Go‘zal Turkiston
0:00
/
Toshkent
temperature icon 9°C

“JADID” GAZETASINING YANGI SONIDA: ✏️Usmon NOSIR: BOĞIM ✏️Iqbol MIRZO: KELAJAK UÇUN MAS’ULIYAT ✏️Gulçehra UMAROVA: ASRNI BÖYLAGAN ADIB ✏️Komil SINDOROV: “JAVOHIR SINDOROVNING BOBOSI BÖLIB TANILDIM“ ✏️E’zozxon KARIMOVA: MILLIY YUKSALIŞ SARI ✏️Orif ODILOV: ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA ✏️Nusratullo JUMAXÖJA: TADQIQOT-ROMAN ✏️Abbos ŞOYIMOV: XALQARO MEDIAFORUM ✏️Zikrilla MUHAMMAD: ANQARADA ADABIYOT BAYRAMI ✏️Ikrom BÖRIBOYEV: KEÇA VA BUGUN ✏️Muhayyo RUSTAMOVA: OG‘RIQ NUQTA ✏️Abdulhamid MUXTOROV: UYLAR SOYASIDA QOLAYOTGAN SAVOLLAR ✏️Jasmina ISROIL: SYUKURO MANABE – IQLIMŞUNOSLIK “OB-HAVOSI”NI ÖZGARTIRGAN NOBELÇI ✏️Rustambek ŞAMSUTDINOV: QONLI JILD ✏️Alişer SANDIBOYEV: SAMARQAND NEÇA YOŞDA? ✏️Nigina ISKANDAROVA: “KITOB, MENING DÖSTIMSAN” ✏️Jamoliddin BADALOV: “OLTIN QALAM” UMMON ORTIDA

TAVSIYA QILAMIZ


JADIDLAR


Kalit so'z: Asosiy

Asosiy

“O‘RNAK” BIZGA O‘RNAK BO‘LSIN!

Jadidlik harakatining atoqli vakili Elbek (Mashriq Yunusov) ko‘p qirrali ijodkor hisoblanadi. O‘tli she’rlari, davr ruhini aks ettirgan hikoyalari, Pushkin, Krilov, Nekrasovlardan qilgan tarjimalari, tilshunoslikka oid maqolalari, tuzgan lug‘atlari, darsliklari va to‘plagan folklorshunoslik namunalari – shoir, nosir, tarjimon, tilshunos, folklorshunos, pedagog hamda taniqli publitsist sifatida Elbek juda katta adabiy va ilmiy meros qoldirganidan dalolatdir. Hayoti davomida […]

04.08.2025 | 14:21

img673

Asosiy

BAHROMBEK TARJIMON KIM BO‘LGAN?

O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi Sirojiddin Ahmad Bahrombek Tarjimonga bag‘ishlangan yangi asarni kitobxonlarga taqdim etdi. Olim Bahrombek Tarjimonning P-32607-raqamli “Jinoiy ishi” va arxiv materiallari asosida ma’rifatparvarning tarjimayi holini tiklagan hamda “Milliy ash’ori Tarjimon” to‘plamini to‘liq tabdil qilgan. Bahrombek Tarjimon (Davlatshoyev) 1871–1933-yillarda yashagan o‘zbek ziyolisi, shoir, yozuvchi va tarjimon. Ne’matullo Muhtaramning “Tazkirat ush-shuaro” asarida yozishicha, “Tarjimon […]

01.08.2025 | 15:57

img860

Asosiy

MANNON RAMZIY

Yaqin tarixning og‘riqli, kam o‘rganilgan sahifalarida qatag‘on qurbonlari haqidagi ma’lumotlar tobora oydinlashib borayotir. XX asrning 30-yillarida minglab o‘zbek ziyolilari, ma’rifatparvarlar qatorida asossiz ayblovlar bilan fojialar qurboniga aylangan jadidlardan biri Mannon Ramziy bo‘ladi. Bu nom ilk bor mustaqillik yillarida tadqiqotchilar e’tiboriga tusha boshladi. 2009-yili G‘afur G‘ulom nashriyotida chop etilgan “Tarixning noma’lum sahifalari. Hujjat va materiallar. Birinchi […]

30.07.2025 | 13:39

img853

Asosiy

AYBIN BILMAY KETGAN FUZAYL SHERAHMEDOV

O‘tgan asrning 20-yillarida Germaniyada tahsil olgan turkistonlik talabalar mavzusi keyingi vaqtda keng yoritilgan. Bu izlanishlarni qo‘llab-quvvatlagan holda, ushbu mavzudagi dastlabki ilmiy tadqiqotlar zahmatkash olim Sherali Turdiyevning “Ular Germaniyada o‘qigan edilar” kitobi (1992-yili)da, marhum ustozlarimiz – Begali Qosimov, Naim Karimov, Boybo‘ta Do‘stqorayevning maqolalarida o‘z ifodasini topganini adolat yuzasidan ta’kidlash lozim. Shuningdek, 1998-yili “O‘zbekkino” milliy agentligi tomonidan […]

27.07.2025 | 15:27

img907

Asosiy

BIRINCHI O‘ZBEK SHE’RIY ROMANINI KIM YOZGAN?

She’riy roman yozilishi kamyob hodisa. Roman darajasidagi keng qamrovli voqea-hodisalarni nazmiy shaklda ifoda etish juda murakkab. “She’riy roman” tushunchasi adabiyotshunoslikka kirib kelguniga qadar ham katta hajmdagi she’riy epik asarlar ko‘p yaratilgan. Firdavsiyning “Shohnoma”si, Navoiyning “Farhod va Shirin”, “Saddi Iskandariy” dostonlari, undan ham oldin yaralgan “Iliada” va “Odissey” eposlari mohiyatan olib qaralsa, she’riy romanning bir ko‘rinishi […]

24.07.2025 | 14:14

img1807

Asosiy

Akademik Abdulla A’ZAMOV: “ILMGA ASOSLANIB ISHGA KIRISHMOQ KERAK”

– Bu suhbat aynan “Jadid” gazetasi muxlislarining iltimosiga ko‘ra tashkil etilmoqda. Bunga ikki oy muqaddam gazetaning solnoma kitobi taqdimotida tabiiy va aniq fanlar, IT texnologiyalari va sun’iy intellekt rivoji haqida so‘zlaganingiz, millat oydinlarini, yoshlarni bu ilmlarni egallashga undaganingiz ko‘pchilikda qiziqish uyg‘otgani turtki berdi. – Ha, shunday bo‘lgan edi. Aslida men o‘shanda “Hazrat Navoiy – zamondoshimiz” […]

22.07.2025 | 08:45

img1339

Asosiy

AKA-UKANING AYANCHLI EGIZ TAQDIRI

Inson va jamiyat taraqqiyoti hech qachon oson kechmagan. Tarix tajribasi shuni ko‘rsatadi. Tabiiyki ijtimoiy o‘zgarishlar, ma’naviy uyg‘onish, hurriyat uchun kurash sinov-u imtihonlarsiz o‘tmagan. Erk osonlikcha kelmagan va yoki “oydan tushgan emas”. O‘z davrining yetuk olimi, shoir Rudakiy deganidek: Bilki, qiyin hayot berurtappa-taxt,Fozillik, ulug‘lik,mardlik hamma vaqt. XX asrning 30-yillaridagi siyosiy qatag‘on davri ayni haqiqatni yanada yaqqol […]

21.07.2025 | 09:55

img962

Asosiy

AVLONIYNING GULISTONI

Ulug‘ ma’rifatparvar adib Abdulla Avloniyning nevarasi, kimyo fanlari nomzodi, falsafa doktori, polimerlar va nanotexnologiyalar kimyosi bo‘yicha muhandis Jamshid Avloniy uzoq yillar AQSHda yashab, nufuzli kompaniyalarda rahbar lavozimida faoliyat olib borgan. Bugungi kunda esa, olim bobosi nomi bilan atalgan malaka oshirish instituti bilan hamkorlikda mamlakatimizga ilg‘or texnologiyalarning kirib kelishida o‘z hissasini qo‘shib kelmoqda. Jamshid Avloniy 1956-yilda […]

17.07.2025 | 12:39

img1360

Asosiy

BEHBUDIYNING XO‘JANDLIK MUHIBLARI

Nu’monjon Gʻafforiy,tarix fanlari doktori, professor(Tojikiston Respublikasi): – Xo‘jandlik Said Boboxon Ahroriy Turkiston jadidlari sarvari bo‘lmish Mahmudxo‘ja Behbudiyning shogirdlari va tarafdorlaridan biridir. U kishi 1910-yilda Xistevarz qishlog‘i va yon-atrofdagi hudud bolalari uchun yangi usul maktabini ochadi. Ta’lim muassasasining ilk o‘quvchilaridan biri bobom Abdug‘affor Hasanov bo‘lgan. Ahroriy domla vafotidan oldin bobomga “Oyina” jurnalining 68 ta sonini ishonib […]

16.07.2025 | 12:43

img757

Asosiy

MA’RIFAT LIBOSIDAGI OZODLIK

Behbudiyning 1907-yilda Rossiya dumasiga yoki Musulmonlar fraksiyasiga topshirgan “Turkiston madaniy muxtoriyati” deb nomlangan loyihasini o‘qib, moziydagi muhim voqeliklarga sababchi bo‘lgan ijtimoiy-siyosiy vaziyatlardan xabardor bo‘lamiz. Loyihaning bir bandida shunday yoziladi: “Turkistonga ko‘chmanchilarning olib kirilishi to‘xtatilsin”. Har gal uni o‘qiganimda, bu o‘ta yirik loyiha uchun Behbudiy qancha izlangan, fikrlagan, maslahatlashgan ekan, deb o‘ylab qolaman. Madaniy muxtoriyat deyilgani […]

13.07.2025 | 12:41

img1129

Asosiy

“SHAP-SHAP”LAGAN SHKAPSKIY

“Tarixni g‘oliblar yozadi” deyilmish gap bor. Agarda o‘sha “g‘olib” bosqinchi maqomida bo‘lsa… bunday tarixga mag‘lublargina emas, maymunlar ham yig‘lashi shubhasiz. Turkistondagi uchta mustaqil xonlik chor Rusiyasi tomonidan bosib olingach, xuddi shunday “g‘olibona tarixlar” yozilgan. Bosqinchi qo‘shin safida kelgan turli maqom va darajadagi olimlar va keyinchalik o‘lkani o‘rganish uchun yuborilgan mutaxassislar yozgan va ko‘p nusxada chop […]

03.07.2025 | 12:32

img3685

Asosiy

MILLATNING UMUMDARSXONASI

27-iyun – mamlakatimizda Matbuot va ommaviy axborot vositalari xodimlari kuni. Zotan, 1906-yilning aynan mazkur sanasida Munavvar qori Abdurashidxonov boshchiligida Ismoil Obidiy muharrirligida o‘zbek jurnalistikasi tarixida ilk milliy nashr – “Taraqqiy” gazetasiga asos solingan. Bu millat ziyolilarining erk va mustaqillik uchun kurash yo‘lidagi birinchi so‘z minbari edi. Milliy matbuotga asos solingunga qadar Behbudiy kabi turkistonlik ziyolilar […]

02.07.2025 | 12:31

img1866

Asosiy

FARGʻONA XOTIRALARI

Behbudiyning “Farg‘ona xotiralari” “Tujjor” gazetasining 1908-yil 1-yanvar 17-sonida nashr etilgan. Behbudiy samarqandlik hamrohi Abdulhamid mutavalli bilan birgalikda eski Marg‘ilon, Yangi Marg‘ilon (Skobelev), Xo‘jand shaharlaridagi usuli jadid maktablari bilan tanishadi. Darvoqe, Behbudiy ushbu sayohatining bir qismini “Farg‘ona xotiralari” nomi bilan “Turkiston viloyatining gazeti”ning 1907-yil 30-dekabr 97-sonida e’lon qilgan edi. Unda muallif Andijondagi usuli jadid maktablari, bir […]

01.07.2025 | 12:52

img1627

Asosiy

“TIRIKSAN, O‘LMAGANSAN SEN…”

O‘z zamonasining dardi bilan yashamagan, xalqning shodligi-yu g‘amini qalban his qilmagan inson na chin fuqaro, na komil shaxs bo‘la oladi. Vatanga muhabbat baland da’volar, balanparvoz hayqiriqlar emas, aksincha, hech bir ta’masiz unga xizmat qilish, bobolarning ezgu ishlarini davom ettirib, ular yoqqan chiroqlarni o‘chirmay asrashda ko‘rinadi. Mana shu sharafni anglaganlargina o‘z ilm-u salohiyatini, borini yurt ravnaqi […]

30.06.2025 | 16:45

img1717

Asosiy

SHAMAYGA BORGAN OTABEK

“Manas”ga hujum bo‘lganida Muxtor Avezov jonini o‘rtaga qo‘yib: “Qirg‘iz xalqining hayotidan “Manas” yulib olinsa, butun xalqning tilini kesib olgan bo‘lamiz”, degan genial fikrni aytadi. “Manas”ni avaylab-asrashda, saqlab qolishda Muxtor Avezov chin jonkuyar ziyoliga xos bebaho tarixiy xizmat qildi. XX asrning 50-yillari o‘rtalarida sobiq Ittifoq tepasida o‘tirgan millatparvarlar qotili vafotidan keyin Abdulla Qodiriyning oqlanishida qaysidir ma’noda […]

27.06.2025 | 15:00

img1481

Asosiy

TANOBI TORTILGAN TANOBCHILAR

Yaqin-yaqingacha maktablardagi adabiyot darslarida Muqimiyning “Tanobchilar” she’ri o‘qitilardi. Katta avlod vakillari ham hajv uslubida yozilgan bu she’rni takrorlab yurishadi. Lekin bu hajv ortida alamli tarix turganini ba’zilar idrok etmasligi mumkin. Muqimiy domla shu va boshqa hajviy asarlarida o‘zi yashagan davrning ayrim illatlari, kamchiliklari, bid’atlariga qarshi qalamini qurol qilgani haq. Sovet mafkurachilari esa bundan o‘z maqsadlari […]

26.06.2025 | 14:49

img1301

Asosiy

OVQATING YETMAY QOLSIN…

Do‘stim Baxtiyorga bag‘ishlayman Qism oshxonasida kechki ovqatga xafsalasiz qo‘l urdik. Ishtahaga it teggan. Sababi, tong sahar jangga ketishimiz haqida buyruq bor. Qayerga borishimiz noma’lum; sir tutishmoqda. Bunday imi-jim tayyorgarlikdan sezish mumkinki, Chorikor yo Panjsherga yo‘l olsak kerak. U yoqlardan tirik qaytish dargumon, ajalning uyasi, Xudo qarg‘agan joy. Do‘zaxning darvozasi ochilgani shu… Stolimiz atrofida asosan o‘zbeklar […]

25.06.2025 | 12:31

img424

Asosiy

RO‘YXATLARDA YO‘Q EDI NOMI…

Ko‘pincha evrilishlar davrida inson taqdiri tarixning eng og‘ir sinovlarida imtihon qilinadi. O‘rtahol oilada voyaga yetgan, ayniqsa, qalbi ilm-ma’rifatga tashna, o‘zini jamiyatga foyda keltiradigan shaxs sifatida ko‘ra boshlagan insonlar uchun bu yo‘l ham mas’uliyatli, ham mashaqqatli kechgan. Biz so‘z yuritmoqchi bo‘lgan Abdukarim To‘xtaboyev hayot yo‘liga nazar tashlasak, ilmga ishtiyoqi tufayli jamiyatda yuksak obro‘-e’tibor qozongan, ammo aynan […]

22.06.2025 | 16:16

img695

Asosiy

“BIRDAN BIR CHORA TANQID YO‘LIDIR”

Turkiston teatrlari Abdulla Qodiriy nigohida Jadid teatri – milliy madaniyatimiz tarixida alohida hodisa. Shu sabab o‘sha davr matbuotida teatr san’ati muammolariga doir bir qancha maqolalar chop etilgan. Teatr san’ati, ijro madaniyati, aktyorlarning mahorati bilan bog‘liq sahna epizodlariga ziyolilar tomonidan munosabat bildirilgan. Chunki jadidlik harakati namoyandalari uchun teatr faqat san’at maydonigina emas, ma’naviy targ‘ibot vositasi ham […]

20.06.2025 | 15:35

img813

Asosiy

ABDULLA QODIRIYNING “MEHROBDAN CHAYON” ROMANIDAN IQTIBOSLAR

“Mehrobdan chayon” – o‘zbek romanchiligi asoschisi Abdulla Qodiriyning ikkinchi yirik asari 1928-yil fevralda yozib tugatilgan. Roman mavzusi XIX asr hodisalari “xon zamonlari” davridagi o‘zboshimchaliklarni ko‘rsatishga qaratilgan bo‘lsa-da, unda roman yozilgan davr ruhi kuchli singdirilgan. Romanda Anvar bilan Ra’noning sevgi sarguzashti, qalb nazokati shoirona tarannum etilgan. Asarni “Mehrobdan chayon” deb atash, ziyoli ulamolarni qahramon qilib tanlashdan […]

17.06.2025 | 18:00

img9700

Asosiy

MATONATLI MUALLIM

Xalqimizning sevimli adibi Abdulla Qahhor o‘zining tarjimayi holiga bag‘ishlangan “Ozgina o‘zim haqimda” maqolasida: “Mening adabiyotga maylimni payqagan va bunga e’tibor qilgan kishi ona tili muallimi Muhammadjon Xoliqiy bo‘ldi”, deb yozadi. Bu odam adabiyot muxlisi bo‘lib, “Adib” ijtimoiy va adabiy jurnaliga bosh-qosh edi. Muhammadjon Xoliqiy XX asr boshlarida Turkistonda keng yoyilgan ilg‘or jadidlik harakatining taniqli vakili, […]

13.06.2025 | 12:31

img586

JADID KUTUBXONASI