Go‘zal Turkiston
0:00
/
Toshkent
temperature icon 10°C

“JADID” GAZETASINING YANGI SONIDA: ✏️Usmon NOSIR: BOĞIM ✏️Iqbol MIRZO: KELAJAK UÇUN MAS’ULIYAT ✏️Gulçehra UMAROVA: ASRNI BÖYLAGAN ADIB ✏️Komil SINDOROV: “JAVOHIR SINDOROVNING BOBOSI BÖLIB TANILDIM“ ✏️E’zozxon KARIMOVA: MILLIY YUKSALIŞ SARI ✏️Orif ODILOV: ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA ✏️Nusratullo JUMAXÖJA: TADQIQOT-ROMAN ✏️Abbos ŞOYIMOV: XALQARO MEDIAFORUM ✏️Zikrilla MUHAMMAD: ANQARADA ADABIYOT BAYRAMI ✏️Ikrom BÖRIBOYEV: KEÇA VA BUGUN ✏️Muhayyo RUSTAMOVA: OG‘RIQ NUQTA ✏️Abdulhamid MUXTOROV: UYLAR SOYASIDA QOLAYOTGAN SAVOLLAR ✏️Jasmina ISROIL: SYUKURO MANABE – IQLIMŞUNOSLIK “OB-HAVOSI”NI ÖZGARTIRGAN NOBELÇI ✏️Rustambek ŞAMSUTDINOV: QONLI JILD ✏️Alişer SANDIBOYEV: SAMARQAND NEÇA YOŞDA? ✏️Nigina ISKANDAROVA: “KITOB, MENING DÖSTIMSAN” ✏️Jamoliddin BADALOV: “OLTIN QALAM” UMMON ORTIDA

TAVSIYA QILAMIZ


JADIDLAR


Kalit so'z: Asosiy

Asosiy

KUNJARAGA KUNI QOLGANLAR…

Kunjara – paxta çigitidan yoğ olişda hosil böladigan çiqindi, qoldiq mahsulot. Bu çiqindi tarkibida, ozroq bölsa-da, yoğ borligidan, çorva mollariga töyimli ozuqa hisoblanadi. Söqimga boqiladigan hökizlarga kuniga ikki mahal kunjara yedirilsa, vazni tez oşadi, göşti ham şirin keladi. Şundan bu turdagi çorva ozuqasiga bölgan talab katta – narxi ham arzon emas! Ammo… Katta avlod vakillari […]

10.11.2026 | 18:00

img528

Asosiy

MUBHAM ZAMON

1937-yil 19-sentyabr. Qatağonning qonli tölqini yana bir ziyoli, ma’rifatparvar insonni öz domiga tortib ketdi. Özbekiston SSR Içki işlar xalq komissarligi davlat xavfsizligi boşqarmasi 4-bölimi taqdim etgan 2332-sonli iş böyiça buxorolik Norjon Solimov otuvga hukm qilindi. Ayblov nima edi, dersiz? “Milliy ittihod” taşkiloti bilan aloqadorlik, sovet hokimiyatini tanqid qilganlikmi? Bular-da, bor. Biroq asosiy ayblov… Norjon Solimov […]

04.11.2026 | 13:30

img865

Asosiy

MATQULOV – XULUSIYEV

2009-yili ”Şarq” naşriyotida çop etilgan ”Qatağon qurbonlari (1938-yil fevral, sentyabr). Beşinçi kitob”da Ahmad Xulusiyev haqida ham qisqagina ma’lumot berilgan. Unda 1888-yili tuğilgan qöqonlik Ahmad Xulusiyev ”bosmaçilar yugurdagi”, ”aksilinqilobiy taşkilotlar” iştirokçisi sifatida ayblanib, 1938-yil 9-fevralda Özbekiston SSR Içki işlar xalq komissarligi huzuridagi ”Uçlik” qarori bilan otuvga hukm qilinganlar qatorida tilga olingan. Oradan ön yetti yil ötib […]

23.10.2026 | 15:07

img1125

Asosiy

BIR SURAT TARIXI

Taxminan 80-yillar edi. Uyimizda ingichka temir romchaga solingan, chamasi 35×25 hajmdagi bir fotosurat paydo bo‘lib qoldi. U 1928–1930-yillarda bobomizning loyihalari asosida qurilgan “Katta uy”da turardi. – Bu qanaqa surat? – deb so‘radim dadamdan.– Buvangni qamoqdagi surati, – dedilar suratga ma’yus boqib.– Kim olib keldi?– Bir guruh ziyoli yoshlar, – deya menga ma’noli qaradilar. Bobomizga tegishli […]

15.10.2026 | 15:32

img1267

Asosiy

ASIL KO‘MCHU SO‘ZLARIM

Internetni yenggan Koshg‘ariy 1988-yilning yoz oylarida Samarqand viloyatining Qizilkarvon (eski nomi Quyi Ingichka) qishlog‘i, Ashrafsoy etaklari, qadimiy Budrach manzilgohi, Niyoztepa, Omontepa, Eshmontepa yodgorliklarini tadqiq etish uchun olis Leningrad (Sankt-Peterburg)dan bir guruh tarixchi va arxeologlar keladi. Keksalarning guvohlik berishicha, o‘shanda ma’lum muddat Budrachda qazishma ishlari olib borilib, bir qancha osori-atiqalar topilgan. Kunlar sovigach, tadqiqotchilar yana kelishlarini […]

29.09.2026 | 11:24

img1576

Asosiy

CHO‘LPON HIMOYAGA MUHTOJMI?

Abdulhamid Sulaymon o‘g‘li Cho‘lponning “Kecha va kunduz” romani nafaqat o‘zbek romanchiligi cho‘qqilaridan biri, balki millat ruhiyati, tarixiy fojiasi va tilining betakror nafosati mujassam bo‘lgan muqaddas merosdir. Cho‘lpon nasri oddiy bayon emas; unda har bir so‘z, har bir tashbeh shoirona jilolanadi, o‘zbekning milliy turmushi, etnografiyasi va nafasi ufurib turadi. Shu bois, uni boshqa tilga o‘girish tarjimondan […]

16.09.2026 | 17:24

img1585

Asosiy

DA’VONING DAVOSI NE?

Galstukli qassob O‘zbekiston xalq yozuvchisi Erkin A’zamning yangi asari – “Da’vo” romani nashrdan chiqdi. Mutolaadan keyingi mulohazalarimni bayon qilishni kitob boshidan emas, sal oxirrog‘idan, 6-bobdagi bir holat tasviridan boshlamoqchiman. Bu holat ramziy ma’noda ham, real ma’noda ham roman mohiyatiga kirishda kalit vazifasini o‘taydi. Asar qahramoni Jamshid Bo‘ron tilidan hikoya qilinadigan bu epizod shunday: “Ustoz ko‘rsatgan […]

16.09.2026 | 09:42

img979

Asosiy

RO‘YXAT BOSHIDA

Qatag‘on bir xonadon eshigini bir marta emas, qayta-qayta buzib kirgan hollar ko‘p edi. Bir oiladan aka-uka, ota-bola, hatto bir necha avlod vakillarining siyosiy ayblovlar girdobiga tortilishi 1930-yillar fojiasining eng og‘riqli sahifalaridan. Gazetaning o‘tgan sonlarida Husanxon Niyozov taqdirini yoritar ekanmiz, arxiv hujjatlari bizni yana o‘sha xonadonga – bu safar akasi Hasanxon Niyozov qismati tomon eltdi. Hasanxon […]

10.09.2026 | 14:57

img1470

Asosiy

DO‘PPIDEKKINA GAP

2016-yilning boshidan kuziga qadar “Madaniyat va ma’rifat” telekanalida “Tafakkur jilolari” degan ko‘rsatuvni olib borgan edim. Har gal adabiyot, san’at, ilm-fan namoyandalari bilan suhbatimiz Milliy kutubxonada suratga olinadi. Bir kuni suhbatga do‘ppi kiyib boribman. Kameralar shaylangach, xizmatdagi yigitlar “Domla, do‘ppini yechib qo‘ying”, deb iltimos qilishdi.  – Nega?– Endi, bilasiz-ku, mumkin emas…– Nega mumkin emas? Bu O‘zbekiston […]

09.09.2026 | 12:48

img1483

Asosiy

MUSA JALILNING QARSHILIK DO‘STI

Tatar xalqining ulug‘ shoirlaridan Musa Jalilning jasoratga yo‘g‘rilgan hayoti va ijodiy faoliyatidan xalqimiz yaxshi xabardor. Ayniqsa, shoirning Ikkinchi jahon urushi yillaridagi tutqunlikda yozilgan “Maobit daftari” kitobiga kiritilgan quyidagi satrlar el orasida juda mashhur bo‘lib, hofizlar tomonidan kuylangan: Senga mendan xabar bersalar,“U yiqildi charchab”, desalar,Yo‘q, ishonma, bag‘rim!Bu so‘zni –Do‘stlar aytmas, yaqin ko‘rsalar. Taqdir deganlari qiziq-da, 1906-yilda […]

08.09.2026 | 12:47

img867

Asosiy

VAHSHAT

To‘qson yil avval sovetlar o‘z fuqarolariga nisbatan o‘tkazgan va tarixga “katta terror” nomi bilan kirgan qatag‘onning surati va siyratidan qay darajada xabardormiz? Eshitganlarimiz, o‘qiganlarimiz aksari zudlik bilan yasalgan “jinoiy ish”lar, qisqa, bir yoqlama tergov bayonnomalari va “uchlik” besh-o‘n daqiqada chiqargan hukmlar, va nihoyasida dahshatli qotillikka ilova shaklida “sho‘rpaxta” o‘rnida bosilgan yarim varaqlik “oqlov”lardan iborat. Yana […]

02.09.2026 | 12:24

img519

Asosiy

DEVOR ORASIDAGI KITOB

Ming to‘qqiz yuz o‘ttiz sakkizinchi yilning boshlari, ayni qish chillasi edi. Ayozdan-da sovuq mish-mish tarqaldi: yozuvchi Julqunboy qamoqqa olinibdi! Xabar kimning qulog‘iga yetsa, birinchi aytar so‘zi “Yo‘g‘-e!” edi. Qanday qilib? Odamlar qo‘ldan qo‘ymay o‘qiyotgan “O‘tkan kunlar” ro‘monini yozgan adib qamaladimi?! Shubha-gumonlar shu qadar bolaladiki!.. Ivir-shivirlar shu qadar urchidiki!.. Yozuvchi qamalsa, u odam yozgan kitobning taqdiri […]

01.09.2026 | 14:54

img624

Asosiy

RIZOIY FOJIASI

Yigirma yillik faoliyatini muallimlikka bag‘ishlagan, o‘zbek tilidagi birinchi “Hikmat” (fizika) va kimyo darsligi muallifi, Turkiston davlat universiteti qoshidagi fizika laboratoriyasini boshqargan xalq professori Husanxon Niyozov (Niyoziy) ma’rifatparvar jadidlardan biridir.  U 1895-yili Andijon shahrining Birlik dahasida tug‘ilgan. Bobosi Muhammadxon Niyoz o‘g‘li, otasi Matmusa (Muhammad Musa) asli Andijon viloyatining Oltinko‘l tumanidan, onasi Hanifa otin ziyoli ayollardan edi. […]

25.08.2026 | 12:30

img1051

Asosiy

AYBSIZ AYBDORLAR QISSASI

Yigirmanchi asrdan bizga ko‘p saboq qoldi. Ikkita jahon urushi xunrezliklari, Stalin boshchiligida 1937–1953-yillari amalga oshirilgan qonli repressiya oqibatlari hamon necha ming-ming oilaga bitmas yaraday azob beradi. Odamzod shunday qirg‘inlarga duchor bo‘lsa-da, adolatli zamonlar kelishiga ishonib yashaydi. Bu ishonch bundan keyin ham so‘nmaydi. 1937-yilning 31-iyulida SSSR Ichki ishlar vazirligi narkomi N.I.Yejovning “Sobiq quloqlar, sovetlarga qarshi jinoyatchi […]

24.08.2026 | 13:04

img2615

Asosiy

QODIRIYNING “GALATEYA”SI

Insoniyat tarixida ijodkorning o‘zi yaratgan asariga oshiq bo‘lishi, sevib qolishi hodisasi Pigmalion nomi bilan bog‘lanadi. Ko‘hna yunon afsonalariga ko‘ra, Kipr orol-davlati shohi Pigmalion usta haykaltarosh ham bo‘lgan. U marmardan go‘zal ayol – Galateya haykalini yasaydi va unga oshiq bo‘lib qoladi. Bu obraz dengizning tinch, osuda holatini anglatadi. Ushbu haykalda mujassam bo‘lgan go‘zallik esa san’atkor qalbini […]

20.08.2026 | 12:51

img1218

Asosiy

OYDIN KELAJAKNI KO‘ZLAB…

O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vaziri, iqtisod fanlari doktori, professor Qo‘ng‘irotboy SHARIPOV bilan suhbat – Domla, bilamizki, so‘nggi yillarda mamlakatimizda oliy ta’lim qamrovini kengaytirish, ta’lim sifatini oshirish, ilmiy salohiyatni mustahkamlash va xalqaro hamkorlikni rivojlantirish bo‘yicha keng ko‘lamli islohotlar amalga oshirilmoqda. Qolaversa, tizimdagi mavjud salohiyatdan samarali foydalanish, ilm-fanni iqtisodiyot bilan uzviy bog‘lash, ta’lim va […]

08.08.2026 | 16:32

img1985

Asosiy

HISOBCHIGA HISOBSIZ JAZO

Mamarasul Rasulov 1900-yili Andijon tumani Mirobod qishlog‘ida, oddiy dehqon oilasida tug‘ilgan. 1914-1915-yillarda qishloqdagi jadid maktabida Muhammadjon Rahimovdan dastlabki ta’limni oladi. 1918-1919-yillarda Toshkentdagi o‘qituvchilar tayyorlash maktabida o‘qiydi. O‘qishni tamomlagandan keyin Andijonga qaytadi-yu, kutilmaganda Birlashgan davlat siyosiy boshqarmasi tomonidan “bosmachilik” harakatiga xayrixohlikda ayblanib, qamoqqa olinadi. Ayblovlar tasdig‘ini topmagach, bir oydan so‘ng ozod qilinadi. U mehnat faoliyatini 1923-yili […]

04.08.2026 | 16:20

img1252

Asosiy

MEHNATGA TUHMAT

Saidg‘ani Abduqayumov 1884-yili Toshkent shahrida tug‘ilgan. O‘n sakkiz yoshida rus-tuzem maktabini a’lo baholar bilan tamomlagan. Bu paytda yangicha bilimli yoshlarga xususiy savdo firmalarining eshigi ochiq edi. U ham tengdoshlari kabi mehnat faoliyatini ishchi sifatida boshlaydi. 1905-yil kuzagidagi inqilobiy namoyishlar va tartibsizliklar guvohi, hatto, ishtirokchisiga aylanadi. Oradan ko‘p o‘tmay, 1906-yilda “E.Sindel” firmasiga ishga kiradi. Eng gullagan […]

23.07.2026 | 16:14

img1801

Asosiy

PARIJDAGI MEROSIMIZ

Ayni kunlarda O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi professori, filologiya fanlari doktori Aftondil Erkinov Fransiyada ilmiy tadqiqot olib bormoqda. U Parij shahrida joylashgan Insonshunoslik fanlari fondining “Taklif etilgan professor” dasturi stipendiyasini qo‘lga kiritgan. Hurmatli olimimizning xorijdan yo‘llagan maqolasi mushtariylarimizni bee’tibor qoldirmaydi, deb ishonamiz. TAHRIRIYAT E’tibor oshmoqda Keyingi yillarda O‘zbekistonning xorijdagi merosi, ayniqsa, qo‘lyozma merosimizni o‘rganishga keng miqyosda […]

22.07.2026 | 16:52

img1447

Asosiy

ALEKSEY YEKIMOV – ZARRA DUNYOSINING ULKAN KASHSHOFI

2023-yilgi kimyo bo‘yicha Nobel mukofoti Mungi Bavendi, Luis Bryus va Aleksey Yekimovga “kvant nuqtalarini kashf etgani va sintez qilgani uchun” berildi. Bu safda Yekimov olamshumul kashfiyotlar sari ilk qadamni tashlagani bilan ajralib turadi. Hayot yo‘li Aleksey Ivanovich Yekimov 1945-yil 28-fevralda Rossiyaning hozirgi Sankt-Peterburg shahrida tug‘ilgan. 1967-yilda Leningrad davlat universitetining fizika fakultetini tamomladi. 1974-yilda A.F.Ioffe nomidagi […]

22.07.2026 | 09:37

img2657

Asosiy

IMTIHONDAN KEYINGI O‘YLAR

Har yili yoz fasli men uchun jo‘shqin va mas’uliyatli pallaga aylanadi. Chunki bu paytda universitetimizga katta orzu-umid va maqsadlar bilan yuzlab yoshlar qadam qo‘yadi. Ular bilan yuzma-yuz suhbatlashish, fikrlash tarzi, dunyoqarashi, qiziqishlari va orzularini tinglash menga har safar bir haqiqatni anglatadi – har bir avlod o‘z zamonasining farzandi. Ijodiy imtihonlar men uchun doimo qiziq, chunki […]

21.07.2026 | 09:00

img1256

JADID KUTUBXONASI