KUTUBXONA
Bo'lim: Maqolalar
Antuan de Sent-Ekzyuperining “Kichkina shahzoda” asaridan iqtiboslar
Ertak koinotdagi, shu jumladan, Yerdagi turli sayyoralarni ziyorat qilgan Kichkina shahzoda haqida hikoya qiladi. U yolg‘izlik, do‘stlik, sevgi va yo‘qotish mavzulariga bag‘ishlangan. Kitob bolalar uchun yozilganiga qaramay, uning xarakteri hayot va inson tabiatiga yaqin. Mening gulim butun sayyorani xush bo‘ylarga burkagan edi, men esa bundan faqat quvonish zarurligini bilmasdim. Avvaliga barcha kattalar bola edi, ammo […]
30.10.2024 | 12:57
4178
Asosiy
“Sho‘royi islom” to‘y bilan bog‘liq ortiqcha marosimlar va karnay chalishni taqiqlagandi
“Sho‘royi islom” qarornomasi Muhtaram musulmonlar! Hozirg‘i qiymatchilik va oziqsizlik shul qadar qo‘rqinchiluq darajaga bordiki, ko‘p oilalar, faqir va bechoralar pulga ham ozuq topolmasdan, ko‘chaba-ko‘cha sargardon bo‘lib, necha kunlargacha och turmoqqa majburiyat ko‘rurlar. Hozirda davom etub turg‘on daxshatliq urush, bu yilg‘i suvsizliq va chogirdka balolari bu holni minba’d yana qo‘rqinchliroq darajag‘a olib boradirg‘ong‘a o‘xshab ko‘rinadur. Turkiston […]
30.10.2024 | 11:05
383
XASHAK SO‘ZLAR
Uzoq vaqt oqmagan ariqqa suv kelsa, suv dastlab xas-xashak, chiqindilarni olib keladi. Saksoninchi yillar oxiri, to‘qsoninchi yillar boshida o‘zbek tiliga davlat tili maqomi berilishi munosabati bilan tilimizdagi ba’zi ruscha, baynalmilal so‘zlarni o‘zbekchalashtirishda ham shunday bo‘ldi. Misol uchun “rayon” avvaliga “nohiya” ataldi, lekin bu xashak so‘z edi, hech kim uni hazm qilolmadi, ammo tilimizda ming yillar […]
29.10.2024 | 15:38
394
KESATIQ
Bizda samolyotlar qo‘nib qo‘ya qolmaydi, balki “qo‘nishni amalga oshiradi”. Biz dorini, kechirasiz, “dori vositasi”ni ichib yoki yutib qo‘ya qolmaymiz, balki uni nihoyatda hurmat-izzat bilan “qabul qilamiz”. Kreditni to‘lash xayolimizga kelmaydi, balki uning ustiga bir-bir chelakdan suv quyib, “so‘ndirib” boramiz. Olov-da u! Bizda futbolchilar shunchaki birov-birovini chalib yiqitmaydi, balki “fol” qiladi. Qo‘shimcha vaqtda emas, o‘ynashsa, faqat […]
29.10.2024 | 14:32
342
Erix Mariya Remarkning “G‘arbiy frontda o‘zgarish yo‘q” romanidan iqtiboslar
Mazkur asarda birinchi jahon urushi o‘z domiga tortgan o‘spirinlar orqali urush dahshatlarini boshdan kechirgan, ruhan ezilgan, jamiyatdan begonalashgan va bolalik orzu-umidlari chil-parchin bo‘lgan butun bir avlodning ayanchli qismati mahorat bilan aks ettirilgan. Remark jahannam suratini, butun bir avlodni parchalagan jang qiymalagachini tasvirlashga harakat qilgan. Faqatgina harbiy kasalxonada urush nima ekanligini o‘z ko‘zingiz bilan ko‘rasiz. Oilada […]
29.10.2024 | 12:45
4674
IJTIMOIY TARMOQDAGI RO‘YO
Ijtimoiy tarmoqlardagi saviyasiz videolavhalardan birining ostiga qoldirilgan ajabtovur izoh e’tiborimni tortdi. Unda ikki o‘smirning bemaza qiliqlari tasvirlangan edi, bunga munosabat bildirgan bir foydalanuvchi “Sohibqiron bobomiz Amir Temur shular uchun jang qilganmidi?” deya izoh yozgan. Bu gap bir qaraganda ma’nosiz tuyuladi, lekin tagida achchiq haqiqat va kinoya mavjud. Avlodlar yuksak texnologiyalar asrida ajdodlarga munosiblik u yoqda […]
29.10.2024 | 11:58
402
AKSILINQILOBCHI KARIM ZARIFOV
Qatag‘on qurboni bo‘lgan qahramonimiz Karim Zarifov 1897-yil 15-iyunda Namangan shahrida dehqonchilik va bog‘bonlik bilan shug‘ullanuvchi oilada tug‘ilgan. U Oktyabr inqilobidan so‘ng Namangan uyezd shahar bog‘boni bo‘lib xizmat qilgan. 1937-yil 11-mayda – Samarqand oblasti Yuqori Darg‘om rayon ijroiya komiteti raisi o‘rinbosari bo‘lib ishlab turgan paytida yozgan tarjimayi holida otasi bilan 1915-yilgacha birga yashaganini, rus-tuzem maktabini 3-sinfini […]
29.10.2024 | 11:27
403
Asosiy
“TARJIMON”NING XORAZMDAGI MUXBIRLARI
Matbuotning tarixni o‘rganishdagi ahamiyati katta. U boshqa manbalar – qo‘lyozma asarlar, arxiv hujjatlari, memuarlar bilan qiyosiy taqqoslash, tadqiq qilish orqali o‘tmishda yuz bergan jarayonlarni xolis, haqqoniy tasvirlashga, davr manzarasi qanday bo‘lganligini tasavvur qilishga imkon yaratadi. Aynan shu boisdan ham turkiy musulmon xalqlarida milliy uyg‘onishni yuzaga keltirgan Ismoil Gʻaspralining “Tarjimon” gazetasi ham g‘oyat katta ahamiyatga egadir. […]
29.10.2024 | 10:44
906
O‘tkir Hoshimovning «Shamol esaveradi» qissasidan iqtiboslar
Sezganmisiz… erta bahor paytlari, so‘nggi qorlar erib bitgach, yer yuzida qadimiy, sokin jonlanish boshlanadi. Ko‘pchib yotgan dalalar uzra dilni orziqtiruvchi allanechuk qadrdon bir is – tuproq hidi parvoz etadi. Bahor joy tanlamas ekan… Qishloq chekkasidagi mozorda ham ko‘klam chechaklari qulf urdi. Mungli do‘ppaygan qabrlar ustida bag‘riqon qizg‘aldoqlar bosh egdi. U shuncha yillardan beri go‘dak kabi […]
28.10.2024 | 16:58
2053
JADIDLARNING DAVLAT VA HUQUQ HAQIDAGI QARASHLARI
Prezidentimiz ta’kidlaganlaridek: “O‘z mohiyat e’tiboriga ko‘ra noyob ijtimoiy-siyosiy fenomen bo‘lgan jadidlik g‘oyasining shakllanishi va taraqqiyotiga doir dunyoning bir qator mamlakatlarida ko‘plab tadqiqotlar yaratilgan bo‘lsa-da, ushbu harakat namoyandalarining Markaziy Osiyo hududida milliy davlatchilik va mintaqaviy o‘ziga xoslikni, fuqarolik jamiyatining rivojlanishiga qo‘shgan ulkan hissasini konseptual va tizimli asosda atroflicha o‘rganish dolzarb masala bo‘lib qolmoqda”. Bugungi kunda taraqqiyparvar […]
28.10.2024 | 14:17
1471
Asosiy
ELBEK – O‘ZBEK TILI JONKUYARI
XX asr boshlarida barcha sohalarda katta islohotlarga bel bog‘lagan jadidlar o‘zbek tilini rivojlantirish va imlo qoidalarini yaratish borasida ham tizimli ishlarni amalga oshirdi. Bunda shoir, publitsist, pedagog va yozuvchi sifatida tanilgan Mashriq Yunusov (Elbek)ning jonbozligini ham alohida aytib o‘tish zarur. Filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori Shoira Bobomurodovaning ayni masaladagi tadqiqotlarini, o‘sha davr matbuotida tinimsiz chop […]
28.10.2024 | 13:55
937
HAYRAT BOSIB KELAR BALANDROQ
Shahriyor SHAVKAT – Qashqadaryo viloyati Shahrisabz shahrida tug‘ilgan. O‘zbekiston davlat san’at va madaniyat institutida tahsil olgan. “Ruhim qushlari”, “Ham” nomli kitoblari nashr etilgan. Hozirda “Mahalla” telekanalida katta muharrir vazifasida faoliyat olib bormoqda. LAHZA Sen gullar rasmini chizarsan:Yaproqlaru yashil gilamlar.Barmog‘ingni bir o‘pmoq uchunNavbat kutar rangli qalamlar. Men chelak rasmini chizarman,Bilasan-ku, bor hunarim shu.Men chelak rasmini chizarmanKeltirgani […]
28.10.2024 | 13:32
470
TURSUNBOYNING SARGUZASHTLARI
Qayerda bo‘lmay, uchala otdoshim yonimda. Kozlov ham, Tabib ham, Pakana ham. Kozlov deganimiz menga o‘xshab naynovgina. Nega unga Naynovmas, Kozlov deb laqab qo‘yganimiz sababi… maktabimizga yangi jismoniy tarbiya o‘qituvchisi keldi. Kozlov degan. Shu odam kelishi bilan katta yangilik qildi. Voleybol maydonchasi qurdirdi. Hamma qiziqib ketdi bu yangi o‘yinga. Ayniqsa, haligi naynov otdoshim voleybol jinnisiga aylandi-qo‘ydi-da, […]
28.10.2024 | 12:17
482
“IKKI DIYOR FARZANDIMAN”
O‘zbekiston va Tojikiston xalq artisti To‘lqin TOJIBOYEV bilan suhbat – Joriy yil hayotingizda quvonchli voqealar yuz berganidan xabarimiz bor. Ularning eng quvonarlisi, “O‘zbekiston xalq artisti” degan sharafli unvonga erishganingizdir. Tojikistonda yashab ijod qilayotgan o‘zbek san’atkorining O‘zbekiston Prezidenti, O‘zbekiston xalqi tomonidan e’tirof etilishini qanday kutib oldingiz? – Men O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Miromonovich Mirziyoyev janobi oliylarining […]
28.10.2024 | 10:20
419
QAQROQ CHO‘LDA GURKIRAGAN GUL
Samarqandning serg‘ayrat qizi Sabohat Azimovaning rizq-u nasibasini taqdir shamoli Mirzacho‘lga sochgan ekan. Turmush o‘rtog‘ining ishi bilan qaqragan cho‘lda, muattar gul bo‘lib tomir yoygan noziknihol kelinchak bugun nuroniy yoshda. Umrining sokin davriga kelgan bo‘lsa-da, hamon jo‘shqin, hamon harakatchan. U hayotining 40 yilini shifokorlikka bag‘ishladi. Payariq markazida yashovchi otasining quroldosh do‘sti talaba qiz – Sabohatni Mirzacho‘ldagi sutni […]
28.10.2024 | 09:51
334
OLIS VA YAQIN XOTIRALAR
Bundan 47 yil muqaddam, 9-sinfda o‘qib yurgan kezlarimda, Shahrisabzda adabiyot fani bo‘yicha olimpiadada ilk marta O‘zbekiston xalq yozuvchisi Pirimqul Qodirov bilan uchrashganman. Olimpiadaning oxirgi kunlarida Pirimqul aka mashhur olim Matyoqub Qo‘shjonov bilan birga Shahrisabzga keldi. O‘zbek adabiyotining bu ikki darg‘asi bilan bo‘lgan uchrashuv orzular osmonida uchib yurgan biz o‘quvchilarga qizg‘in hayajonlar bag‘ishlagan edi. Uchrashuvdan so‘ng […]
25.10.2024 | 16:53
351
ABDULLA QODIRIY VA MAQSUD SHAYXZODA
Maqsud Shayxzodaning adabiy merosida o‘zbek mumtoz va zamonaviy adabiyoti masalalari va namoyandalariga bag‘ishlangan maqolalar qanchalik ko‘p bo‘lmasin, ularda Abdulla Qodiriy ijodiga bag‘ishlangan birorta maqolani yoki “O‘tgan kunlar” romani va uning muallifi to‘g‘risida aytilgan ikki og‘iz so‘zni topa olmaysiz. Hatto Abdulla Qodiriy qamoqqa olinganidan keyin NKVD xodimlarining talabi bilan qariyb barcha yirik o‘zbek yozuvchilari majburan “O‘tgan […]
25.10.2024 | 16:18
917
SAYLOVNING ARALASH TIZIMI
Mamlakat taraqqiyotiga ta’sir etuvchi muhim siyosiy jarayon – joriy yil 27-oktyabr kuni bo‘lib o‘tadigan Oliy Majlis Qonunchilik palatasi va mahalliy kengashlar deputatlari sayloviga ham sanoqli kunlar qoldi. Yangicha tartibda o‘tishi kutilayotgan saylov kunida asosli sabablarga ko‘ra o‘z yashash hududida bo‘lmaydigan yurtdoshlarimiz uchun tashkil etilgan muddatidan oldin ovoz berish imkoniyatlar yaratildi. Hududlardagi saylov uchastkalarida jarayon qizg‘in […]
25.10.2024 | 14:23
338
Pirimqul Qodirovning “Yulduzli tunlar” asaridan iqtiboslar
Mahoratli yozuvchi Pirimqul Qodirovning ushbu asari oʻzbek adabiyotining eng sara tarixiy romanlari sirasiga kiradi. Unda Movarounnahrdek ulkan saltanatning parchalanib ketishi, Temuriylar sulolasining inqirozi, hokimiyatga erishish ilinjida taxt talashib, bir-birlariga qilich koʻtargan ogʻa-ini, togʻa-jiyanlarning fojiaviy qismati aks ettirilgan. Roman voqealari orqali oʻquvchi tarixda Temuriylar oʻrtasidagi nizolar, fitna, fisq-u fasod tufayli yuzaga kelgan qonli urushlar, ayovsiz xunrezliklar […]
25.10.2024 | 14:02
6383
UNUTILGAN SO‘ZLAR
Qadimgi lug‘atlarni titib o‘tirib, bir narsaga ichim kuyadi. Ko‘pgina so‘zlarimiz “o‘lib ketgan”. To‘g‘ri, bugun shu so‘zlar o‘rnida ma’no tashuvchi so‘zlar bor. Lekin o‘sha qadimiy so‘zlar ham, hozirgi so‘zlar ham butun yursa, tilimizning boyligi ortardi. Bir ma’noni bir qancha so‘zlarda ifodalay olardik. Bu til uchun muhim. Alisher Navoiy “Muhokamat ul-lug‘atayn” asarida turkiy tildagi shu boylik bilan […]
24.10.2024 | 15:41
905
TOMOSHABIN TEATRGA NIMA UCHUN BORADI?
So‘nggi o‘n yillikda yurtimizning barcha jabhalarida katta o‘zgarishlar yuz berdi. Jumladan, teatr namoyandalariga, tanqidga munosabat, teatrlardagi ichki vaziyatlar ham o‘zgarishga yuz tutdi. Teatrlar mafkuradan xoli bo‘ldi, taqiqlar yo‘q, ijodiy xodimlarga erkinlik berildi, pyesalar tanlash va sahnaviy ifodalikni belgilashda erkinlik vujudga keldi. Biroq vaqt o‘tib ma’lum bo‘ldiki, uzoq yillar davomida qaysi muallifning asarlari qo‘yilishi kerakligi belgilangan […]
24.10.2024 | 14:22
3030