06.09.2024 | 12:19
353
“YURTNING KUCHI – BIRLIKDA, QADRI ESA TINCHLIKDADIR!”
Inson umri ulkan bir kitobga qiyoslansa, to‘g‘risi, mening hayotimni o‘zida jamlagan muhtasham kitobning ushbu kunlarga taalluqli sahifalari benihoya mazmunga to‘ladir. Men mo‘ysafid olimman, ammo yuragimda g‘ayrat-shijoatim jo‘sh uradi. O‘zimni yoshlar qatorida ko‘raman, ular bilan baravar fikrlashga urinaman.
Istiqlolimizning o‘ttiz uchinchi yilini keng shodiyonalar bilan nishonladik. 31-avgust kuni shogirdlarim bilan baqamti o‘tganlar ruhiga duo qilish uchun Shahidlar xotirasi maydoniga bordik. Urf-odatimizga ko‘ra, qatag‘onga uchragan bobolarimizni yodlash marosimida osh tarqatildi. Shu anjumanda Prezident bilan uchrashdim. Quchog‘im to‘ldi. Beixtiyor ko‘zlarimga yosh keldi.

To‘g‘risi, jamiyatimizni jadid bobolari izidan borib, ular ruhini shod qilayotgan, ta’lim-tarbiya va barcha ijtimoiy-maishiy jabhalarda jiddiy o‘zgarishlar me’mori bo‘lgan Prezidentimiz borligidan qalbim quvonchga to‘ldi. Biz o‘tganlarni yodga olar ekanmiz, ular yetisholmagan, ular uchun armonga aylangan orzularning ro‘yobga chiqqanini ko‘rganimiz va shu kunlarda yashab turganimiz uchun shukronalar aytamiz. Bu dil so‘zlarim, bu chin gaplarim yuragimning tub-tubidan chiqayotgani uchun go‘yoki yosh boladek yayrab ketaman.
Bayram munosabati bilan Respublika Prezidenti so‘zlagan nutqini diqqat-e’tibor bilan eshitdim. Odatda har yili Mustaqillik bayrami kunlarida bamisoli o‘tgan oylar sarhisobi bo‘ladi. “Aynan mustaqillik tufayli milliy davlatchiligimiz qayta tiklandi. O‘zbekiston yangi tarixiy davrga qadam qo‘ydi. Aynan istiqlol tufayli Jahon hamjamiyatidan munosib o‘rin egalladik”.
Bayram ma’ruzasida Prezident aytgan bu gapning o‘z asosi bor. Men ham o‘tgan kunlarga xayolan nazar soldim. Yurtboshimiz qardosh qo‘shnilarimiz bilan hamkorlikda juda ko‘plab anjumanlarda qatnashdi. Respublika rahbariyati ba’zan bu kabi ijtimoiy-siyosiy anjumanlarning tashabbuskori bo‘ldi. To‘g‘risi, bir necha yildan beri, Markaziy Osiyo mamlakatlarining o‘zaro birligi, birdamligi, hamnafasligi, hamkorligi va bu jarayonda mamlakatimiz olib borayotgan oqilona siyosatni jahondagi ma’naviyat-ma’rifat ahli e’tirof etayotir. Bizning diyorga xolis nazar bilan qarayotgan dunyo siyosatdonlari o‘zgarishlarni ham, tashabbuskorligimizni ham tan olayotgani sir emas. Men mo‘ysafid olim sifatida duo qilib: “Yurtimizga ko‘z tegmasin. O‘zbekiston gullab yashnasin!”, deyman. Oqqan daryo o‘zani bo‘ylab oqaveradi. Yangi o‘zanlarni ham bunyod qilaveradi. Bular ham muhim. Shunga monand jahon adabiyotiga o‘zining buyuk asarlari bilan bebaho hissa qo‘shgan alloma adib Chingiz Aytmatovning: “O‘zbekiston mening qalbim, mening yuragim. Bu mening ruhim va tanam nafas oladigan va dam oladigan joy. Bu ajoyib O‘zbekiston – madaniyat beshigi”, degan ulug‘vor e’tirofini yoshlar orasida ko‘p takrorlayman. “O‘zbekiston – madaniyat beshigi”. Bu shunchaki oddiy gap emas. Tafakkur chig‘irig‘idan ming marta o‘tgan, pishib, yetilgan va juda o‘ylab aytilgan hikmat. O‘zbekiston tafakkur egalari, tashabbus sohiblarining yurti. Madaniyat, san’at, ilm-fan gullagan o‘lka. Balki erksizlik zamonlarida bir muddat soyada turgandir u. Ammo bugun dunyo ahlining oldida o‘z aql-zakovatimiz bilan hech kimdan kam emasligimizni namoyon qilmoqdamiz. Parij olimpiadasida g‘olib bo‘lgan nabiralarimning ko‘ksini bezab turgan oltin-kumush medallarga nazar solib, boshim osmonga yetdi. Ularning musobaqalardagi kurashlari, bokschilarning ringdagi bahodirona olishuvlarini kuzatib, to‘g‘risi, teleekran qarshisida o‘rnimdan turib ketgan mahallarim ko‘p bo‘ldi. “Bugungi kunda navqiron farzandlarimiz Yangi O‘zbekiston ravnaqiga munosib hissa qo‘shmoqda”. Bayram munosabati bilan Prezident shunday haq gapni aytdi. Parijda g‘alabaga erishgan nabiralarimning har birini alohida tilga oldi. Shu mahal men ham ularga tasannolar aytdim. Zotan, sportdagi yutuqlar mustaqil O‘zbekistonimizni dunyoga tanitmoqda. Bu sohada o‘z kuch-qudratini namoyon qilayotgan O‘zbekistonning mard Ulug‘bek-u Bahodirlari, Diyoradek irodasi mustahkam qizlari dunyoning eng yuksak shohsupalarida ko‘ksini kerib turishdi.
Azizlar, ilm-fandagi dunyo bo‘ylab yurishlarimiz ham xuddi shu maromda, shunday yuksak darajada davom etmog‘i lozim. Ayni dam ushbu beqiyos qiyoslarni o‘ylaganimda xayolimga yoshlikda o‘qiganim akademik shoirimiz Gʻafur Gʻulomning:
“Bizda logarifmaning mushkul muammolari,
Qo‘ldagi barmoqlarday oddiy qilinganda hal.
“Oliy irq” da’vogari, Cherchillning bobolari,
Hatto sanay olmasdi o‘n barmoqni mukammal”,
– degan misralari bot-bot xayolimga kelaveradi. Biz buyuk ajdodlarga munosib vorislar bo‘lishimiz lozim. Tarix haqiqati, chin haqqoniyat shudir. Shunda o‘tgan ulug‘ allomalarning ruhlari-da shod bo‘ladi, albatta.
“Yurtning kuchi – birlikda, qadri esa – tinchlikdadir!” Juda donishmandlarga xos topib aytilgan bu hikmatni aslo esdan chiqarmaslik kerak. Buni har bir o‘zbekistonlik chuqur mulohaza bilan o‘ylab ko‘rsin. Tinchlik – bebaho ne’mat. Dunyoning turli mintaqalaridagi xunrezlik va notinchliklarni ko‘rib, eshitib, Prezident aytgan gapning naqadar to‘g‘ri ekanini anglash qiyin emas. Anglab, jim o‘tirishning o‘zigina kifoya qilmaydi. Azizlarim, birlik uchun, tinchlik uchun har birimiz qo‘limizdan kelgancha harakat qilmog‘imiz lozim. Yaqin tarixda bo‘lgan notinch kunlarni, sal nariga borilsa, urush ofatlarini biz o‘z ko‘zimiz bilan ko‘rdik. Tinchlik ortidan el obodligi, to‘qchilik va farovonlik keladi.
Prezident ota-onalarga qarata aytgan juda muhim bir fikrga alohida e’tibor berib o‘tirdim: “Men hurmatli ota-onalarga qarata aytmoqchiman: qizlaringizni o‘qiting, orzu-umidlarini ro‘yobga chiqarishlarida ularga ko‘makchi bo‘ling! Ulug‘larimiz aytganlaridek, o‘g‘il bolani o‘qitsak, bir kishi savodli bo‘ladi. Qiz bolani o‘qitsak, butun oila, butun jamiyat bilimli bo‘ladi!” Asrlar tajribasidan o‘tib kelayotgan, dunyodagi eng rivojlangan mamlakatlar o‘z turmush tarziga tatbiq etgan, o‘z vaqtida bizning ulug‘larimiz aytgan beqiyos bir haqiqatni Prezident yodimizga soldi.
Yangi O‘zbekistonni barpo etishning beshta ustuvor yo‘nalishiga e’tiborini qaratgan Prezident birinchi navbatda “sifatli ta’lim tizimini yo‘lga qo‘yish”ni aytib, yana “Muammolarning yechimi, savollarimizning javobi faqat va faqat ta’limda. Hamma eshiklarni ochadigan kalit ham – faqat va faqat ta’lim va tarbiyadir”, degan ta’kididan keyin yetmish yilga yaqin shu sohada faoliyat olib borayotganim uchun ich-ichimdan quvondim. Prezidentning bu durdona fikri jadid allomalarimizning fikriy dasturlariga, jadidona qarashlariga uyg‘un. Biz Yangi O‘zbekistonni bunyod qilayotgan ekanmiz, bu muhtasham asriy imoratning barcha muammolarini ta’lim va tarbiya vositasida hal qilamiz, albatta. Inson tanasida shunday bir a’zo bor u tuzalsa, hamma a’zolar sog‘lom bo‘ladi. U – yurak. Jamiyatni bir inson organizmiga qiyoslaydigan bo‘lsak, uning ta’lim-tarbiya bilan mashg‘ul bo‘ladigan juda muhim bir tashkiloti bor. U – maktab, oliy o‘quv yurtlari. Shu dargohlari sog‘lom bo‘lgan jamiyat kelajakda buyuk taraqqiyotga erishadi. Men bunga qat’iy ishonaman!
Oqil SALIMOV,
akademik
ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA
Özbek va qozoq xalqlari tili, dini va madaniyati bilan bir-biriga çambarças boğlangan ellardir. Ajdodlarimiz ming yillar davomida yonma-yon yaşab, hayotning quvonç va taşvişlarini, yaxşi-yomon kunlarni birgalikda boşdan keçirib, taqdirdoş bölib kelişgan. Bu qardoşlik keyingi yillarda, ayniqsa, mustahkamlanib, yangiça mazmun va ruh bilan boyib bormoqda. Bu borada Özbekiston Respublikasi Prezidenti Şavkat Mirziyoyev hamda Qozoğiston Respublikasi Prezidenti […]
16.11.2026 | 14:34
83
“BIR ÇORAK ET”
Yaqin-yaqinlargaça xalq tilida, badiiy adabiyotda “Tört qadoq göşt”, “bir çirpit asal”, “ön tanob yer” kabi jumlalar işlatib kelinardi. Hozir esa bular nimani anglatişini deyarli unutib yubordik. Qirq yilça burun “bir aşmuşka çoy”, “tört yumaloq çoy” kabi sözlar savdoda, turmuşda köp işlatilardi. “Aşmuşka” deb eng kiçik çoy qadoği – ellik grammlik, özi kub şaklida bölsa ham, […]
12.11.2026 | 14:31
598
NON VA OŞ ŞAHRI
Yaqinda xorijlik oşnalarni kutib oldim. Uçoq tungi soat uçda qöndi. Ertalab sakkizda “Afrosiyob”da Buxoroga ketişlari kerak. Ölguday çarçaşgan, ramaqijon ahvolda. Özbekona taomilga köra, qönoqlar öziga kelsin deb palovxona sari boşladim. Uç xil oş çaqirdim. Non-çoy, aççiq-çuçuk degandek… Qiziği keyin boşlandi. Mehmonlar piyolaning çetiga ikki marta lab tekkizib, ajablanişdi: – I-ya, qardoş, çoyga şakar solinganmi?– Ha-da! […]
12.11.2026 | 09:27
596



