KUTUBXONA
Bo'lim: Maqolalar
Uch zamondosh shoir ijodi tahlili: Mansur Jumayev, Madina Norchayeva, Feruza Xayrullayeva
Mumtoz adabiyotdan ulgi olgan ijod Adabiyotda eng koʻp uchraydigan, barcha davrlar va davlatlarda adabiyotning asosiy, bosh mavzusi yor obrazi, desak mubolagʻa boʻlmaydi. Albatta, u adabiyotga oʻz-oʻzidan kirib qolmagan. Badiiy asarda yorning oʻz vazifasi bor. Ammo turli yozuvchilar ijodida bu obraz turlicha talqin qilingan va oʻziga xos maqsadlarni yuzaga keltirgan. Shu oʻrinda bir savol tugʻiladi: bugun […]
24.10.2024 | 12:41
685
Asosiy
FIDOYI MA’RIFATPARVARNING ACHCHIQ QISMATI
Yunusjon Og‘aliqov 1884-yil 10-yanvarda Qo‘qon shahrida tavallud topgan. Uning otasi Ho‘qandi latifning taniqli do‘kondorlaridan biri edi. Og‘aliq atamasi esa bir vaqtlar xonlik zamonida bobolarining egallagan lavozimidan qolgandi. Yunusjon Qo‘qon shahridagi maktab va madrasalarda o‘qib, ilm tahsil qildi. So‘ng ota kasbi bo‘lgan savdo bilan shug‘ullanib, el nazaridagi saxiy boylar safidan joy oldi. Mintaqada jadid taraqqiyparvarlik g‘oyalarining […]
24.10.2024 | 10:36
579
Parfyumeriyadan sehr-jodugacha — Parijdagi hayratlanarli muzeylar (video)
Fransiya poytaxtida Yevropadagi eng yaxshi muzeylar borligiga shubha yo‘q. Lekin shahardagi barcha madaniyat muassasalari dunyoga mashhur emas. Parijning ko‘plab kichik muzeylarida xayoliy, dahshatli va kutilmagan hodisalarga duch kelish mumkin. Shahardagi shu kabi g‘ayrioddiy muzeylar videolarini bir joyga jamladik. Tibbiyot tarixi muzeyi Parfyumeriya muzeyi Yarmarka san’ati muzeyi Kanalizatsiya muzeyi Sehrgarlik muzeyi Kyuri muzeyi Politsiya prefekturasi muzeyi […]
23.10.2024 | 16:45
294
XIZMATKOR
Avval o‘zimni tanishtirsam. Ismim – Charos. Oilada uchinchi qizman. Opalarim erta turmushga chiqqach, ota-onam qudalardan kechirim so‘rayverib, yalinaverib, yuragi bezillab qoldi chog‘i, kelayotgan sovchilarga rad javobini bera boshladilar. Erta turmushga chiqqan opalarimning uquvsizligi turtki bo‘ldimi, meni o‘qitmoq istadilar. Avvaliga ikki yil o‘qishga kirolmadim, uchinchi urinishda talaba bo‘ldim. Ochig‘i, talabaligim ham oson bo‘lmadi. Ota-onam u maoshdan […]
23.10.2024 | 13:43
1369
ZAMONAMIZ JADIDI
Adabiyotshunos olim Sirojiddin Ahmad faoliyatiga chizgilar Turkistonda jadid davri adabiy jarayonini o‘rganish o‘zbek adabiyotshunosligida alohida ilmiy yo‘nalish sifatida shakllangan. Ustoz Ozod Sharafiddinov yirik adabiyotshunos olim Begali Qosimovni yaxshi ma’noda “so‘nggi jadid” deb atagan edi. Zotan, butun ilmiy faoliyatini jadid ma’rifatparvarligi tarixini o‘rganishga bag‘ishlagan olim shaxsiyatida millat oydinlarining xarakterli jihatlari mujassam edi. To‘g‘risini aytganda, bu professor […]
23.10.2024 | 13:22
827
Janni Rodaridan iqtiboslar
23-oktyabr – italiyalik bolalar yozuvchisi Janni Rodari tavallud topgan kun. “Haqiqatga eshikdan kirish ham mumkin, darchadan oshib tushish ham mumkin. Ikkinchi yo‘l bolalar uchun qiziqroq”. “Ehtimol, ertaklarimni kattalar oʻqib zavqlanar, lekin ular miriqib oʻqiyotganini bildirmaslik uchun shunday deyishadi: “Axir bu bolalarning ertagi-ku!” “Agar biz bolalarda fikrlashni shakllantirmoqchi boʻlsak, ilk navbatda ularni ixtiro qilishga oʻrgatishimiz zarur”. […]
23.10.2024 | 12:21
641
HAMID DALOVNI ESLAB
Olmoniyalik taniqli mutarjim Hamid Dalov O‘zbekistonda tug‘ilib o‘sgan. 1977-yili Toshkent davlat universitetining tarix fakultetini tamomlagach, ko‘p yillar turli tashkilotlarda ishlagan. 1992-yilda xorijga ketgan va Olmoniyada tarix fanlari bo‘yicha doktorlik dissertatsiyasini yoqlagan. Vatandan yiroq bo‘lsa-da, u o‘z yurtining tashvishlari bilan yashab, ilmiy tadqiqotlar olib borgan. Taniqli mutarjim O‘zbekistonda o‘tkazilgan ikkita xalqaro anjumanda (2018 va 2021-yillarda) faol qatnashgan. […]
23.10.2024 | 10:24
263
SAN’ATDA, SAXOVATDA, SAMIMIYLIKDA benazir hofiz edi
…Hozirda to‘rtta-beshta klip olib, bir yog‘i oyna-i jahonni, yana bir yog‘i ijtimoiy tarmoqlarni batangga keltirib, muhtasham imoratlari-yu eng so‘nggi rusumdagi ulovlarini ko‘z-ko‘z qilib, bema’ni, beta’miz qo‘shiqlari bilan yosh avlod ongini qadim mumtoz san’atimiz o‘zanlaridan chalg‘itib, na millatimiz, na qadriyatimiz mezonlariga to‘g‘ri kelmaydigan “bo‘tqamisol” nimarsalarga “xit” degan g‘alati yorliqni yopishtirgan “sahna yulduz”lari bolalab yotgan davrda bu […]
22.10.2024 | 13:58
673
Heshteg, tyutor, parol so‘zlarining o‘zbek tilidagi muqobili bormi?
1. Heshteg – inglizcha hash va tag so‘zlaridan olingan bo‘lib, ijtimoiy tarmoqda biror mavzuga oid manbalarni oson topish uchun panjara belgisi (#) qo‘shib yoziladigan kalit so‘z yoki ibora. 2. Skrinshot – inglizcha so‘z, ekranni suratga olish ma’nosini bildiradi. Ko‘pchilik mobil telefoni yoki shaxsiy kompyuteri ekranidagi ma’lumotlarni saqlash va tarqatish uchun mazkur dasturdan foydalanadi. 3. Tyutor – o‘zbek tilida tarbiyachi ma’nosini bildiradi. Universitet […]
22.10.2024 | 11:30
2198
Bunin qaysi harfni yoqtirmaganini bilasizmi? Ushbu harf uning qahramonlarida deyarli uchramaydi
22-oktyabr – Nobel mukofoti laureati, yozuvchi va shoir Ivan Bunin tavallud topgan kun. Ivan Bunin yoshligida Tolstoy muxlisi boʻlgan va uning taʼlimotini oʻrgangan. Bunin halol, tabiat qoʻynida oddiy kiyimda sogʻlom va yaxshi hayotni orzu qilardi. 1894-yil u Lev Tolstoy bilan uchrashdi. Ushbu uchrashuv Buninda oʻzgacha taassurot qolldirdi. Tolstoy yosh yozuvchiga sodda boʻlishni emas, doim vijdoniga […]
22.10.2024 | 10:26
312
OZODLIKKA O‘RNATILGAN HAYKAL
Biz buyuk shoir-u adiblarni yetishtirgan, jahon estetik tafakkuri takomilida alohida o‘rin tutuvchi adabiyoti bor millatmiz. Adabiyoti taraqqiy etgan xalq jamiyat hayotining boshqa barcha sohalarida ham yuksalmog‘i ayon. Ana shu buyuk adabiyotning benazir vakili, jadidlik harakati namoyandasi, milliy ozodlik uchun kurashga jon-u jahonini bag‘ishlagan ulug‘ ma’rifatparvar shoir Zokirjon Xolmuhammad o‘g‘li Furqat ijodi bugun haqqoniy baholanayotgani ham yuqoridagi fikrlarimizning amaldagi tasdig‘idir. Davlatimiz rahbari Farg‘ona […]
21.10.2024 | 15:57
1004
Asosiy
JADIDLIK HARAKATIDA TIL MASALALARI
Yosh avlodning qadriyatlarga sodiq, milliy g‘ururli bo‘lishida o‘zbek millati tarixi, tili, imlosi, urf-odatlari haqida bilim beruvchi fanlarning ahamiyati katta. Shu ma’noda alifbo, imlo bo‘yicha darslar va darsliklar o‘quvchilarga milliy o‘ziga xosligimizni singdirishga yordam beradi. Buni to‘g‘ri anglagan jadidlar XX asrning boshidanoq Turkistonda to‘qqiz oylik maktablarni tashkil etgan. O‘sha davrdagi ilm-fan darajasi, milliy pedagogikaning saviyasiga mos […]
21.10.2024 | 14:06
2861
Asosiy
Alixonto‘ra Sog‘uniyning “Turkiston qayg‘usi” asaridan iqtiboslar
Ushbu kitob ulug‘ bobokalonlarimizdan bo‘lgan alloma Alixonto‘ra Sog‘uniy qalamlariga mansub nodir bir asardir. Muallif “Turkiston qayg‘usi” (1966–1973) nomli bu asarida xalqimiz qanday qilib bosqinchilarga qaram bo‘lib qolgani va dinni, Vatanni, millatni asrash kerakligi, mustaqillikni qo‘lga kiritish uchun nimalar qilmoq zarur ekanligi to‘g‘risida o‘sha mustabid sovet tuzumi davrida yetuk siyosiy arbob sifatida chuqur siyosiy-ijtimoiy mantiq asosida […]
20.10.2024 | 16:18
1844
MAXTUMQULI – BASHARIYAT SHOIRI
Ashxobod shahrida bo‘lib o‘tgan Maxtumquli tavalludining 300 yilligiga bag‘ishlangan “Davrlar va sivilizatsiyalarning o‘zaro aloqasi – tinchlik va taraqqiyot asosi” nomli xalqaro forumda o‘ndan oshiq davlatdan nufuzli mehmonlar ishtirok etdi. To‘g‘risi, mehmonlarning dil so‘zlari va ulug‘ shoirga hurmatidan, ayni damda, mezbonlardagi bayramona kayfiyat va ularning samimiyatidan barchaning ko‘ngli tog‘dek ko‘tarildi. XALQARO FORUM Turkmaniston Prezidenti qarori bilan […]
20.10.2024 | 14:06
882
MILLIY TAFAKKUR USTUNI
O‘zR FA O‘zbek tili, adabiyoti va folklori instituti direktori Nizomiddin MAHMUDOV bilan suhbat. – Assalomu alaykum, domla. Avvalo, qimmatli vaqtingizni ayamaganingiz uchun minnatdorlik bildiramiz. Mana, yaqinda o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilganiga o‘ttiz besh yil to‘ladi. O‘tgan davr mobaynida tilshunoslik sohasida juda ko‘p ishlar amalga oshirildi. Lekin oxirgi paytlar, yoshlarimiz orasida tilimizga muhabbat pasayganday tuyuladi. Ayting-chi, […]
20.10.2024 | 12:02
620
Asosiy
Alisher Navoiyning “Hayrat ul-abror” dostonidan iqtiboslar
Hayrat ul-abror (Yaxshi kishilarning hayratlanishi) — Alisher Navoiy qalamiga mansub «Xamsa»ning birinchi dostoni boʻlib, pand-nasihat ruhidagi taʼlimiy-axloqiy, falsafiy doston hisoblanadi. Asar 3988 baytdan iborat boʻlib, 64 bob, 20 maqolatdan tashkil topgan. Aruzning sareʼ bahrida yozilgan. Asar anʼanaviy muqaddima — hamd va naʼt bilan boshlanadi. Navoiyning dunyo haqidagi qarashlari mana shu muqaddimada oʻz aksini topgan. Kimki bu jahonga inson […]
18.10.2024 | 12:12
2512
Lolaxon Sayfullina kim bo‘lgan?
1926-yili O‘zbekiston davlat nashriyoti Lolaxon Sayfullina – Arslonova degan noma’lum adibaning “Ichkari” deb nomlangan kitobini nashrdan chiqardi. Kitobning unvon varag‘ida “o‘zbek xotin-qizlari turmushidan olingan sochma she’rlar” degan so‘zlar yozilgan edi. To‘plam O‘zbekistonda “Hujum” kampaniyasi ketayotgan, paranji tashlagan o‘nlab o‘zbek xotin-qizlari erlari tomonidan chavaqlanayotgan bir davrda dunyoga kelgan edi. Shuning uchun bo‘lsa kerak “Ichkari” nafaqat adabiy […]
18.10.2024 | 11:20
626
Asosiy
Biz kim va nimalardan qo‘rqamiz?
Har kimning o‘ziga yarasha qo‘rqaturg‘an narsasi bo‘ladir. “Ishtonsizning cho‘pdan hadugi bor”, degandek, shu vaqtda ishtonlik inson — haduksiz odam, ehtimol, yo‘qdir. Turkiston istatistiqa idorasining keyingi yiqg‘an hisobiga qarag‘anda, ishtonsizlar bana’ji1 ko‘payibdirlarki, biz ularni aynan quyida ko‘chiramiz: Mustamlakachi — achchig‘lang‘an chog‘ida sirining ochilishidan qo‘rqadir.Har turluk idora mudirlari — saylov yaqinlashsa mansabdan tushib qolishdan qo‘rqadirlar.Yangi ko‘z ochqan […]
17.10.2024 | 11:46
632
Asosiy
ONA YURTIN SEVMAGAN CHIN IJODKOR BO‘LOLMAS
O‘zbekiston xalq rassomi Javlon Umarbekov bilan suhbat – Hurmatli Javlon aka, avvalo, qimmatli vaqtingizni ayamay, intervyuga rozi bo‘lganingiz uchun katta rahmat. Mana, siz bilan ijodiy ustaxonangizda suhbatlashyapmiz. Adashmasam, tasviriy san’at muxlislariga olam-olam zavq bag‘ishlayotgan eng go‘zal asarlaringiz aynan mana shu maskanda yaratilgan. Shu topda ko‘nglimda oldindan rejalashtirilmagan bir savol paydo bo‘ldi: xo‘sh, siz uchun ustaxona […]
16.10.2024 | 13:50
960
Asosiy
Bizga nima kerak?
Dunyoda o‘zining hayotini himoya qilmoqchi va o‘z maishatini ta’min etmakchi bo‘lg‘on kishining tabiat qonunlari va hayot sharoitlari mujibincha qanday tadbirlar ko‘rarga va qanday choralar izlarga tugunmog‘i qancha lozim bo‘lsa, sarbastona va mas’udona bir suratda yashamakchi bo‘lg‘on bir millatning hay’at majmuasi ham ijtimoiy hayotindagi vazifalarini lozimincha ifo etmak yo‘linda harakat etishi o‘shancha lozimdir. Aks holda, ul […]
16.10.2024 | 10:24
520
NOSHIRLIKDAGI NOQISLIK
Bugun noshirni qiynayotgan muammolardan biri bu – bozordagi plagiat asarlardir. Deylik noshir biror kitobni chop etish huquqiga ega bo‘ldi va uni nashr etdi. Bu asarga talab yaxshi ekanligini bilgan ayrim uddaburon noshirlar ham xuddi shu kitobni noqonuniy tarzda nashr etib sotuvga chiqaradi. Albatta, u nashr etish huquqini olmagani uchun, kitobni chop etish unga moddiy jihatdan […]
15.10.2024 | 17:12
214