KUTUBXONA
Muallif: admin
SOVISH VA SO‘NISH
Olov sovigandan so‘ng so‘nadi. Tandir sovib qolibdi, O‘choqning cho‘g‘i sovigan degan gaplar o‘tning so‘nishini ham anglatadi. Xo‘sh, unda sovish bilan so‘nish so‘zlari ildizida yaqinlik bormi? Men buni “At-tuhfa” lug‘atida bir so‘z bilan tanishganimda sezib qoldim. Unda nisbatan sovutdirdi so‘ziga yaqin sӧvÿndÿrdi degan so‘z “so‘ndirdi” ma’nosida sharhlangan. Bu so‘zlar shaklan juda yaqin. Til o‘zgarishlari natijasida agar […]
24.04.2026 | 12:43
2477
“O‘LDIRSAYAM, MOSH O‘LDIRSIN”
– Do‘stlarim, mosh ovqatimiz pishdi! – dedi Jamshid. Talabalar turar joyida yangragan bu ovoz odatdagidek barchaning diqqatini tortdi. Bu gap ortida talabalikning shirin hayoti yashirin edi. – Mosh ovqat emas, osh ovqat degin, – dedi qo‘shni xonadagi Haydarali. – Yo‘q, aynan mosh ovqat, – deya takrorladi Jamshid. – Bilasanmi, bozor-o‘char qilishga cho‘ntagimizda hemiri yo‘q. Shu […]
24.04.2026 | 09:14
2618
Asosiy
“BOR, TOVOGʻIM… KEL, YAROGʻIM!”
“Bor tovog‘im, kel tovog‘im” matali ming yillar avval yaralib, tor ma’noda qo‘ni-qo‘shnilar, keng ma’noda turli davrlarda saltanatlarning bir-birlari bilan o‘zaro bordi-keldilari, ya’ni savdo aylanmasini anglatadi. Buyuk Ipak yo‘li ustida joylashgan o‘lkamiz necha asrlar Sharq va G‘arbni iqtisodiy bog‘lab turgan ko‘prik vazifasini o‘tagani ortida ham shu munosabatlar yotibdi. Ammo… 1840-yilda Angliyada paxtani chigitidan ajratadigan “Jin” mashinasi […]
23.04.2026 | 16:48
1164
VATAN OMON BO‘LSIN, VATAN TINCH BO‘LSIN!
“Yangi O‘zbekiston” va “Правда Востока” gazetalari bosh muharriri, O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan jurnalist Salim DONIYOROV bilan suhbat – Salim Musurmonovich, yangi avlod taniqli jurnalist ham bir vaqtlar yosh bo‘lganini, bugungi mahorat va salohiyatga yillar davomidagi zahmat, o‘qib-o‘rganish orqali erishganini esdan chiqarib qo‘yadi. Ular faqat manzildagi odamni ko‘radi, bosib o‘tilgan yo‘l esa panada qoladi. Savolim siyqaroq chiqsa, […]
23.04.2026 | 11:16
1291
KENGLIK KASHSHOFLARI
E’TIROF Zamonaviy kimyo va materialshunoslik rivojida metall-organik karkaslar alohida o‘rin tutadi. Noyob molekulyar tuzilmalar gazlarni saqlash, filtrlash va ajratish kabi muhim vazifalarni bajara oladi. Ular kimyo sohasida yangi bosqichni boshlab berdi va global ekologik muammolarni hal qilishda katta imkoniyatlar eshigini ochdi. Ushbu yo‘nalishdagi ilmiy ishlari uchun Richard Robson, Susumu Kitagava va Omar Yagi 2025-yilda kimyo […]
23.04.2026 | 09:00
2217
Asosiy
UCHSIZ KALAVA
Muhammadjon Avazjonov o‘zbek tekstil sanoatining ilk mashinavoriy urchug‘ini aylantirgan mutaxassislardan hisoblanadi. U 1905-yil 2-may kuni Buxoro shahrida dunyoga kelgan. Otasi o‘z davrida Buxoro amirligining martabali shaxslaridan bo‘lib, 1912–1918-yillari Chorjo‘y bojxonasida mas’ul lavozimda ishlagan. Muhammadjon Buxoro shahrida eski va yangi usul maktablarida o‘qidi. So‘ng madrasa ta’limini olib, arab, fors tillarini o‘zlashtirdi. Bolaligidan amakivachchalari Musojon va Muxtor […]
22.04.2026 | 14:23
1010
“VATAN TASHLAB KETMAS HECH QACHON”
1990-yilda Iroq va Quvayt o‘rtasidagi urush paytida 170 000 dan ortiq hindistonliklar begona yurtda qolib ketadi. Pulsiz, aloqasiz va ertangi kunga umidsiz. O‘sha urush sababli Hindiston dunyo tarixidagi eng katta evakuatsiyalardan birini amalga oshiradi – o‘z fuqarolarini urush ichidan olib chiqadi. AIR India kompaniyasi Ginnes rekordlar kitobiga kirgan 488 ta parvozni amalga oshiradi. Bu voqeani […]
22.04.2026 | 09:22
2035
IZLARNI IZLAB…
“O‘zga mamlakatlarni zabt etish, ularni idora qilish, g‘anim lashkarlarini sindirish, dushmanni tuzoqqa tushirish, muxoliflarni (ko‘nglini ovlab) do‘stga aylantirish, do‘st-dushman orasida muomala, murosa-yu madora qilish xususida…” ko‘p kengash va tadbirlarni qo‘llagan ulug‘ bobomizni har qancha bosh uzra tutsak, boshimiz shuncha sarbaland bo‘lg‘ay. Muhtaram Prezidentimiz qarori bilan har yili aprel oyi Amir Temurga bag‘ishlanishi belgilab qo‘yildi. Ilk […]
21.04.2026 | 17:27
991
KO‘P RAHMAT, OYDIN OPA!
Ba’zan shunday asarlar – dostonlar, ohanglar uchraydiki, ular sizni yodingizdan ko‘tarilayozgan botiniy Vatanga qaytaradi. Yurakdagi kemtikliklar nogahon to‘lib, vujudni titroq bosadi, lablaringiz titraydi, ko‘zlaringizda yosh halqalanadi, odamlar ichida turib, beixtiyor qalqib chiqqan xo‘rsiniqdan iymanasiz… Mana shunday kuylardan iborat konsertga anchadan beri bormagan ekanman. Bunday imkoniyat yaqinda nasib etdi. Ruxsat etsangiz, taassurotlarim bilan bo‘lishsam. Kuz edi, […]
21.04.2026 | 12:42
1199
DO‘STLIK DOSTONI
Yaqinda O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazida “Amir Temur va temuriylar tamaddunining jahon tarixi va madaniyatidagi o‘rni va ahamiyati” mavzusidagi xalqaro ilmiy konferensiya doirasida Qozog‘istonda chop etilgan “Turkiy dunyo adabiyoti” turkumidagi yangi kitoblar taqdimoti o‘tkazildi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev 2019-yil 15-oktyabr kuni Boku shahrida o‘tkazilgan Turkiy davlatlar hamkorlik kengashi (hozirgi Turkiy davlatlar tashkiloti) sammitida a’zo davlatlar […]
21.04.2026 | 10:49
922
Asosiy
OG‘IR IZLAR
Mazkur maqola yozilishiga O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi, tarix fanlari doktori, professor Rustambek Shamsutdinovning “O‘zbekistonda sovetlarning qatag‘on siyosati va uning oqibatlari” nomli fundamental asari hamda “Jadid” gazetasida muntazam berib borilayotgan turkum chiqishlari turtki bo‘ldi. Arxivdan bugun biz hikoya qilmoqchi G‘ofur Qosimovning “ayblov” ishi yig‘ma jildini topib o‘rgandik. G‘ofur Qosimov 1894-yili O‘sh shahrida dehqon oilasida tug‘ilgan, […]
21.04.2026 | 09:42
856
TEMIRMI, TEMURMI YO TIMUR?
Qay birining yozilishi to‘g‘riroq? Amir Temur deymiz va barcha manbalarda shunday yozilgan. Shu bilan birga, Temir ismi ham ko‘p uchraydi. Umuman, Temur/Temir/Timur – turkiy xalqlar ichida eng ko‘p tarqalgan ismlardan biri. Hozirgi o‘zbek tilida kimyoviy modda, ma’danni – temir deymiz. Toshtemir, Eshtemir, Bektemir kabi ismlarda “temir” shakli qat’iy o‘rnashgan, ya’ni Toshtemur demaymiz. Keling, mulohaza uchun […]
20.04.2026 | 17:59
2690
ROJER PENROUZ – QORA TUYNUK SIRLARINI OYDINLASHTIRGAN NOBELCHI
Fizika bo‘yicha 2020-yilgi Nobel mukofoti ikkiga bo‘lindi. Uning yarmi Rojer Penrouzga “qora tuynuklarning paydo bo‘lishi umumiy nisbiylik nazariyasining ishonchli bashorati ekanligini kashf etgani uchun”, qolgan yarmi esa Reynxard Genzel va Andrea Gezga “galaktikamiz markazida supermassiv ixcham obyektni kashf etgani uchun” berildi. Faoliyati Qora tuynuk – bu juda katta massaga ega bo‘lgan favqulodda zich kosmik obyekt […]
20.04.2026 | 16:38
1896
“LAYLINING GANJIDAN GAVHAR KELTIRDIM…”
* * * Halima, uyg‘ongin, Halima, uyg‘on!Men senga yarim tun qamar keltirdim.Xudo tomondagi darichani och,Mashrabdan qadimiy daftar keltirdim. Gʻamginsan,ma’yussan,parishondursan,Gʻamni o‘ldirguvchi zahar keltirdim.Xazinam yo‘q deding,nochorman, deding,Laylining ganjidan gavhar keltirdim. Kel deding, kelmadi, endi o‘zing bor,Bolalik tomonga safar keltirdim.Qushlar ovozida sog‘inching qolgan,Bulbullarga to‘la sahar keltirdim. Ruhingni kuzlarga o‘g‘rilatganding,Senga yangi ruhi dilbar keltirdim.O‘zingni zulmatdan ajratib ol, deb,Uning nigohidan […]
20.04.2026 | 14:21
1301
YIGʻLATADIGAN LATIFALAR
Bilamizki, latifalar tinglovchini kuldirish bilan birga inson fe’lidagi illatlar, jamiyatdagi muammolarni satira bilan fosh etishni maqsad qiladi. O‘tgan asrning o‘ttizinchi yillaridagi qatag‘on muhitida quyidagi latifanamo gaplarni o‘qisangiz, xalqimiz tarixining achchiq va alamli bir davri ko‘z o‘ngingizda namoyon bo‘ladi. Ularda bayon etilgan aql bovar qilmas “jinoyatlar” bizni kuldirmaydi, aksincha, o‘ylatadi, mahzun qiladi, o‘tmishdan xulosa chiqarib yashashga […]
20.04.2026 | 09:00
1736
ADIBNING AYVONI
Otam Habibullo Qodiriy shunday qimmatli xotirani aytib bergandi: “1956–1962-yillarda Toshkent davlat meditsina institutida tahsil olganman. Rektor Abdulmalik Gʻulomov bilan munosabatimiz yaxshi edi. U kishi mening ToshMIga qayta tiklanishimga katta yordam bergan. Bir kuni Gʻulomovning xonasida so‘zlashib o‘tirsak, qiyofasi kavkazliklarga xos, kumushsoch, o‘rtabo‘y bir oqsoqol kirib keldi. Domla u kishi bilan ko‘rishib, darhol meni tanishtirdi: – […]
17.04.2026 | 18:09
1440
HAYOT ZARRASI VA ZARRA HAYOTI
O‘zFA Mikrobiologiya instituti direktori, biologiya fanlari doktori Shahlo MIRALIMOVA bilan suhbat – Shahlo opa, akademik Ilhom Sodiqov shunday degandi: “Ilm-fan olamida narsalar o‘z mohiyatini o‘zgartiradi, aniqrog‘i, asl mohiyatiga ko‘ra baholanadi. Yadro fizikasidan ajal quroli yasashda ham, hayotni saqlab qoluvchi dorilar yaratishda ham foydalansa bo‘ladi”. Xuddi shuningdek, “mikrob” deganda kasallik tarqatuvchilarni tushunadi omma. Ammo ilmda ularga […]
17.04.2026 | 15:15
1141
“YURT ISHQIDA YONAMAN!”
Insonning ma’naviy tadrijida, jamiyatning barqarorligini ta’minlashda madaniyat va san’atning ahamiyati benazirdir. Madaniyat va san’at o‘z tabiatiga itoatan insonlarni ezgulikka, xayrli ishlarga yetaklaydi. San’at orqali odamlar o‘z his-tuyg‘ularini, fikr-u g‘oyalarini, orzu-armonlarini ifoda etish imkoniga ega bo‘ladilar. Badiiy tasvir, musiqa, qo‘shiq, raqs va boshqa san’at namunalari inson ruhini ko‘tarish, xalqni birlashtirish va ilhomlantirish uchun xizmat qiladi. Soha […]
17.04.2026 | 12:39
956
TILNI ASRASH, O‘RGATISH ─ BURCH, HIMOYA ESA MAS’ULIYATDIR
Tomirlarimda tojik qoni oqsa-da, kindik qonim shu muqaddas o‘zbek zaminiga to‘kilgan. Yetti pushtim, ota-bobolarim shu tuproqning suvini ichib, shu havodan nafas olib unib-o‘sgan. Men uchun o‘zbek tili shunchaki yashab turgan davlatimning tili emas, balki qalbimning tug‘yonini, o‘zligimni ifoda etuvchi ikkinchi ona tilim – ma’rifat tilidir. Kezi kelganda o‘zbek tilining taqdiri va kelajagi haqida qayg‘urish men […]
17.04.2026 | 11:24
368
QO‘RQUNCH BIR JASORAT TARIXI
Bugun Yangi O‘zbekistonda Buyuk Temuriylar nomini jahoniy miqyosga ko‘tarish yo‘lida ibratli ishlar amalga oshirilmoqda. Xususan, “Temur tuzuklari” asarining ilmiy izohli matnini xorijiy tillarga o‘girib, chop etish yo‘lga qo‘yildi. Bu asar tarjimasi borasida inqilobiy jasoratga qo‘l urgan shaxs alloma Alixonto‘ra Sog‘uniy hazratlari edi. Tarixni qurol emas, qalam o‘zgartirgan davrlar bo‘lgan. Ayniqsa, millat ildizlari xotira obi hayotidan […]
17.04.2026 | 10:09
999
ENDI SALOHIYATIMIZNI KO‘RSATISHIMIZ KERAK!
Xalqaro Amir Temur jamoat fondi raisi, O‘zbekiston xalq yozuvchisi Muhammad ALI bilan suhbat – Prezidentimizning “Buyuk davlat arbobi va sarkarda, ilm-fan, madaniyat va san’at homiysi Sohibqiron Amir Temur tavalludining 690 yilligini keng nishonlash to‘g‘risida”gi qarorga imzo chekkani tarixiy hodisa bo‘ldi. Bu ulug‘ ajdodimiz siymosini badiiy asarlarida gavdalantirib kelayotgan adib, u zot nomi bilan ataluvchi tashkilot […]
16.04.2026 | 18:06
859