Go‘zal Turkiston
0:00
/
Toshkent
temperature icon 11°C

“JADID” GAZETASINING YANGI SONIDA: ✏️Usmon NOSIR: BOĞIM ✏️Iqbol MIRZO: KELAJAK UÇUN MAS’ULIYAT ✏️Gulçehra UMAROVA: ASRNI BÖYLAGAN ADIB ✏️Komil SINDOROV: “JAVOHIR SINDOROVNING BOBOSI BÖLIB TANILDIM“ ✏️E’zozxon KARIMOVA: MILLIY YUKSALIŞ SARI ✏️Orif ODILOV: ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA ✏️Nusratullo JUMAXÖJA: TADQIQOT-ROMAN ✏️Abbos ŞOYIMOV: XALQARO MEDIAFORUM ✏️Zikrilla MUHAMMAD: ANQARADA ADABIYOT BAYRAMI ✏️Ikrom BÖRIBOYEV: KEÇA VA BUGUN ✏️Muhayyo RUSTAMOVA: OG‘RIQ NUQTA ✏️Abdulhamid MUXTOROV: UYLAR SOYASIDA QOLAYOTGAN SAVOLLAR ✏️Jasmina ISROIL: SYUKURO MANABE – IQLIMŞUNOSLIK “OB-HAVOSI”NI ÖZGARTIRGAN NOBELÇI ✏️Rustambek ŞAMSUTDINOV: QONLI JILD ✏️Alişer SANDIBOYEV: SAMARQAND NEÇA YOŞDA? ✏️Nigina ISKANDAROVA: “KITOB, MENING DÖSTIMSAN” ✏️Jamoliddin BADALOV: “OLTIN QALAM” UMMON ORTIDA

TAVSIYA QILAMIZ


JADIDLAR


Bo'lim: Maqolalar

“QURG‘UR” MINAN “OTISHMA”!

Erkaklar bayramini nishonlash uchun bir gala armiya ko‘rmagan qorinboylar “anov o‘lgur” bilan “otishma” qilgani Chori shilpildoqni tapchaniga yig‘ildik. Bu yog‘i molni tuyog‘i – halpana! Boshida no‘vbat-no‘vbat degandik, gali kelganda qisir ammasi tug‘ib qoladiganlar, kuchugi bolalab, ko‘zi ochilmaguncha uydan chiqolmayman degan xotinparvarlar, yonboshi og‘rib, tabibga silatgani oqsoqlanib chopgichlar ko‘payishib qoluvdi. Eskidan qolgan gap bor: Dard kelganda […]

30.01.2025 | 12:24

img352

“SADOYI TURKISTON” GAZETASI

Jadidlarning eng sevimli nashrlaridan bo‘lgan. Bu milliy gazeta jamoasiga birinchi marta zamonaviy – Yevropacha ilm olgan shaxs boshchilik qilgan. Jarida muharriri Ubaydulla Asadullaxo‘jayev (1885-1938-yillar) Saratov shahrida huquqshunoslik bo‘yicha zamonaviy oliy ta’lim olgan bo‘lib, Turkistonga qaytgach, milliy-ozodlik orzusida yurgan mahalliy ma’rifatparvarlar safiga kelib qo‘shildi. Munavvarqori Abdurashidxonov, Abdulla Avloniy singari jadidlarning yirik siymolari bilan hamkorlikda “Sadoyi Turkiston” […]

30.01.2025 | 11:05

img1192

“Gilgamish” dostonidan iqtiboslar

To‘rt ming yillik tarixga ega sopol lavhalarda mo‘jizaviy tarzda saqlanib qolgan Uruk shohi Gilgamish dostoni dunyodagi eng qadimgi epos hisoblanadi va Gomerdan bir necha asr oldin yaratilgan. Dostonda Gilgamishning yovvoyi odam Enkidu bilan sarguzashtlari, shuningdek, abadiy hayot sirini izlash uchun mashaqqatli sayohati haqida hikoya qilinadi. Gilgamish dostoni oila, do‘stlik va podshohlarning burchlari mavzularini qamrab olgan […]

30.01.2025 | 10:42

img2586

JAHOLATGA QARSHI “VAKSINA”

Yuz yil oldin jadid bobolarimiz “millat oyog‘iga tushov” deb qoralagan to‘y-hasham, ma’rakabozlik masalasi bugun ham taraqqiyotimiz yo‘liga g‘ov bo‘lyapti. Tojikistonlik taniqli adib Sattor Tursunning bir hikoyasi bor. Qo‘shnisi bilan hashamat bobida kimo‘zardan charchagan hikoya qahramoni qotil yollab, unga o‘zini o‘ldirib, jasadini qo‘shnisining hovlisiga tashlashni buyuradi. Mubolag‘a zamiridagi achchiq haqiqat shuki, bebaho umrimizni loaqal bir lahzaga […]

30.01.2025 | 08:44

img247

Anton Chexovning “Vanya tog‘a” pyesasidan iqtiboslar

Mazkur dramada butun umrini boshqalarning toʻq va farovon yashashlari uchun xazon qilgan kishining achchiq qismati orqali XIX asr rus jamiyatidagi muammolar ochib beriladi. Atrofga qarasang, seni tentak odamlar qurshab olganini ko‘rasan, ularning bari tentak; ular bilan bir-ikki yil yashasang bormi, tentak bo‘lganingni o‘zing ham sezmay qolasan, kishi. Bu odam rosa yigirma besh yildan buyon san’at […]

29.01.2025 | 12:39

img776

Asosiy

MAHMUDXO‘JA BEHBUDIY

Samarqandlik jadidlardan biri, o‘z vaqtida munaqqid sifatida tanilgan Vadud Mahmud (1897–1975) quyidagi asarida o‘z ustozi Mahmudxo‘ja Behbudiyning dunyoqarashi, amalga oshirgan ishlari hamda Samarqand muhitidagi jadidlar harakati bilan bog‘liq voqealarni esga oladi. Behbudiy faoliyatining matbuot, kutubxona, usuli savtiya maktablari, mohir siyosatchilik bilan bog‘liq qirralari haqida tarixiy sharoit, muayyan shaxslar va voqealar bilan bog‘liq holda hikoya qilinadi. […]

29.01.2025 | 11:22

img1361

TARAQQIYOTGA TO‘G‘ANOQ

Keyingi yillarda mamlakatimizda turmush darajasi farovonlashib, aholi daromadlari oshib borayotgani yaxshi, albatta. Biroq kishilarning asosiy mablag‘lari to‘y-hasham, boshqalarga o‘zini ko‘rsatishdek havoyi maqsadlarga sarflanayotgani achinarli. Bugun hayotimizda ko‘payib borayotgan oilaviy mojarolar, nizo-janjallar, ajralishlar, er-xotin o‘rtasidagi sovuqchilik sabablari ham, aksariyat hollarda, aynan serxarajat to‘ylarga, ular bilan bog‘liq behad ortiqcha isrofgarchilikka borib taqalishi hech kimga sir emas. Bir […]

28.01.2025 | 12:23

img607

Uolter Ayzeksonning “Eynshteyn: uning hayoti va koinoti” asaridan iqtiboslar

Eynshteyn yoshligidanoq isyonkor va an’analarga qarshi edi, bu xislatlari uning ham hayotiga, ham ilmiy faoliyatiga turtki bo‘ldi. Ushbu asarda Valter Ayzekson olimning fikrlash tarzini va u kashf etgan koinot sirlarini tushuntirib beradi. Kollej ta’limining nufuzi ko‘plab faktlarni o‘rganishda emas, balki aqlni fikrlashga o‘rgatish orqali belgilanadi. Bizni tushkunlikka soladigan yoki g‘azablantiradigan narsalarga bor diqqatni safarbar qilish […]

28.01.2025 | 11:33

img982

O‘ZBEK KINO SAN’ATINING DARG‘ASI

O‘zbekiston xalq artisti, professor Shuhrat Abbosov o‘zbek kino san’ati rivojiga ulkan hissa qo‘shgan atoqli san’atkor, o‘zbek madaniyatining darg‘alaridan biridir. Milliy kino san’atimizning, milliy teatr san’atimizning, milliy san’at pedagogikasining juda ko‘p sahifalari Shuhrat Abbosov nomi bilan chambarchas bog‘liq. Ayniqsa, hozirgi O‘zbekiston davlat san’at va madaniyat institutida qirq yildan ortiq pedagogik faoliyatida professor Shuhrat Abbosov yuzlab shogirdlar […]

27.01.2025 | 17:57

img799

HALOKATNING SIRI NIMADA? Qo‘shiluvchilarning o‘rni almashganda yig‘indi o‘zgaradi

Fransuz ma’rifatparvari Antuan Rivarolning bir gapi yangi dunyoning chalkash mohiyatini ochib tashlaydi. Bu shunday: “Volter: “Odamlar qanchalik ma’rifatli bo‘lsalar, shunchalik erkindirlar”, deb ta’lim bergandi. Uning izdoshlari esa xalqqa: “Siz qanchalik erkin bo‘lsangiz, shunchalik ma’rifatlidirsiz”, deb uqtirdilar. Halokatning siri ana shunda!” Qarang-a, bir qarashda ikki talqin ham aslida bir xil, ko‘p farqi yo‘qday, shunchaki so‘zlarning o‘rni […]

27.01.2025 | 16:09

img654

MAESTROGA MAKTUB

Qadrli maestro! Ma’lumingiz bo‘lsinkim, bu maktubni sizga qariyb uch asr beridan yozmoqdaman. Bilaman, endilikda vaqtingiz ko‘p. Tug‘ilgan kuningiz bilan eng avvalo, o‘zimni tabriklayman, keyin Yupiterni. Bo‘lmasa, o‘ziga atalgan bunday muhtasham simfoniyadan bebahra o‘tardi. Shuning totidanmi sarmast bo‘lib, haligacha boshi aylangani aylangan, yettinchi osmonda uchib yuradi. Hali o‘smir edim, ilk marta sizni menga “Lya major” sonatasi […]

27.01.2025 | 10:02

img707

“ODAMLARGA ISHONISH KERAK!”

Ishdan qaytishda non olmoqchi bo‘lib, bir nechta novvoyxonalardan o‘tib keldim. Nogoh yo‘l chetida turgan “Non” yozuvini ko‘rib to‘xtadim. Kolyaskada usti o‘ralgan non, to‘rt ming degan yozuv bor. Ammo sotuvchi yo‘q. Shu atrofdagi to‘rt beshta darvozani taqillatdim, hech kim chiqmadi, chiqqaniyam bizniki emas, deyishdi. Nima qilishni bilmay tursam, bir yigit: “Aka nonni olib, pulni qo‘yib ketavering” […]

24.01.2025 | 19:19

img525

Asosiy

ABDULLA QODIRIYNING BIRINCHI MAQOLASI

“YANGI MASJID VA MAKTAB” “Mahallamizning taraqqiyparvar ag‘niyolaridan1 muhtaram Yo‘ldosh Hoji janoblari Beshog‘och daha, Eshonguzar mahallasida g‘ishtdan bir masjid bino qildirdilar. Mazkur masjid yoniga uch derazali xibzisihatga muvofiq bir maktab ham soldirdilar. Ishonchli odamlar so‘ziga qaraganda shu sovg‘a maktablariga usuli jadid ila o‘qitadigan muallim keltirib qo‘ymoq niyatida emishlar. Ollohi taolo mazkur boy janoblarini yaxshi niyatlariga yetkazib, […]

24.01.2025 | 10:53

img1467

“TUJJOR” GAZETASI

1907-yilning 21-avgustidan Said Karimboy Said Azimboyev muharrirligi va noshirligida chiqa boshladi. Gazeta asosan, aholining savdogarlar tabaqasiga mo‘ljallangandi. “Tujjor”ning 1-sonida “Matbuot olami yoki sababi ta’sisi g‘azetai “Tujjor” sarlavhali bosh maqola e’lon qilingan. Unda mazkur nashrning yo‘nalishi, maslagi bayon qilingan. Muharrir bayon etishdan oldin gazetaning tavsifini keltiradi. Gapni “…zamonamiz matbuot olamining eng taraqqiy qilg‘on zamonidir” degan fikrdan […]

23.01.2025 | 18:30

img1123

Said Ahmadning “Kelinlar qo‘zg‘oloni” pyesasidan iqtiboslar

”Kelinlar qo‘zg‘oloni” asari O‘zbekiston xalq yozuvchisi Said Ahmad asari asosida sahnalashtirilgan bu spektaklni yodga olishingiz bilan yuzingizga tabassum yuguradi. Uni qayta-qayta tomosha qilsangiz-da g‘ashingizga tegmaydi. 1984-yil sahna yuzini ko‘rgan spektakl yillar osha hamon sevimli bo‘lib yashab kelayotgan san’at durdonalaridan biridir. Unda Farmonbibi mehribon, ammo juda qattiqqoʻl ona boʻlib, oʻzining yetti oʻgʻli va ularning oilalari bilan […]

23.01.2025 | 17:01

img1856

YOLG‘ONNI YAMLAMAY YUTIB, “SEMIRAYOTGAN” YouTube

…Universitetda tahsil olayotgan jiyanimning savol aralash so‘ragani ajablantirdi: “Bu… nomlari abadiylashtirilganlarning hammasi ham adolatli odamlar emas ekan-ku!” Gap kim haqida ketayotgani bilan qiziqdim. U qo‘l telefonidagi bir lavhani ko‘rsatdi. Sarlavhasiga ko‘z tashladim: “Oq oltin” qullari. Paxta mafiyasi”. Lavhaga ikki tarixiy shaxs surati ilova qilingan – Sharof Rashidov va Ahmadjon Odilov. Qiziqib, besh-olti daqiqa kuzatdim va […]

23.01.2025 | 15:03

img788

ES

…Bunga dudlangan baliqning aloqasi yo‘qdir – kecha kechqurun yesa bir tuyur yeb, ustidan yarim stakan qaynagan suv ichdi, xolos. Abdimo‘min rosa manzirat qilsayam o‘zini tiydi: imtihondan o‘tib olaylik, keyin; balki pivo bilan qo‘shib urarmiz. Buni eshitib ko‘zlari chaqnab ketgan hamxonasi lab-lunjini yig‘ishtirolmay qoldi; aftidan, pivo desa o‘zini tomdan tashlaydiganlardan. Ammo shu bolaga tan berish kerak: […]

23.01.2025 | 11:09

img376

BU – MENING VATANIM!

Xalqimizda “sut bilan kirgan jon bilan chiqadi” degan naql bor. O‘zbekiston Respublikasi koreyslar madaniyati markazlari assotsiatsiyasi raisi, Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputati Viktor Pak bilan suhbatlashgan odam uning koreys millatiga mansub ekaniga shubha qiladi. Sababi, Viktor aka (uni ko‘pchilik shunday ataydi)ning qoniga o‘zbek tili ona suti bilan singgan. U O‘zbekistonsiz o‘zini, o‘zbeklarsiz hayotini, o‘zbek tilisiz […]

22.01.2025 | 15:25

img809

Asosiy

JADIDLIK MILLIY HARAKATI VA TIL-IMLO MASALASI

Til millatning eng katta boyligi, ma’naviy mulkidir. U millatni millat, xalqni xalq qilib turuvchi kuch hamdir. O‘zbek xalqi o‘z tilini saqlab qolish maqsadida butun tarixi ichra juda ko‘p marta bosqinchilar tilini qabul qilmaslik uchun kurashgan va jonini fido qilgan. XX asr boshlarida ham bu muammo bo‘lgan va Turkiston jadidlari turkiy tilni yot so‘zlardan asrash, uning […]

22.01.2025 | 12:50

img1411

YURT QAYG‘USI

Onam! Seni qutqarmoq uchun jonmi kerakdir?Nomusmi, vijdon bila imonmi kerakdir?Temur bila Chingiz qoni toshdi tomrimizdan,Aytgil! Seni qutqarmoq uchun qonmi kerakdir?Yov suqg‘ali kelgach qilichini yuragingga,Tush oldiga, ol ko‘ksumi – qalqonmi kerakdir?Boq, boq, mana turk tengizi toshqun qila qoldi,Turon yovini quvgali to‘fonmi kerakdir?Turon, yigiting, barchaga boq, qalqdi oyoqg‘a,Yurtda qorovul qo‘yg‘ali arslonmi kerakdir? YURT QAYG‘USI(Sochma) Ey Ulug‘ Turon, […]

22.01.2025 | 11:22

img1690

MA’RIFATPARVAR GENERAL QISMATI

Ismoil Gʻasprali, uning fojiali o‘limi munosabati bilan “Tarjimon” gazetasida chop qilingan yirik ta’ziyanomada “General Jo‘rabek tug‘ma askar o‘ldig‘i holda ilm va maorifni ham juda sevgan bir kishi edi. Alloh undan o‘z rahmatini darig‘ tutmasin”, deya hamdardlik bildirgan. “…1877-yilda Toshkentda “shahar nizomi” degan hujjat qabul qilinadi. Shu nizomga asosan shahar dumasi a’zolari va shahar boshlig‘i saylangan. […]

22.01.2025 | 09:43

img465

JADID KUTUBXONASI