Go‘zal Turkiston
0:00
/
Toshkent
temperature icon 11°C

“JADID” GAZETASINING YANGI SONIDA: ✏️Usmon NOSIR: BOĞIM ✏️Iqbol MIRZO: KELAJAK UÇUN MAS’ULIYAT ✏️Gulçehra UMAROVA: ASRNI BÖYLAGAN ADIB ✏️Komil SINDOROV: “JAVOHIR SINDOROVNING BOBOSI BÖLIB TANILDIM“ ✏️E’zozxon KARIMOVA: MILLIY YUKSALIŞ SARI ✏️Orif ODILOV: ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA ✏️Nusratullo JUMAXÖJA: TADQIQOT-ROMAN ✏️Abbos ŞOYIMOV: XALQARO MEDIAFORUM ✏️Zikrilla MUHAMMAD: ANQARADA ADABIYOT BAYRAMI ✏️Ikrom BÖRIBOYEV: KEÇA VA BUGUN ✏️Muhayyo RUSTAMOVA: OG‘RIQ NUQTA ✏️Abdulhamid MUXTOROV: UYLAR SOYASIDA QOLAYOTGAN SAVOLLAR ✏️Jasmina ISROIL: SYUKURO MANABE – IQLIMŞUNOSLIK “OB-HAVOSI”NI ÖZGARTIRGAN NOBELÇI ✏️Rustambek ŞAMSUTDINOV: QONLI JILD ✏️Alişer SANDIBOYEV: SAMARQAND NEÇA YOŞDA? ✏️Nigina ISKANDAROVA: “KITOB, MENING DÖSTIMSAN” ✏️Jamoliddin BADALOV: “OLTIN QALAM” UMMON ORTIDA

TAVSIYA QILAMIZ


JADIDLAR


Muallif: admin

MUSTAFO CHO‘QAYEVNING TURKISTON MUXTORIYATI HAQIDAGI QARASHLARI

Turkiston Muxtoriyati garchi 72 kun faoliyat ko‘rsatgan bo‘lsad-da, tarixda o‘ziga xos iz qoldirgan hukumatlardan biri sanaladi. Turkiston Muxtoriyatining tashkil etilishi, faoliyati va uning tarixi bilan bog‘liq bahs-munozaralar o‘z davrida, hattoki, hukumat a’zolari va ishtirokchilari hamda keyingi davrlarda turli siyosatchilar, tarixchilar, adabiyotshunoslar va jamiyatshunoslar tomonidan olib borilgan va borilmoqda. Ilmda bahs-munozaralarning ko‘p bo‘lishi ko‘rilgan masalani ochilmagan […]

22.12.2024 | 12:20

img1173

Asosiy

O‘TMISHGA OCHILGAN VAQT QOPQASI

Ma’lumot o‘rnida: mash’um qatag‘on yillari O‘zbekiston prokuratura tizimida o‘rtacha to‘qsonta ish o‘rni (shtat) bo‘lgan. Tabiiyki, bu xodimlar orasida sobiq imperiya markazidan biron ishni eplolmay “urilib-surilib” (balki jinoyatini bekitish uchun qochib) kelgan qalang‘i-qasang‘i “mutaxassislar” ham bor edi. Ular tizimdagi o‘zbeklarga doimo ola qarashgan. 1937-38-yillardagi “qirg‘inbarot”ga ham, asosan, mahalliy millat vakillari duchor qilingan. Arxiv hujjatlaridan ma’lum bo‘lishicha, […]

21.12.2024 | 16:21

img686

“BOBUR”DAN RANG OLGAN “BABURIN”…

Kuni kecha mashhur rus yozuvchisi Ivan Turgenevning “Punin va Baburin” qissasini o‘qib chiqdim. 1874-yilda yozilgan ixchamgina asarda voqealar qadimiy dvoryanlar mulkiga egalik qiluvchi boy pomeshchik ayolning o‘n ikki yoshli nabirasi Petya Baburin va uning do‘sti Punin atrofida sodir bo‘ladi. Aytmoqchi bo‘lganim aslo bu haqda emas. Negadir XIX asrning ikkinchi yarmida rus xalqi orasida keng tarqalgan, […]

21.12.2024 | 11:11

img450

AZIM YURTNING AZIZ TUPROGʻI

Vadim YERZIKOV,“Kursiv” biznes nashri bosh muharriri o‘rinbosari: – O‘zbekistonda istiqomat qilayotgan har qanday millat vakili, albatta, o‘zbek tilini bilishi hamda shu elning an’analarini hurmat qilib, e’zozlashi shart, deb o‘ylayman. Shaxsan o‘zim bu tilni mukammal bilaman. O‘zbekiston Prezidenti tomonidan chiqarilayotgan farmon va qarorlarni muntazam o‘qib boraman. Shu tariqa yurtimizda kechayotgan islohotlar, yangiliklar va o‘zgarishlardan o‘z vaqtida […]

20.12.2024 | 14:57

img513

Xalqaro adabiyotshunoslar e’tirofiga ko‘ra, yilning eng yaxshi o‘n romani

The Conversation UK nashrining san’at va madaniyat axborotnomasi 2024-yilning eng yaxshi badiiy asarlarini e’lon qildi. Yael van der Vuden qalamiga mansub «Xavsizlik» romaniDe Montfort universitetining san’at, dizayn va gumanitar fanlar fakulteti dekan yordamchisi Manjeyet Ridon tomonidan tavsiya etilgan. Ikkinchi jahon urushi davrida yahudiylarning mol-mulkini musodara qilish va o‘g‘irlash haqidagi roman Niderlandiya tarixining qora sahifalarini aks […]

20.12.2024 | 14:20

img493

Asosiy

TARIX TILGA KIRGANDA

Qatag‘on yillarida yurt ozodligi, vatan ravnaqi uchun qattol tuzumning kundasiga bosh qo‘ygan ajdodlarimiz haqida ko‘p bong uramiz. Ammo ularning ko‘pchiligi to‘g‘risida yetarlicha ma’lumotga ega emasmiz. Zotan, sobiq tuzum bunga yo‘l bermasdi. Nihoyat, jadidlar qoldirgan boy ilmiy, adabiy merosni, shuningdek, qatag‘on qurbonlari hayotini o‘rganish imkoni tug‘ildi. Biz kabi olimlar arxiv hujjatlari bilan tanishib, ilmiy izlanishlar olib […]

20.12.2024 | 11:51

img639

Oʻzbekiston xalq artisti Rahim Pirmuhamedov tavallud topgan kun

Rahim Pirmuhamedov 1896-yilda Toshkentda tug’ilgan. Moskva o’zbek drama studiyasini tugatgan. Aktyorning “O’tgan kunlar”, “Mahallada duv-duv gapi”, “Sen yetim emassan” filmlaridagi obrazlari haqqoniyligi, to’laqonligi, satirik bo’yoqlarga boyligi va milliyligi bilan ajralib turadi. Rahim Pirmuhamedov sermazmun ijodi “O’zbekiston xalq artisti”, “Xalq artisti” unvonlari va bir qator orden, medallar bilan munosib taqdirlangan. 1972-yil Toshkent shahrida vafot etgan.

20.12.2024 | 09:41

img551

DIL TUBIDAN CHIQQAN BITIKLAR

Shunday asarlar, kitoblar borki, hatto bir o‘qishda uni to‘liq anglab bo‘lmaydi. Qo‘lga olib uni qayta-qayta o‘qir ekansiz yangidan yangi ma’no kelib chiqaveradi. Buni o‘qirmanlar yuraklari to‘lqinlanib ta’kid etadi. Shu kabi kitobxonlar ko‘ngliga kirib, allaqachon ularning qalb ohanglariga hamohang bo‘lishga ulgurgan asarlar sirasiga Orziqul Ergash muallifligidagi roman, qissa, hikoya va badialarni ham kiritishimiz mumkin. Yaqinda O‘zbekiston […]

20.12.2024 | 09:24

img391

JAHONGASHTA KASHTALAR

Xalqimiz azaldan qo‘li gul insonlarni boshiga ko‘taradi. Mehnat-u ijod bilan yashagan elimizning qo‘shiqlari, laparlari, allasi-yu termasida hamisha go‘zallik va nafosat, mardlik va tantilik tarannum etilgan. Ertaklarimizda er yigitning hunari sharofati bilan tutqunlikdan xalos bo‘lgani, vafodor kelinchakning o‘z yoriga kashta naqshlari vositasida sirli maktublar yo‘llagani naql qilinadi. Yaqin-yaqingacha bo‘y yetgan qizlarimiz nuroniy momolardan do‘ppido‘zlik, tikish-bichish borasida […]

19.12.2024 | 16:34

img565

OCHIQ KO‘Z KO‘RADI, HUSHYOR BO‘LING!

Yaqinda nufuzli teatrlardan birida mutafakkir shoir tavalludiga bag‘ishlangan bayram anjumani o‘tkazildi. Shu kun mening xotiramda o‘chmas iz qoldirdi. Yo‘q, aziz o‘quvchi, bu ibora siz o‘ylaganday doim qo‘llaniladigan ijobiy ma’noda emas, bil’aks, bitmas jarohat izi sifatida ishlatildi. Gap shundaki, anjumanga yig‘ilgan tomoshabin avvalboshdan ko‘zimga olaquroq ko‘rindiki, ularning egni-boshi, ko‘z qarashi, qolaversa, yoshi mutanosib emas edi. Xavotirim […]

19.12.2024 | 14:08

img478

FITNA URUGʻI

Shu kunlarda “Jadid”da chiqqan kitobxonlik to‘g‘risidagi bir maqola muhokamalarga sabab bo‘layotgani haqida siz ham eshitgandirsiz. Mutolaaga targ‘ib juda yaxshi ish. Axir, kitob o‘qigan odamdan yomonlik chiqmaydi, degan eskilar. Bu gapda jon bor. Biroq ahli donishlarning kitobni saralab o‘qish joizligi to‘g‘risida aytgan yana ko‘plab fikrlari borki, uni ham o‘rni kelganda eslab o‘tmasak bo‘lmas. Chindan ham kitobni […]

19.12.2024 | 12:58

img307

Asosiy

Choʻlponning “Zamona xotini” pyesasini kim asrab qolgan yoxud mozorga bekitilgan asar tarixi

20-yillar matbuoti Choʻlpon oʻnga yaqin pyesa yozganidan xabar beradi. Bularning talayginasi sahnalashtirilgan boʻlsa-da, negadir bir nechtasigina saqlanib qolgan. Toʻgʻri, “Yorqinoy”, nashr etilganligi uchun saqlanib qolgan. Yan tomonidan yozilgan va Choʻlpon oʻzbekchalashtirgan, qayta ishlagan “Hujum” pyesasi ham saqlanib qolgan. “Oʻrtoq Qarshiboyev” komediyasi sahnalashtirilganda matbuotda qizgʻin munozaralarga sabab boʻlgan, afsuski, u ham haligacha topilgani yoʻq. Boshqa asrim […]

19.12.2024 | 12:36

img701

O‘ZIMIZNI… O‘ZIMIZDAN QUTQARAYLIK!

Tahririyatdan:  gazetamizning 2024-yil 6-dekabr sonida chop etilgan Ikrom Bo‘riboyevning “Hamma o‘qiyapti. O‘qing!” sarlavhali maqolasi yurtdoshlarimiz orasida keng muhokamalarga sabab bo‘ldi. Tahririyatga kelayotgan ko‘plab qo‘ng‘iroqlaq va maqolalarda ham unda ko‘tarilgan dolzarb masalalar yuzasidan munosabat bildirilmoqda. Quyida ularning ayrimlarini e’tiboringizga havola qilmoqdamiz. Gazeta bu boradagi barcha fikrlarga ochiq va sizni ham bahs-munozaralarga chorlaymiz. Bu maqolani yozishimga taniqli […]

19.12.2024 | 11:45

img289

Dunyodagi eng qudratli passportlar aniqlandi. Osiyo mamlakati yetakchi

2024-yil yakuni boʻyicha dunyodagi eng qudratli passportlar maʼlum qilindi – Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) ketma-ket toʻrtinchi yil ushbu roʻyxatda yetakchilikni saqlab qoldi. Jahon reytingi dunyo fuqarolari vizasiz kira oladigan mamlakatlar soniga qarab shakllantiriladi. BAA aholisi dunyoning 90 foizidan ortigʻiga hech qanday toʻsiqlarsiz bora oladi: 133 ta mamlakatga vizasiz va 47 ta mamlakatga kelgan zahoti viza […]

19.12.2024 | 11:21

img398

QADRIYATLARIMIZ QADRI SO‘NMASIN

Tasavvur qiling: uyingizga ancha vaqtdan buyon ko‘rmagan qarindoshingiz yoki do‘stingiz keldi. Qo‘ng‘iroq qilgani yoki “boraman”, deb ogohlantirgani ham yo‘q. Dabdurustdan eshik qoqdi. Iltifot bilan kutib olasiz, hol-ahvol so‘raysiz. O‘z navbatida u ham. Suhbat asnosida mehmonga razm solasiz, uning kayfiyatini bilishga urinasiz. Ichingizda o‘ylaysiz: “Nega keldi? Biror iltimosi bormi? Tinchlikmikan, ishqilib?” Choy uzatasiz, gurungni davom ettirasiz-u, […]

19.12.2024 | 10:02

img467

Adabiyotshunos Begali Qosimov tavallud topgan kun

Begali Qosimov 1942-yil 19-dekabrda Qashqadaryo viloyatining Kasbi tumani Denov qishlogʻida tugʻilgan. Oʻzbekiston Milliy universiteti oʻzbek filologiyasi fakultetini tamomlagan. Olim oʻzbek mumtoz va yangi adabiyoti muammolari boʻyicha tadqiqotlar yaratgan. Lekin ijodining mohiyatini milliy uygʻonish, maʼrifatchilik adabiyoti muammolari, siymolari ijodi, taqdiri masalalari qiziqtiradi. Bu hol uning ilmiy asarlarida yaqqol koʻrinadi. U turkiy olamdagi uygʻonish, adabiy aloqalararo bogʻliqlik […]

19.12.2024 | 09:53

img1038

Yuriy Nikulinning “Deyarli jiddiy” kitobidan iqtiboslar

Avtobus haydovchisi yo’l davomida “Hozir mana shu uzun devorni ortda qoldiramiz, shundan soʻng aholisining barchasi ichish va chekishni tashlagan hududni koʻrasiz”, dedi. Biz qiziqish bildirgancha, jonlanib qoldik. Avtobus derazalari tomon intildik. Devor tugadi va shaharning ulkan qabristoniga duch keldik. * * * Baʼzan biror yumushni ertaga qoldirasiz-u, vahimaga tushgancha oʻylanib qolasiz: axir ertaga deyarli bir […]

18.12.2024 | 18:26

img661

OGOHLAR OGOHI

Adabiyot katta ma’noda olib qaraganda o‘z ishini bilib qiladi. Unga ko‘rsatma emas, unga madad kerak. Ogahiy, kim topgay erdi sozinazmingdin navo,Bahra gar yo‘qdir Navoiyningnavosidin sango. Ba’zida o‘zini adabiyotga doxil sanaydigan davralarda ham bema’ni bahs-munozaralar bo‘lib turadi. Shulardan bittasi hazrat Ogahiyning buyuk merosidan bir qatragina totinganlarning uni Navoiyga qiyos eta boshlashidan kelib chiqadi. Ogahiyning merosini tadqiqotchilarimiz […]

18.12.2024 | 12:49

img663

O‘tkir Hoshimovning «Bahor qaytmaydi» qissasidan iqtiboslar

«Bahor qaytmaydi» qissasi inson umrining va shuhratining boqiy emasligi haqida. Asarda yozuvchi iste’dod ega, biroq uning qadriga yetmagan, ulug’ maqsadlardan mahrum, xudbin yigitning tanazzul tarixini, ruhiy-ma’naviy inqirozini ijodkorona yoritib beradi. Ana shu ijodkorona tahlil tasvirning tuyg’ularga boyligi va samimiyligi bilan o’quvchilarning qalbiga yo’l topdi, ko’plarni hayajonga soldi. Qissa matnida boshdan-oyoq muallifning o’ta nozik va nafis […]

18.12.2024 | 12:18

img8870

“CHANG VA G‘UBOR BO‘LMASA…”

Nabotot dunyosining inson hayotidagi ahamiyati qanchalik muhimligi barchamizga yaxshi ayon. Ko‘kka bo‘y cho‘zib turgan salobatli dov-daraxtlar, ko‘kalamzor joylar ko‘zni yashnatishi bilan birga, havo musaffoligini ham ta’minlaydi. Yashayotgan makonni yashillikka burkash, bog‘-u bo‘stonlar barpo etish inson hayotiga mazmun bag‘ishlaydi. Davlatimiz rahbari tomonidan ilgari surilgan “Yashil makon” umummilliy loyihasi mamlakatimizda ekologik vaziyatni yaxshilash hamda iqlim o‘zgarishlariga milliy […]

18.12.2024 | 11:58

img559

Asosiy

TURKISTON MUXTORIYATINING TASHKIL TOPISHIDA FARGʻONA JADIDLARINING ISHTIROKI

1917-yilda Turkistonning ijtimoiy-siyosiy hayotidagi eng muhim masalalardan biri, bu Turkistonda yangi boshqaruv usulidagi davlatchilikni tashkil etish edi. Oʻsha tarixiy shart-sharoitlarda milliy davlatchilikka ega boʻlish gʻoyasi turli tashkilot va partiyalarning oʻzaro kurashida asosiy qurolga aylandi. Jadidlarning intilishlari Turkistonda federatsiya asosida milliy-demokratik davlatchilikni barpo etishga qaratilgan edi. 1917-yil mart oyining boshlarida Toshkentda oʻlka musulmon ziyolilarining “Shoʻroi Islomiya” […]

18.12.2024 | 10:08

img2769

JADID KUTUBXONASI