KUTUBXONA
Muallif: admin
IZZATLI ALLOMA
O‘tgan asrning o‘ttizinchi yillaridan boshlab to hozirgacha aksar yozuvchilarning badiiy didi Abdulla Qahhorning estetik qarashlari ta’sirida shakllangan, desak xato bo‘lmaydi. Qahhorning keskin munosabatisiz qirqinchi-yetmishinchi yillarda adabiyotimizda xaltura yanayam ko‘proq bo‘lishi turgan gap edi. Chunki konfliktsizlik, soxta baxt taronasi rag‘batlantirilar, har qanday asardan (hatto besh-olti asr avvalgi turmush tasvirlangan bo‘lsa ham) bevosita yo bilvosita “kommunizm cho‘qqilari”ni […]
15.01.2026 | 12:25
1414
“YALDO KECHASI”: XULOSA VA SABOQLAR
Sirli muallif kim edi? Xabaringiz bor, “Jadid” gazetasining 2025-yil 28-noyabr sonida “Suyunchi” ruknida “Yaldo kechasi”ni kuting va o‘qing!” nomli suhbat e’lon qilinib, unda “Xaybar-25” nomli yangi nashriyot faoliyat boshlagani va ilk mahsuloti sifatida “to‘rt yuz oltmish bir betdan iborat yirik hajmli, murakkab syujet va kompozitsiyaga ega favqulodda g‘aroyib tarixiy roman” – “Yaldo kechasi” kitobini nashrdan […]
15.01.2026 | 09:54
3909
ASKAR BOBOSI
Tarixga nazar tashlasak, millatimizning salkam bir yarim asrlik istibdod domiga tushishiga Turkiston zaminidagi ikki xonlik va bir amirlik boshida o‘tirgan hukmdorlarning harbiy salohiyat masalasiga e’tiborsizlik bilan qaragani, yov tashqarida fursat poylab turgan kezlarda ham arzimagan bahonalar bilan bir-birining ustiga qo‘shin tortib, yurtda – millat orasida parokandalikni yuzaga keltirgani, qo‘shin tuzish, uni saqlash, janglarga hozirlash borasida […]
14.01.2026 | 10:50
1210
VAFO VA SADOQAT
Olmazor tumani Yangi Sebzor mahallasidagi mo‘jaz kutubxonada o‘tadigan tadbirga taklif etilgandim. Bu yerda kitoblarning ko‘pligi va rang-barangligi aqlimni shoshirdi. Hech joydan topa olmayotgan asarlarga ko‘zim tushganidan, sevinchim ichimga sig‘may ketdi. Ushbu dargoh egasi Dilorom Hamdamova bo‘ladi. Dilorom opa naq 42 yil O‘zbekiston teleradiokompaniyasida ishlab, ko‘plab ko‘rsatuvlarni olib borgan. “Onalar maktabi” ko‘rsatuvi esingizda bo‘lsa kerak? Jurnalist […]
13.01.2026 | 16:29
3212
SHATRANJDAN SHAXMATGACHA
So‘nggi yillarda O‘zbekiston sporti haqida gap ketganda, ko‘z oldimizda nafaqat shiddatli bokschilar yoki matonatli kurashchilarimiz, balki vazminlik bilan dona surib, dunyoning eng kuchli grossmeysterlarini shoshirib qo‘yayotgan navqiron shaxmatchilarimiz ham gavdalanadi. Bu bejiz emas. Zero, shaxmat – bu shunchaki o‘yin emas, bu – millatning intellektual quvvati, strategik fikrlash qobiliyati va sabr-toqatining ko‘zgusidir. O‘tmishda shatranj deb atalgan […]
13.01.2026 | 14:04
1377
OQIB KETMAGAN ARMONLAR
1937-yil 19-oktyabr. Muhammad hoji To‘rtko‘l bozoridan besh dona gurvak olib qaytdi. Bola-chaqaga maydagina qovunlar urvoq ham bo‘lmadi. Katta nevarasi Sharifa “Buva, yana qovun yeyman”, deb mo‘ltirab turibdi. U yana bozorga otlandi. Kampirining ko‘ngli chopmadi: “Keyingi bozor borarsiz, hozir olti chaqirim yo‘l bosib horib keldingiz”, dedi. Sharifa ikki yashar ukasi Abdulla bilan buvasi qumlik oralab o‘tgan […]
13.01.2026 | 10:04
1234
Asosiy
MILLAT KURASHCHISI
1938-yilning boshlarida NKVD tomonidan qamoqqa olinib, “Stalinga suiqasd uyushtirmoqchi bo‘lgan” degan ayb bilan Toshkentda otib tashlangan o‘z davrining faol yoshlaridan biri, o‘zbek sportining iftixori Hidoyat Inoyatov edi. Hidoyat Inoyatov 1913-yili Toshkent shahrining Taxtapul dahasidagi Qoziko‘cha manzilida tug‘ilgan. Uning bolalik davri Oktyabr to‘ntarishi ro‘y berib, jadid maktablari yopila boshlagan hamda ular o‘rniga namunaviy maktablar paydo bo‘layotgan […]
12.01.2026 | 16:17
1873
JADIDLAR DAVRIDA KUTUBXONACHILIK
Bugungi kunda O‘zbekiston kutubxonachilik tizimi modernizatsiyasi, raqamli kutubxonalar, axborot-resurs markazlari rivoji jarayonida jadidlar yaratgan ma’rifiy kutubxonachilik an’analarini tarixiy-ilmiy jihatdan qayta ko‘rib chiqish va chuqur o‘rganish muhim metodologik ahamiyatga ega. Jadidlarning ma’rifiy paradigmasi shuni ko‘rsatadiki, ular uchun kutubxona: bilim manbayi sifatida – jamiyat va inson haqidagi ilmiy tasavvurlarni shakllantirish vositasi; ma’naviy tarbiya maskani sifatida – axloqiy, […]
12.01.2026 | 14:42
1178
KO‘NGILDA QOLIB KETGAN GAPLAR
Oybekning yosh paytlariga tegishli bir rivoyat bor: yosh, nazarimda 4–5 yoshlik paytlarida biror yumush sabab bo‘lib, oyisi bilan tomga chiqadi. Ma’lumki, u paytlarda tomning usti somon suvoq bilan suvalib, yassi va tekis bo‘lgan. O‘shanda osmon musaffo, oy o‘zining saxovatli nurini yerga sochib, charaqlab turgan ekan. Tasavvur qilish mumkin, yerdagiga nisbatan tomda yana ham charog‘on ko‘ringan […]
10.01.2026 | 15:47
1571
NURDAN YARALSA BOYLIK…
Filologiya fanlari doktori, professor, “Do‘stlik” ordeni sohibi, O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a’zosi Nurboy Jabborov oltmish yoshga to‘ldi. G‘alvirni, yo‘q, balki to‘rni suvdan ko‘taradigan yosh. To‘g‘rimi? To‘rga kam baliq ilingan bo‘lsa, u yengilgina tortiladi. Ko‘p baliq tushgan bo‘lsa-chi? Tomir. Bir gal taniqli adabiyotshunos va san’atshunos Shuhrat Rizayev Nurboy domlaning Dehqonobod tumanidagi Otkamar qishlog‘ida yashovchi 100 yoshga yetgan […]
09.01.2026 | 16:26
1582
ABDULLA QAHHOR IBRATI
Men atoqli yozuvchimiz Abdulla Qahhorning hikoyalariga, adibning “Yoshlar bilan suhbat” kitobidagi qimmatli maslahat va o‘gitlariga tez-tez murojaat qilib turaman, ular menga ijodkorning adabiyot oldidagi mas’uliyatini eslatib turadi. Qolaversa, men dastlab o‘qigan va xotirlab qolgan badiiy asar “O‘jar” hikoyasi edi. O‘shanda, adashmasam, 4-sinfda o‘qirdim. Badiiyotga qiziqib, bir nimalar yozishni mashq qila boshlagan kezlarimda maktab darsliklaridagi G‘afur […]
09.01.2026 | 14:29
1523
QALAMNING QUDRATI
Mohir jamoat arbobi, tarixchi, atoqli pedagog va tarjimon Said Rizo Alizoda serqirra faoliyati, ma’rifatparvarlik ruhi va o‘tkir qalami orqali Samarqand jadid matbuoti rivojiga, xalq ongi va tafakkuri uyg‘onishiga salmoqli hissa qo‘shgan ziyoli sifatida tarixda o‘chmas iz qoldirdi. Said Rizo Alizoda 1887-yil 15-fevralda Samarqandda tug‘ilgan. Otasi hoji Mirmaxsum eronlik mansabdor shaxs bo‘lib, 1882-yilda Xurosondan Buxoro orqali […]
09.01.2026 | 12:45
1169
Asosiy
QODIRIYNING QASAMI
Buyuk adibimiz Abdulla Qodiriy sharqona qadriyatlar ruhida tarbiya topgan oliyjanob shaxs sifatida, o‘z hayoti va ijodida islomiy va dunyoviy odob-axloq me’yorlarini hamisha muvozanatda ushlagan. “Yig‘indi gaplar” maqolasi uchun mahkamaga tortilganida ham, garchi adolatsizlik qurboni bo‘lgan esa-da, adibni o‘ta bosiq holda ko‘ramiz. Asarlariga to‘xtamay tosh otayotgan kimsalarga yozgan raddiyalarida ham u sira-sira jahl otiga minmaydi. Ayrim […]
08.01.2026 | 12:23
1675
Asosiy
HAQ YENGAR, YENGILMAS!
Yaqin tariximizning ijtimoiy-madaniy hayotida jadid harakati kabi muhim o‘rin tutgan, ayni paytda, shuningdek, xilma-xil talqinga ega ikkinchi hodisani topish mushkul. Bu harakat vakillarining ijtimoiy kelib chiqishi, dunyoqarashi va faoliyat yo‘nalishlari ham, tabiiyki, bir xil bo‘lgan emas. Odatda, jadidlar va qatag‘on qurbonlari haqida gap ketganda, tergovchilar salbiy qiyofada gavdalanadi. Ammo qahramonimiz – qo‘qonlik tergovchi Ibrohimjon Musaxonovning […]
07.01.2026 | 16:55
1281
ALP ER TO‘NGANING “TO‘NGA”SI NIMA?
Afrosiyob Alp Er To‘nga deb atalishini bilasiz. U turkiy xalqlarning qadimiy qahramoni. Ming yillar davomida shon-shuhrat uning izidan yuradi. Xo‘sh, bu buyuk qahramonning nomidagi “to‘nga” so‘zi qanday ma’noni anglatadi? Mahmud Koshg‘ariy Devonining 3-tomida shunday izoh borki, bizga Alp Er To‘nga nomining ma’nosi haqida yetarlicha ma’lumot beradi: “toңa – yo‘lbars jinsidan bo‘lgan bir xil hayvon. U […]
07.01.2026 | 15:38
4042
Asosiy
MADANIY ISLOHOT TARIXI
Taniqli ma’rifatparvar Hoji Muinning “Marhum Behbudiy va rafiqlarining shahid bo‘lg‘anliklari va ular tomonidan yozilgan vasiyatnoma” (“Mehnatkashlar tovushi”, 1921-yil 28-mart) hamda “Mahmudxo‘ja Behbudiy” (“Zarafshon”, 1923-yil 25-mart) kabi maqolalari behbudiyshunoslar va jadidsevarlar uchun muhim manba bo‘lib xizmat qiladi. Maqolalarda yozilishicha, Mahmudxo‘ja Samarqand shahri yaqinidagi Baxshitepa qishlog‘ida Behbudxo‘ja Solihxo‘ja o‘g‘li oilasida tug‘ilgan. Otasi asli turkistonlik bo‘lib, Xoja Ahmad […]
07.01.2026 | 12:24
1209
TA’LIM VA HAYOT UYG‘UNLIGI
Bugungi tahlikali zamonda barqaror rivojlanish va jahon maydonida raqobatdoshlikni ta’minlashning asosiy sharti – ta’lim tizimining sifat va samaradorligini yangi bosqichga ko‘tarish bilan bog‘liq. Zero, tashqi tahdidlar qanchalik kuchli bo‘lmasin, har bir mamlakat uchun eng katta xavf – ichki zaiflik. Jaholat, mutaassiblik, loqaydlik, mafkuraviy bo‘shliq, qadriyatlar inqirozi, ijtimoiy adolatsizlik – bularning barchasi ichki tahdidlar bo‘lib, ular […]
07.01.2026 | 10:44
1023
XITOY SAFARI
Xitoy jahonda, jumladan, bizda ham eng ko‘p eslanadigan mamlakatlardan biri. Internetda ham, vaqtli matbuotda ham, radio-televideniyeda ham bu davlat takror va takror qayd etib o‘tiladi. Xitoyning iqtisodi yildan yilga jahonshumul ravnaq topayotgani uning nomini tillarda doston etmoqda. O‘zbekistonning ham borgan sari jadal rivojlanayotgani va xalqaro obro‘yi oshib borgani sayin bu qudratli mamlakat bizning ishonchli yaqin […]
05.01.2026 | 18:00
704
BЕHBUDIYNING YANGI KUTUBXONASI
Mahmudxo‘ja Behbudiy 1908-yili Samarqandda “Behbudiya” nomli mutolaaxona ochadi. Unda Hoji Muin, Saidahmad Vasliy Samarqandiy va Abduqodir Shakuriy singari ilg‘or qarashli maslakdoshlar faoliyat olib boradi. Bu maskan xalq tafakkurini yangilash, ilm va ma’rifat orqali jamiyatni o‘zgartirish yo‘lidagi yana bir muhim qadam edi. Kutubxona fondi bugungi kun talabiga ko‘ra ham benazir edi, u yerda nodir va yangi […]
05.01.2026 | 14:49
3617
DOLG‘ALI ASR HAQIDA G‘AROYIB ASAR
“Yaldo kechasi” tarixiy romani xususida HAVAS VA JASORAT 21-dekabr eng uzun tun kuzatiladigan sana. Joriy yilda ushbu kun adabiyot taqvimiga ham uzoq kutilgan asarning tavalludi o‘laroq qayd etildi. Ikkisini birlashtirib turadigan jihat nomi va ramzidir – Yaldo kechasi. Shu kuni yakshanba bo‘lsa ham, havo harorati keskin tushib ketganiga qaramay, “Shahidlar xotirasi” jamoat fondining yangi majlislar […]
05.01.2026 | 10:03
1365
XUSHXABAR!
Ho-o-o-y-y, yaxshila-a-a-r-r-r!Eshitmadim demangla-a-r-r!Quloq solinglar, quloq!Zamin-u Samoni xushxabartutdi! Xushxaba-a-r-r!!! Insonligiyodiga tushdi Odamzodning,yodiga-a-a-a!.. Yilning birinchi kunidan, ilk soati, ilk daqiqalaridan boshlab butun yer yuzidagi barcha katta-kichik nizolar, qirg‘inlar, urushlar batamom to‘xtadi. Umumbashariyat bir yoqadan bosh chiqarib, yalpi AHDLASHUV, DO‘STLASHUV, BIRODARLASHUV bitimiga imzo chekdi! Zamonamiz allomalari, ulamo-yu donishmandlari, mutaraqqiy va qudratli davlat rahbarlari, eng zakiy, eng dono ziyolilari […]
01.01.2026 | 11:08
1417