KUTUBXONA
Bo'lim: Maqolalar
OʻRGIMCHAK, OʻRMAK VA QIRQ OʻRIM SOCH
“Oʻrgimchak. Oʻziga ovqat boʻladigan hasharotlarni tutish uchun toʻr toʻqiydigan boʻgʻimoyoqli yirtqich hasharot”. “Oʻrmak. Sholcha yoki gilam toʻqiydigan mahalliy dastgoh”. “Oʻzbek tilining izohli lugʻati”da bu ikki soʻzga shunday izoh berilgan. Demak, oʻrmak soʻzining ham, oʻrgimchak soʻzining ham tub ilidizi toʻqish ma’nosidagi oʻr soʻziga borib taqaladi. “Qizimning sochini oʻrib qoʻydim” degan gapda oʻrish soʻzi toʻqish soʻziga yaqin. […]
06.11.2024 | 12:53
579
Asosiy
AKBAR O‘ROZALIYEV – JADID, DIPLOMAT
1985-yil 4-fevralda andijonlik jadid taraqqiyparvarlar Akbarali O‘rozaliyev, Abdurahim Yusufzoda, Inomjon Xidiraliyevning hayoti, faoliyati haqida manbalar, ma’lumotlar olish haqidagi iltimosimga binoan Andijon oblast partiya komitetining sekretari Mirza Muhitdinov sobiq Ittifoq Tashqi ishlar ministrligiga xat bilan murojaat qilgan edi. Buning sababi, yuqorida nomlari zikr etilgan andijonliklar sovet hokimiyatining dastlabki yillarida diplomatiya sohasiga jalb qilingan favqulodda qobiliyatli shaxslar […]
06.11.2024 | 12:00
551
SEMIZLIKNI KIM KO‘TARAR?
Senga aytsam, hamma balo yeb-icharda ekan, ukam! Faqat qorinmas, miya ham ovqatsirab tatalaydi. Ertalabdan miyani meʼdasiga “fas-fut” tiqishtiraman. Keyin kun bo‘yi lanjlanib, falon artist eson-omon qutilib oldimikin, falon joyda “daga-dagachi” bachajish chiqqandi, qo‘lga tushdimi-yo‘qmi, deb shungayam siqilaman. U yog‘ini so‘rasang, kechasi soat uchgacha go‘lf koptogi qanday yasalishi, Аfrikadagi yoruba qabilasidagi oqbilaklar balchiqdan chotbosdi qilib laqqa […]
06.11.2024 | 11:42
282
Sharof Rashidov asarlaridan iqtiboslar
“Kashmir qoʻshigʻi” qissasida hind xalqining ozodlik kurashi bosh mavzu boʻlgan boʻlsa, “Ikki dil dostoni” kinossenariysida romantik sevgi mavzusi koʻrsatilgan. “Kashmir qoʻshigʻi” Sharof Rashidov ijodida alohida oʻrin tutgan asarlardan biri hisoblanadi. Asar teatr sahnalarida juda koʻp namoyish etib kelingan. “Ikki dil dostoni” asari asosida esa film suratga olingan. “Kashmir qoʻshigʻi” qissasidan iqtiboslar Yer bilan oftob balki […]
06.11.2024 | 11:33
920
“OTAM POKIZA INSON EDI”
Ma’sud RASULIY: Biz Samarqandda istiqomat qilar edik. 1937-yilning 2-oktyabr kuni xuddi kechagidek yodimda. Kutilmaganda darvozamiz qattiq taqilladi. Men otamga ergashib eshikni ochishga bordim. Hovliga qurollangan kishilar kirishdi. Biri harbiy kiyimda, yana ikki nafar askar. O‘shanda o‘n ikki yoshda edim. Otamning rangi bo‘zarib ketganini ko‘rib hayron bo‘ldim. Ular bizga uyni tintuv qilish haqidagi orderni ko‘rsatishdi. Tintuv […]
05.11.2024 | 14:03
658
TARIXIY XOTIRA BARHAYOT
Prezidentimizning “Siyosiy qatag‘on qurboni bo‘lgan yurtdoshlarimiz hayoti va faoliyatini o‘rganish, targ‘ib etish hamda ularning xotirasini abadiylashtirish borasidagi ishlarni kengaytirish to‘g‘risida”gi qarori qabul qilinishi jadid bobolarimiz va qatag‘on qurbonlarini xotirlash, ularning ilmiy-ma’rifiy merosini o‘rganish ishini yangi bosqichga olib chiqdi. Mazkur qarorda siyosiy qatag‘on qurboni bo‘lgan yurtdoshlarimizning hayoti va faoliyatini o‘rganish hamda ularning xotirasini abadiylashtirish ishlarini muvofiqlashtirish, […]
05.11.2024 | 10:30
582
ULUGʻ MURABBIY
Bugun Vatan tarixiga haqqoniy nazar solish, yillar davomida xaspoʻshlangan voqeliklar-u ayanchli taqdirlar haqida roʻy-rost gapirish, tahlil va tadqiq etish imkoni berildi. Zero, Yangi Oʻzbekiston va uning bunyodkori ziyoli olimlarimiz va madaniyat arboblari, ijodkorlar oldiga aniq-tiniq vazifa qoʻydilar: uch ming yildan ortiq boy tariximizni bor boʻy-basti bilan bugungi va kelgusi avlod koʻz oldida gavdalantirib, faxr va […]
05.11.2024 | 09:34
482
Asosiy
“Duel” mushoirasi
“Duel” loyihasining kattalar she’riyati yo‘nalishi bo‘yicha hududiy bosqich g‘oliblari ijodi bilan tanishtirgan edik. Bugun loyihaning bolalar she’riyati yo‘nalishida respublika bosqichiga saralab olingan yosh ijodkorlarning ijodiy ishlarini havola etamiz. Dilshoda ABDUMUTALLIBOVA – 2004-yil Andijon viloyati Paxtaobod tumanida tugʻilgan. Respublika yosh ijodkorlarining Zomin seminari ishtirokchisi. Hozirda Andijon davlat chet tillar institutining 2-bosqich talabasi. UKAM Ukam tomdan yiqilib […]
04.11.2024 | 17:05
1037
Jadid harakatining faol a’zolaridan bo‘lmish Jo‘rabekning sirli ravishda o‘ldirib ketilishiga nima sabab bo‘lgan?
Abdulla Qodiriy hazratlari bir maqolasida ahvolotini ushbu mazmunda bayon qiladi: “Yurt buzilgan zamonlarda yashash peshonasiga yozilganlar taqdiri shunday kechishi tabiiy – orzulari armonga, yorug‘ kunlari qora tunlarga, haq aytmishlari bo‘htonlarga aylangan, aylantirilgan bandalarga oson tutmang!..” Birinchi o‘zbek generali, jadid harakatining faol a’zolaridan bo‘lmish Jo‘rabek Qalandar qori o‘g‘li 1906-yilning yanvarida Toshkentning Qorasuv dahasidagi dalahovlisida vahshiylarcha o‘ldirilgan. […]
04.11.2024 | 14:53
568
Asosiy
KOMILALIK TA’RIFI
Buyuk allomalarimiz komil inson orzusida koʻplab asarlar bitgan. Xususan, hazrat Alisher Navoiy qalamiga mansub “Hayrat ul-abror” dostonining oltinchi maqolati ham “adab da’bi (xislati)”, “tavoze’ vasfi” va “hayo ziyosi” ta’rif-u tavsifiga bagʻishlangan. Mazkur bobda shu uch masala tahlili bilan bogʻliq hikmatlardan bahramand boʻlamiz. Mana bu satrlar har bir ota-onaga bir oʻgit boʻlib xizmat qiladi: Birisi qoʻymoqlik […]
04.11.2024 | 11:21
546
KIBRIMIZ OSMON QADAR…
Bugun ijtimoiy tarmoqlar odamlarning yashash tarzi, orzu-umidlari, hayotiy qarashlari, siyosiy tutumlarining oʻziga xos koʻzgusiga aylangan. Yana ijtimoiy tarmoqlarni huv oʻsha Iskandarning shoxi haqidagi sir aytilgan va undan oʻsib chiqqan qamishdan yasalgan nayga ham mengzashadi – yopiqliq qozon yopiqligicha qolib ketmasligiga ishora. Shundanmikan, kimlardir dardini toʻkib-solgisi keladi. Ezgulik, qadriyatlardan hikoya qiluvchi hayotiy voqealar aks etgan havolalar […]
04.11.2024 | 10:53
405
SENI DEYMAN
U kafening gavjum eshigi tomon mahzun nazar tashladi va nogahon yuragi, yo‘q, butun vujudi muzlab ketganday bo‘ldi: yal-yal yonib bir juvon kirib kelardi! Ko‘zlariga ishongisi kelmadi: Ruxsoraning quyib qo‘yganday o‘zi! Boshyalang, durkun, chiroyli yuz-ko‘zlarida o‘ziga yarashgan o‘sha shirin tabassum. Uch yil burun uni zor qaqshatib ketgan jufti haloli! O‘zining Ruxsorasi! …Mayin yog‘ayotgan yomg‘ir ko‘klamni qo‘msagan […]
04.11.2024 | 10:28
632
MARG‘ILONDA UVAYSIYNI KO‘RDIM
Sevikli shoirimiz Muhammad Yusuf bir paytlari “Margʻilonda Kumushni koʻrdim”, – deya ash’or bitmishdi. Oʻqigan zahotim “Yo qudratingdan! Kumushni-ya?!” degandim. Bilasiz, koʻrmasam, tinchimaydiganlardanman. Qaydasan, Margʻilon deb yoʻlga tushvordim. Soʻrab-soʻrab, Makkani topgan. “Poyezdingni jildirgan oʻtxonasi bilan doʻngalagi” deb margʻilonlik mard yigitlarning shahriga oʻtaravamni uloqchi otdek harsillatib kirib bordim. Shohbekatda birinchi duch kelgan ulovga mingashdim. Shopir aka manzilni […]
04.11.2024 | 10:07
694
IRODADAN YARALGAN INSON
Malika Artiqbayeva bolaligida poliomielit kasalligining falajsiz turiga chalindi. Har qancha davolatishmasin, toʻliq tuzalib ketishning imkoni boʻlmadi. U boshqalar kabi toʻshakka mixlanib qolmadi-yu, oyoqlari rivojlanishdan toʻxtab, yurishga qiynaladigan boʻldi. Mana, qarib-qartaydi hamki, bir joyga borgisi kelsa, jonini qiynab protez taqadi. Lekin nogiron boʻlishiga qaramay, ovulida chevarchilik qiladi. Odam oʻz hovlisiga tushgan qorni oʻzi kuraydi. Doimiy dardlar […]
04.11.2024 | 10:01
265
YURAGIDA QUYOSH TAFTI BOR
Fidoyilikning qiymati boʻlmaydi. Qaysiki ishda boʻlmasin, mehnatga muhabbat, oʻz vazifasiga vijdon amri bilan qarash, mas’uliyatni chuqur his qilish kishini yuksaklikka koʻtaradi. Qoraqalpoq ayoli Turdigul Adenbayeva oʻsmirlik yillaridanoq jamiyatning faol a’zosiga aylangan. Uncha-muncha qiyinchiliklarni tan olmaydi. Ish degan joyda halovatni unutadi. Opa bir yilda oʻn sakkiz million oltinkoʻz kapalak yetishtiradi. Buning uchun esa… U har mavsumda […]
04.11.2024 | 09:47
338
Rasul Hamzatovning «Mening Dog‘istonim» asaridan iqtiboslar
Atoqli shoir va yozuvchi Rasul Hamzatov (1923–2003) qalamiga mansub «Mening Dog‘istonim» asarida Vatanga bo‘lgan cheksiz muhabbat, ona xalqini, tilini, urf odat va an’analari e’zozlash haqida so‘z boradi. Adib ushbu asari orqali atigi 1 mln aholiga ega bo‘lgan avar elini dunyoga tanitdi, o‘z xalqiga haykal qo‘ydi. «Mening Dog‘istonim» adibning ilk nasriy asari. Ushbu asar badia tarzida […]
02.11.2024 | 15:15
1654
Asosiy
“DUEL” MUSHOIRASI
“Duel” loyihasi yurtimiz bo‘ylab juda ko‘p yosh ijodkorlarning ustozlar nazariga tushishiga, el e’tiborini qozonishiga xizmat qildi. Loyiha Yoshlar ishlari agentligi va Yosh ijodkorlar Kengashi tomonidan tashkil etilgan. Bugun e’tiboringizga “Duel” loyihasining kattalar she’riyati yo‘nalishi bo‘yicha respublika bosqichi ishtirokchilari va ularning ijodiy ishlari bilan tanishtiramiz. Sobir MUHAMMAD – 1998-yil Andijon viloyatida tug‘ilgan. She’rlaridan tashqari fotografiya sohasidagi […]
01.11.2024 | 19:21
2792
BAS QILING, EY, “MEHRI DARYO” ONALAR!
Bugun bir qiz, “Aka, ijara toʻlovi uchun pulim yetmay qoldi. Yordam qilib tura olmaysizmi?” deb yozib qoldi. U qiz Yaponiyaga kelganida yigirma yosh edi. Hozir oʻttizga yaqinlashib qoldi. Oʻqidi, ishlayapti. Ijara toʻloviga puli yoʻq. Nimaga? Nafsi oʻpqon, “xarobadan chiqqan millioner” onasi sababli. Oʻsha ayolning yeyishga noni ham yoʻq edi. Bu qiz bechora ham oʻqib, ham […]
01.11.2024 | 14:22
347
BUGUNGI VATAN TAYANCHLARI — ERTANGI YURT USTUNLARI
Yusuf Xos Hojibning “Qutadgʻu bilig”, Kaykovusning “Qobusnoma”, Sohibqiron Amir Temurning “Tuzuklar”i, Husayn Voiz Koshifiyning “Futuvvatnomayi sultoniy yoxud javonmardlik tariqati”, Bobur Mirzoning “Boburnoma” asarlari va boshqa koʻplab nodir manbalarda chin farzand, Vatan himoyachisi, oila davomchisi, sha’n va sharaf himoyachisi qanday sifatlarga ega boʻlishi lozimligi haqida qimmatli ma’lumotlar keltiriladiki, bu bizga farzand tarbiyasidagi nozik chegaralarni eslatib turadi. […]
01.11.2024 | 11:56
801
Asosiy
Nechta xotinga uylanish mumkin?
Albatta, ba’zi hurmatli o‘quvchilarimiz darrov bittadan to‘rttagacha xotin olish shariat bo‘yicha joiz deb javob beradilar. Biroz sabr qilinglar, deyman ularga. Bu savolning javobi unchalik ham oson emas. Yuqorida zikr etgan edimki, odamlar avval oila shaklida jam bo‘ladilar va bir necha oiladan bir qavm paydo bo‘ladi. Ma’lumki, bir qavmning har bir oilasi saodatli va baxtli bo‘lmasalar, […]
31.10.2024 | 14:43
2414
Abdulhamid Cho‘lponning “Kecha va kunduz” romanidan iqtiboslar
«Kecha va kunduz» romanining faqat «Kecha» qismi mavjud. Olimlarning taxminicha, Cho‘lpon «Kunduz» qismini ham rejalashtirgan yoki yozgan bo‘lishi ham mumkin. Asarda o‘zbeklarga xos andisha, himmat, iffat va soddalik kabi fazilatlar bilan birga xotinbozlik va mol-mulk orttirish yo‘lidagi illatlar ham o‘z intiqosini topgan. Bu kabi sifatlar va illatlar kitobxonni chuqur mushohada yuritishga undaydi. Har yil bir […]
31.10.2024 | 12:21
6112