KUTUBXONA
Bo'lim: Maqolalar
Asosiy
ONA TILIM O‘LMAYDI!
O‘zbek tiliga bag‘ishlangan she’rlar va hikmatli so‘zlar Alisher NAVOIYTURKIY TIL NAZDIDA Chunki toptim ul kalom ichra kamol,Turk alfozi bila surdum maqol…Turk nazmida chu men tortib qalam,Ayladim ul mamlakatni yakqalam… * * * Men turkcha boshlabon rivoyat,Qildim bu fasonani hikoyat; Kim shuhrati jahonga to‘lg‘ay,Turki bila dag‘i bahra olg‘ay. Chunki bu kun jahonda atrokKo‘ptur xush tab’, sof […]
21.10.2025 | 12:12
23464
“SUNBULIN LAYLO OCHIPTUR…”
Navoiy shahrida “Alisher Navoiy ilmiy-adabiy merosining umumbashariyat ma’naviy va ma’rifiy taraqqiyotidagi o‘rni” mavzusida V xalqaro ilmiy konferensiya o‘z ishini boshladi. Alisher Navoiy avvalboshdan o‘z oldiga juda katta va o‘ta mas’uliyatli vazifa qo‘ygan. Bu turkiy, ya’ni o‘zbek so‘z san’atini forsiy adabiyotdan hech ham kam bo‘lmagan yuksakdan yuksak darajaga ko‘tarish maqsadi edi. Ochig‘i, bu maqsad turkiy adabiyot […]
21.10.2025 | 09:25
932
ILOHIY NE’MAT
Til millatning qalbi, qadim ajdodlardan meros buyuk xazina, avlodlarni avlodlarga bog‘lovchi ma’naviy ko‘prik hisoblanadi. Har qanday tilda u mansub xalqning ma’naviy-axloqiy olami, insoniy fazilatlari, urf-odatlari-yu orzu-umidlari o‘z ifodasini topadi. Tilini yo‘qotgan xalq o‘zligini ham yo‘qotadi. Milliy xotirani saqlab qolishda tilga teng keladigan boshqa qudratli vosita yo‘q. Tilning moʻjizaviyligi shundaki, kishi o‘zi uchun mutlaqo begona tildagi […]
20.10.2025 | 17:00
663
TILNI ASRASH MILLATNI ASRASHDIR
OZODLIK FALSAFASI Yurt deganda ko‘z oldingizga nimalar keladi? Yaratgan bizga xalq o‘laroq yashashimiz uchun ato etgan tabarruk tuproq, tog‘-u toshlar, dasht-u dalalar, daryo-yu ko‘llar, cho‘llar-u o‘rmonlardan iborat makon, yana bizni qurshab katta qilgan ota-ona, qavm-qarindosh, do‘st-u yor, mahalladoshlar, to‘y-ma’raka, urf-odat, an’ana va qadriyatlarimiz kelmaydimi? Axir, yurt – shular bilan yurt-ku! Ammo bu omillar bilangina yurt […]
17.10.2025 | 17:39
938
BOBOLARIMIZDAN QARZDORMIZ
O‘zbekiston xalq artisti Karim MIRXODIYEV bilan suhbat – Karim aka, Mustaqillik ayyomi arafasida “O‘zbekiston Respublikasi xalq artisti” unvoni bilan taqdirlanganingiz san’at ixlosmandlari va muxlislaringiz uchun ham quvonchli voqea bo‘ldi. Gazetamiz tahririyati va ko‘p sonli o‘quvchilarimiz nomidan, kechroq bo‘lsa-da, ushbu oliy mukofot bilan muborakbod etamiz. – E’tibor uchun rahmat! Bu mukofot, to‘g‘risi, men uchun kutilmagan voqea […]
16.10.2025 | 12:42
928
CHATJIPITI VA TIRIK SHOIR
Alqissa, N. shahrining Ilonzor tumanidagi dong taratgan mavzega xizmat yuzasidan borishga to‘g‘ri kelib qoldi. Ko‘rsatilgan manzilga yetib, o‘ttiz uch qavatli boloxonador uyning yap-yangi liftiga qadam qo‘ydim. Ichkarida qotmadan kelgan, qanshariga qalin shishali ko‘zoynak qo‘ndirgan bir nusxa ikki kaftini shimining orqa cho‘ntagiga tiqib, parvozga shaylangan bedanaday chog‘lanib turar, chap burchakda bir sirmako‘ylak, do‘rdoq lab oynaga o‘zini […]
16.10.2025 | 10:03
969
LASLO KRASNAHORKAI. AKROPOL SARHADLARIDA (HIKOYA)
Taksi haydovchilar rasvo bo‘lishadi-da juda, tiqilinchda odamning holi-joniga qo‘ymay xira pashshadek yopishib olishgani-chi, nega shunaqa qilishadi-ya, ko‘rib turishibdi-yu, ahvol-tirikchilikni – haydasang ketmaydi, boshida, yo‘q, kerakmas, qo‘yasanlarmi-yo‘qmi, bo‘ldi-da endi, deya javob qilib charchamayotgan odamning oxiri indamay, namoyishkorona yuzini burib olishdan o‘zga chorasi qolmadi, ular shunchalik shilqim bo‘lib ketganidan uning g‘ijinayotgani, ko‘zlarida chaqnagan g‘azabni sezmasdilar, tavba, qochib […]
15.10.2025 | 16:51
733
ATOQLI NAVOIYSHUNOS
Sharq xalqlari madaniyati va adabiy merosining bilimdoni Yevgeniy Eduardovich Bertels (1890–1957) navoiyshunoslik taraqqiyotiga ham munosib hissa qo‘shgan yirik tadqiqotchilardan biridir. Olimning Ikkinchi Jahon urushi yillari bir muddat Toshkent shahrida istiqomat qilishi uning ilmiy faoliyatida nihoyatda samarali iz qoldirdi. U respublikamizning boy qo‘lyozma fondlari bilan yaqindan tanishdi, ulardan unumli foydalandi, oliy o‘quv yurti talabalariga ma’ruzalar o‘qidi, […]
15.10.2025 | 15:34
762
ASL SHARAF
Barmoq chiziqlari mutlaqo mos keladigan ikki odam bo‘lmaganidek, hayot yo‘li butkul o‘xshash odamlarni ham topish mushkul. Taqdir Asil Rashidovga mutloq o‘ziga xos hayot yo‘li, yirik davlat arbobi va mashhur adibga ukalik baxtini nasib etdi. Lekin navqiron Asiljon bundan mag‘rurlanmadi, ongli, samarali hayotning kaliti mehnat va faqat mehnat ekanini erta anglab yetdi. U o‘ziga nomzodlik ishi […]
15.10.2025 | 09:28
380
Asosiy
ADABIYOT BO‘YICHA 2025-YILGI NOBEL SOVRINDORINING MUKOFOTGA MUNOSABATI
Vengriyalik yozuvchi Laslo Krasnahorkai “qiyomat dahshati sharoitida san’atning kuchini yana bir bor tasdiqlagan ishonchli va bashoratli ijodi uchun” 2025-yilda adabiyot bo‘yicha Nobel mukofoti sovrindori bo‘ldi. “Krasnahorkai Laslo – Kafka va Tomas Bernxardga borib taqaladigan Markaziy Yevropa an’analariga mansub buyuk epik yozuvchi”, – deya ta’kidladi Nobel qo‘mitasi. Laslo Krasnahorkai 1985-yilda “Satanin tangosi” romani nashr etilgandan so‘ng […]
14.10.2025 | 17:00
973
ADOLAT MUZEYIDAGI SUKUT FARYODI
Xabaringiz bor, mamlakatimizda har yili oktyabr oyining birinchi haftasida siyosiy qatag‘on qurbonlarini yod etish haftaligi o‘tkazilishi belgilangan. Kuni kecha haftalik doirasida O‘zbekiston prokuraturasi tarixi muzeyiga press-tur tashkil etildi. Unda Toshkent shahrining barcha tumanlaridan mahalla faollari, O‘zbekiston Fanlar akademiyasi Tarix instituti olimlari, professorlar, magistrlar, mustaqil tadqiqotchilar, ommaviy axborot vositalari vakillari, jamoatchilik faollari hamda huquqshunoslik yo‘nalishida tahsil […]
14.10.2025 | 16:36
389
TARAQQIYOTNING BOSH OMILI NIMADA?
KO‘PCHILIKNI O‘YLANTIRGAN SAVOLGA JAVOB Faqat johil kishi inson huquqlari va erkinligi borasidagi me’yorlarni toptashi, o‘zgalarni undan mahrum etish asnosida, o‘zi va yaqinlarini ham bu mahrumlikka sherik qilishi mumkin. Bunga asosiy sabab nima, degan savolga esa, jamiyatdagi diniy qarashlarning xato talqinidan kelib chiqqan johilona qadriyatlar, deb javob beruvchi kishilar ham bor. Ammo boshqa omillarni ham unutmaslik […]
14.10.2025 | 12:25
536
SHUHRATNING “OLTIN ZANGLAMAS” ROMANIDAN IQTIBOSLAR
Asarda urushdan oldingi va keyingi davrda mudhish qatagʻonga duchor etilgan halol, imon-eʼtiqodli kishilarning fojiali qismati badiiy tasvirlangan. Olam naqadar chiroyli! Har narsaning o‘z hayoti, o‘z husni, o‘z kamoloti bor. O‘z ko‘rki, o‘z fazilati bilan bir-birini to‘ldiradi, bir-birining husnini ochadi, bir-biridan ajralmas bir butunlik tashkil etadi. Ko‘pchilikka suyaning, ko‘pchilik qo‘llaydi. Lekin mutolaani susaytirmang. Men sizning harakatingizga […]
14.10.2025 | 09:38
919
XUFIYONA QOTILLIK QISSASI
“Ehtiyot bo‘lib yut bol tutganda ham, boldan ham goh chiqar shisha sinig‘i”, deb yozgandi shoirlardan biri. Munojot shunga ham rozi bo‘lardi, faqat bolasi omon qolsa bas edi. Ammo nafsiga qul kimsalarning jinoyati, oilada tibbiy madaniyatning yetarli emasligi, shifokorlarning befarqligi oqibatida norasta go‘dak hayotdan bevaqt ko‘z yumdi. * * * Munojot – bog‘chada tarbiyachi, Otabek – […]
10.10.2025 | 15:53
1025
QODIRIYGA TAHSIN AYTISHGA BURCHLIMIZ
Adabiy tilning shakllanishi, baland maqomi, sheva xazinasidagi so‘zlarni iste’molga olib kirish va esdan chiqqan tub so‘zlarni qayta qo‘llashda ijod ahlining badiiy tafakkuri benazir vosita bo‘ladi. Xalq ichidan olingan jonli so‘zlar ularning ijod xumdonida toblanib sayqal topadi va til boyligiga aylanadi. Albatta, o‘zbek tilining tarixi uzoq. Ammo zamonaviy o‘zbek adabiy tilining shakllanishida jadid adiblari, shuningdek, XX […]
10.10.2025 | 12:01
978
SAVOB VA TAVOB
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Qatag‘on qurbonlari xotirasi davlat muzeyi direktori,“Shahidlar xotirasi” jamoat fondi raisi Baxtiyor HASANOV bilan suhbat. – Ayni kunlarda Xotira va tarbiya haftaligi davom etmoqda. Bu tadbir Qatag‘on qurbonlari xotirasi davlat muzeyiga bevosita daxldordir. Suhbatni ushbu muassasaning bugungi faoliyatidan boshlasak. – Muhtaram Prezidentimiz joriy yil Shahidlar xotirasi xiyobonida davlat va jamoat tashkilotlari […]
10.10.2025 | 09:04
619
Asosiy
QABRGA KO‘MILGAN KITOBLAR
Jaholatga botgan tuzumlarning eng katta dushmani kitobdir. Shu bois, tarixda insoniyat zakosi mahsuli bo‘lgan qanchadan qancha kitoblar gulxanlarda yoqilgan, daryolarga oqizilgan. Mintaqamizda “Avesto”dan to yaqin kunlargacha ming-minglab kitoblarning kuli ko‘kka sovurilgan. Shuning uchun ham buyuk ajdodlarimizning aksar asarlari nomi faqat ro‘yxatlardagina saqlanib qolgan. Bu fojia XX asrda, ayniqsa, keng miqyos kasb etib, sovetlar o‘tgan asrning […]
09.10.2025 | 11:58
838
OLIM-U ILM-U AMAL
Mashhur orif va muhaddis Sufyon Savriy “Ko‘ngildan kibr zangini ketkazishdan ko‘ra tog‘ni igna bilan quduqqa aylantirish osonroq”, degan ekan. Mavlono Jaloliddin Rumiyga ko‘ra esa, takabburlikning eng tuban ko‘rinishi ko‘pincha ilm ahli orasida uchraydi, binobarin, kibr-u havo bois ilohiy dargohdan haydalgan Iblis ham dastavval farishtalarga ustozlik qilgan. Alhol, ilmiga shoista amal qilgan xoksor olimlarning maqomi ham, […]
09.10.2025 | 09:34
669
HAMISHA XALQIMIZ QALBIDA
2024-yildan e’tiboran har yili oktyabr oyining birinchi haftasi Siyosiy qatag‘on qurbonlarini yod etish haftaligi sifatida belgilangan. Bu yil ushbu xayrli tadbir Xotira va tarbiya haftaligi sifatida o‘tkazilmoqda. Bu muhim sananing aynan mana shu vaqtda o‘tkazilishi sobiq mustabid tuzum davrida xalqimiz boshiga tushgan mudhish tarixiy voqealar bilan bog‘liq. 1938-yil 4–15-oktyabr kunlari SSSR Oliy sudi harbiy kollegiyasining […]
08.10.2025 | 16:17
584
BEHBUDIY VA SULTON QOBUS
O‘mon – Arabiston yarimorolning janubi-sharqiy qismida joylashgan davlat. Maydoni – 309,5 ming kvadrat kilometr. Aholisi – 5,3 million kishi (2025). Poytaxti – Maskat shahri. Ma’muriy jihatdan 59 viloyatga bo‘linadi. Sho‘ro kengashi va Davlat kengashidan iborat O‘mon Kengashi maslahat organi mavjud. Ijrochi hokimiyatni sulton va hukumat amalga oshiradi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 27-dekabrdagi “Turkiston jadidlik harakatining […]
08.10.2025 | 13:55
716
Asosiy
“O‘TKAN KUNLAR” BOSHIDAN O‘TGAN KUNLAR
1 Stalin hukumati otamiz Habibullo Qodiriy (1918–1988)ni ham “xalq dushmanining o‘g‘li” degan tamg‘a bilan qamagan. U kishi hayotining o‘n yilini mahkumlikda o‘tkazgan. Otam o‘sha yerda bo‘lgan bir voqeani quyidagicha eslagandi: “1949-yilning oxiri – 1950-yilning boshlari edi. Shimoliy O‘rol lagerlaridagi (unda qirqdan ortiq lager bor edi) barcha siyosiy mahbuslarni etap qilib, qizil vagonlarga ortib Qarag‘anda shahriga […]
08.10.2025 | 12:23
1254