo‘ladimi?!
Ro‘zimboy HASAN,
O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a’zosi
“Jadid” gazetasining 2024-yil 4-oktyabrdagi 41-sonida
ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA
Özbek va qozoq xalqlari tili, dini va madaniyati bilan bir-biriga çambarças boğlangan ellardir. Ajdodlarimiz ming yillar davomida yonma-yon yaşab, hayotning quvonç va taşvişlarini, yaxşi-yomon kunlarni birgalikda boşdan keçirib, taqdirdoş bölib kelişgan. Bu qardoşlik keyingi yillarda, ayniqsa, mustahkamlanib, yangiça mazmun va ruh bilan boyib bormoqda. Bu borada Özbekiston Respublikasi Prezidenti Şavkat Mirziyoyev hamda Qozoğiston Respublikasi Prezidenti […]
16.11.2026 | 14:34
83
“BIR ÇORAK ET”
Yaqin-yaqinlargaça xalq tilida, badiiy adabiyotda “Tört qadoq göşt”, “bir çirpit asal”, “ön tanob yer” kabi jumlalar işlatib kelinardi. Hozir esa bular nimani anglatişini deyarli unutib yubordik. Qirq yilça burun “bir aşmuşka çoy”, “tört yumaloq çoy” kabi sözlar savdoda, turmuşda köp işlatilardi. “Aşmuşka” deb eng kiçik çoy qadoği – ellik grammlik, özi kub şaklida bölsa ham, […]
12.11.2026 | 14:31
598
NON VA OŞ ŞAHRI
Yaqinda xorijlik oşnalarni kutib oldim. Uçoq tungi soat uçda qöndi. Ertalab sakkizda “Afrosiyob”da Buxoroga ketişlari kerak. Ölguday çarçaşgan, ramaqijon ahvolda. Özbekona taomilga köra, qönoqlar öziga kelsin deb palovxona sari boşladim. Uç xil oş çaqirdim. Non-çoy, aççiq-çuçuk degandek… Qiziği keyin boşlandi. Mehmonlar piyolaning çetiga ikki marta lab tekkizib, ajablanişdi: – I-ya, qardoş, çoyga şakar solinganmi?– Ha-da! […]
12.11.2026 | 09:27
596



