KUTUBXONA
Bo'lim: Maqolalar
Asosiy
HUZURJONOV HAMMANI HAYRON QOLDIRDI
Xabaringiz bor, gazetamizning o‘tgan sonida sun’iy intellekt dasturi tomonidan o‘zbek tilida yozilgan ilk badiiy asar – “O‘zqir Sulaymon haqida hikoya” chop etilgan edi. E’tiborli jihati, ushbu asar mushtariylarimiz o‘rtasida katta qiziqish uyg‘otdi. Taniqli ijodkorlardan tortib, turli soha vakillari ham biz bilan bog‘lanib, bu mavzuda o‘z fikrlarini bildirishmoqda. Quyida ana shunday munosabatlardan ayrimlarini sizlarga ham ilindik. […]
14.05.2025 | 12:31
587
O‘TMISHGA EHTIROM ILA KELAJAK BARPO ETILMOQDA
Boburshoh orzulari ro‘yobi Zahiriddin Muhammad Bobur ulug‘ bobokalonlari Amir Temur va Mirzo Ulug‘bek singari o‘zidan meros qilib ilm-fani gullab-yashnagan davlat, dunyo ahli havasini keltiradigan imoratlar, so‘lim bog‘lar, obod shahar-u qishloqlar qoldirishni orzu qilib o‘tdi. Afsuski, o‘z ona yurtida bu orzuni amalga oshirish nasib etmadi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 25-yanvarda qabul qilingan “Buyuk shoir va olim, […]
14.05.2025 | 09:26
500
Asosiy
EZGULIK CHAROGʻI
O‘zbekistonga evakuatsiya qilingan ziyolilarning dil izhorlari Joriy yilda 9-may – Xotira va qadrlash kuni mamlakatimizda Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasi e’lon qilgan “2025-yil – Xalqaro tinchlik va ishonch yili”, shuningdek, Ikkinchi jahon urushidagi g‘alabaning 80 yilligi tadbirlari bilan uyg‘un hamda hamohang nishonlanmoqda. Muhimi, bundan ko‘zlangan maqsad – Vatan himoyasi yo‘lida mardonavor kurashgan buyuk ajdodlarimizga alohida […]
13.05.2025 | 12:31
545
URUSH VA TINCHLIK
9-may – Xotira va qadrlash kuni nafaqat tarixni yodga olish, balki yurtga muhabbat, sadoqat, vatanparvarlik va insonparvarlik tuyg‘ularini qalbimizda uyg‘otadigan muqaddas sana hisoblanadi. Bu kuni biz fashizmga qarshi kurashda mardlik va jasorat namunasini ko‘rsatgan buyuk ajdodlarimizni chuqur ehtirom bilan yodga olamiz. Gʻalabaga o‘z joni, mehnati va sabr-u matonati bilan ulkan hissa qo‘shgan millionlab yurtdoshlarimiz – […]
12.05.2025 | 16:47
543
Asosiy
PADARKUSH YOXUD O‘QIMAGAN BOLANING HOLI
(Turkiston maishatidan olingan ibratnoma)3 parda 4 manzarali, milliy birinchi fojia QATNASHUVCHILARBoy – 50 yashar.Toshmurod – boyning o‘g‘li, 15-17 yashar.Domullo – yangi fikrlik bir mulla, 30-40 yashar.Ziyoli – (ovro‘po libosida), o‘ruscha o‘qug‘on, millatchi musulmon.Xayrullo – boyning mirza va mahrami, 18-20 yashar.Tangriqul – boyning qotili.Davlat ila Nor (bo‘z bolalar) – kissalariga 4 so‘m qadar mayda kerak.Liza – […]
12.05.2025 | 15:00
677
Asosiy
INSON ULUG‘ – XOTIRA MUQADDAS!
1945-yil 9-may. Insoniyat tarixidagi muhim sana. 1939-yil 1-sentyabr kuni dunyoga hukmronlik qilish da’vosini ilgari surgan, insoniyatni dahshatga, qirg‘in va ofatlarga giriftor qilgan fashizm g‘oyasi asosida boshlangan Ikkinchi jahon urushi mislsiz azob-uqubatlar, son-sanoqsiz qurbonlarga sabab bo‘ldi. Olti yil davom etgan dahshatli urush o‘sha vaqtda jahonda mavjud bo‘lgan 73 ta davlatning 62 tasini, Yer kurrasining 80 foiz […]
12.05.2025 | 11:00
711
Asosiy
YELKAMA-YELKA
Bir kunda otuvga hukm qilingan aka-ukalar qismati Burhonovlar sulolasi… Buxorodagi jadidlik harakati haqida so‘z borsa, albatta, ushbu sulola eslanadi, uni chetlab o‘tishning iloji yo‘q. Sulola XIX asr oxiri – XX asrning birinchi choragida Buxorodagi ijtimoiy-siyosiy va madaniy jarayonlarda muhim rol o‘ynagan ma’rifatparvar xonadonlardan biri edi. Ularning ajdodlari Buxoroda o‘rta asrlardan boshlab shayxulislom, qozikalon, muftiy, rais, […]
10.05.2025 | 14:15
638
Asosiy
“MEN SUYGAN SUYUKLI…”
Jadid adabiyotining peshqadam vakillaridan biri Abdulhamid Sulaymon Cho‘lponning mangulikka daxldor asarlari orasida, shubhasiz, “Go‘zal” she’ri tong yulduzidek charaqlab turadi. She’rning lirik qahramoni suygan suyukli qanchalar go‘zal bo‘lsa, mazkur she’rning badiiyati ham shu qadar betakror. Bugun Abdulhamid Cho‘lpon hayoti va ijodi Tojikistondagi o‘zbek tilli umumta’lim maktablarining yettinchi va bitiruvchi sinflarida o‘quv dasturi doirasida o‘rganib kelinyapti. Unda […]
09.05.2025 | 14:53
846
O‘YNASHIB BO‘LMAYDIGAN O‘YIN
Mavzuning menga aloqasi yo‘q deyishga oshiqmang. Bolalikda uch-to‘rt o‘rtoq yig‘ilib, yong‘oq, gugurt quti yo shunga o‘xshash nimanidir o‘rtaga tikib o‘yinlar tashkil qilganimiz bor. O‘zimdan qiyos, bordi-yu uydagilar qo‘qqisdan biror ish buyurib qolsa, qo‘lim yumushda bo‘la turib, ko‘ngil o‘yin tomonda qolardi. Ish tezroq tugasa-yu, bolalar safiga o‘yinga qaytsam. Yutuq – g‘olib bo‘lganniki. Borini boy bergan esa […]
08.05.2025 | 12:21
836
Asosiy
O‘ZQIR SULAYMON HAQIDA HIKOYA
Adabiyot – inson qalbining sadosi, so‘z bilan ruhni oziqlantiradigan moʻtabar manba. Asrlar davomida inson tafakkurining eng noyob namunalari she’riyat, nasr, dramaturgiyada mujassam bo‘lib keldi. Ammo XXI asr boshida jahon sahnasiga shunday bir yangi qudrat chiqdiki, uning ta’sirida nafaqat sanoat, iqtisodiyot yoki tibbiyot sohasi, balki ilhom va nazokat talab qiladigan san’at – adabiyot ham tubdan o‘zgarmoqda. […]
07.05.2025 | 16:45
1014
Asosiy
RENESSANS ULG‘AYADIGAN MAYDON
“Olim bo‘lish osonmi?” maqolasi muallifi, taniqli jurnalist Ro‘zimboy HASANga ochiq xat Ro‘zimboy, qadrdon! Sizni tajribali, qalami o‘tkir jurnalist sifatida bilaman. Mavzuni xolis yoritishga harakat qilasiz, kuyunchak mulohazalaringiz samimiyligi ayniqsa jozibali. Jumladan, “Jadid” gazetasida bosilgan “Olim bo‘lish osonmi?” sarlavhali maqolangiz (2025-yil, 18-aprel) e’tiborimni tortdi. O‘ylatib qo‘ydi, mulohazaga undadi. Maqola har qanday jamiyat uchun g‘oyatda muhim va hech […]
07.05.2025 | 12:59
573
DO‘ST HAQIDA SO‘Z
Taniqli davlat va jamoat arbobi, sharqshunos olim, mohir pedagog va diplomat Rustam Sobirovich Qosimov (1955–2021), Prezidentimiz Shavkat Miromonovich Mirziyoyev ta’biri bilan aytganda, xalqimizning tom ma’nodagi ziyoli, ma’rifatparvar farzandi edi. Mamlakatimizda ta’lim tizimini takomillashtirish, ma’naviy-ma’rifiy jarayonlarni yangi, yuksak bosqichga ko‘tarishda bu insonning xizmati katta. Hayot bo‘lganida Rustam Sobirovich bu yil 70 yoshni qarshilagan bo‘lar edi. Yaqinda […]
06.05.2025 | 17:09
537
OBI HAYOT – YERGA NAJOT
Vaziyat qanchalik jiddiy? Shu kecha-kunduzda dunyoda bir milliarddan ortiq kishi turli darajadagi suv tanqisligidan aziyat chekmoqda. Sayyoramizda mavjud bo‘lgan barcha chuchuk suvning taxminan 70 foizi ekinlarni sug‘orish uchun ishlatiladi. Pokiston, Eron, Indoneziya, Hindiston va O‘zbekiston kabi mamlakatlarda jami suvning 90 foizi qishloq xo‘jaligiga sarflanadi. Bu ko‘rsatkich yuqori daromadli mamlakatlarda, xususan, AQShda 46 foiz, Yaponiyada esa […]
06.05.2025 | 15:28
589
Asosiy
TOKIODA BEHBUDIYXONLIK
Yaponiya poytaxti Tokio shahrida Toyo Bunko – “Sharq kutubxonasi” bor. Mazkur dargohda o‘zbek adabiyoti, xususan, jadidlar ijodi bilan jiddiy shug‘ullangan professor Hisao Kumatsu ishlaydi. Kumatsu turkiy tillarni, xususan, o‘zbek tilini ham yaxshi biladi. U O‘zbekistonda bo‘lib o‘tgan xalqaro anjumanlarda o‘z ma’ruzalari bilan faol qatnashib keladi. Yaqinda “Sharq kutubxonasi” hamda Tokio xorijiy tillar universitetida professor Hisao […]
05.05.2025 | 17:27
891
Asosiy
MILLIYAT TOMIRINGIZ QANDAY URADIR?
…1918-yil “Chig‘atoy gurungi” tuzildi. Bu jadidlarning ochiq siyosiy faoliyatdan endilikda murosa yo‘liga o‘tganini anglatar, ular butun kuch va g‘oyalarini adabiyotga, ayniqsa, she’riyat va ilmga ko‘chirishni maqsad qilishgandi. “Ishtirokiyun” gazetasining 1919-20-yillardagi sonlarida “Chig‘atoy gurungi” dasturi yo‘nalishida ko‘plab she’rlar e’lon qilinadi. Bu g‘oyaviy butun, hurriyatni kuylovchi asl she’riyat edi, uni Fitrat, Cho‘lponning izdoshlari yaratdi. Keyinchalik tashkil etilgan […]
02.05.2025 | 12:34
796
SHUKRONASI VA HAMIYATI BUTUN ODAM EDI
– Iste’dodli shoir Muhammad Yusufning har bir she’ri millionlab qalblarni zabt etgani, o‘z ohangicha qo‘shiqlarga aylanib ko‘ngildan joy olgani bor gap. Har ko‘ngilda so‘nmas muhabbat uyg‘otgan shoirimizni xotirlab uning rafiqasi, Muhammad Yusuf nomidagi fond rahbari, “Fidokorona xizmatlari uchun” ordeni sohibasi, shoira Nazira As-Salom bilan suhbatlashdik. – Nazira opa, odatda shoirlar iqtidori haqida so‘z borsa, ularning […]
02.05.2025 | 09:33
622
QAPCHIG‘AYLIK QARCHIG‘AY
Chimyon bilan Polosonning naq o‘rtasida, magistral yo‘l yoqasida, qirlar orasida Qapchig‘ay otlig‘ qishloq bor. Nomining o‘zidan o‘tmish nafasini sezgandirsiz. Manbalarda kelishicha, bu so‘zning tub ildizi mo‘g‘ulcha bo‘lib, “dara”, “o‘tish qiyin bo‘lgan joy” kabi ma’nolarni anglatadi. O‘shandayam biznikilar ikki tomonda turib, bosqinchilarning rosa ta’zirini bergan ko‘rinadi. Aholi uylariga yondosh bu tepaliklar yaqin-yaqingacha quyoshda kuyib, jizg‘anagi chiqib […]
01.05.2025 | 11:13
720
“BESH” KETDIM
To‘y qiling deb do‘q qilding, jonim,Uy qiling deb do‘q qilding, jonim.Ko‘mib turmush tashvishlariga,Zo‘r shoirni … yo‘q qilding, jonim. – deganda oxirat uyi obod bo‘lgur shoir Bahodir Iso yuz martalab haq edi. Dabdabali to‘y kerakmas, men o‘lsamam pul sochib arzon shuhrat payida bo‘miyman, to‘yimni kamxarjgina o‘tkazaman, it bo‘lay agar, deya qasam ichadiganlarga ishonib yurma, xo‘pmi? Hammamizam […]
30.04.2025 | 15:04
824
Asosiy
“OLISLARDAN BIR SADO…”
AQShning Michigan universiteti professori, taniqli adib va shoir, jadidshunos olim Temur XO‘JAO‘GʻLI bilan suhbat – Muhtaram Temur Xo‘jao‘g‘li janoblari, istiqlol arafasida Toshkent davlat universiteti (hozirgi O‘zbekiston Milliy universiteti) auditoriyasiga Sizni ustoz-professor Begali Qosimov olib kirgan edi. O‘shanda talabalar orasida men ham bor edim. Shu uchrashuvni, latofatli nutqni, samimiyatni hali-hanuz yaxshi eslayman. Bugun ham xuddi shundaysiz. […]
30.04.2025 | 12:31
657
TASAVVURDAN TASHQARIDAGI TEZLIK
To‘qqiz yil oldin respublika matbuotida bir xushxabarim chop qilingan. Ixchamgina xabar ohangida hayajon juda ustun, shov-shuvga urg‘u berilgan, desayam bo‘ladi. Unda “…Ispaniyada sakson million adadli aholi yashaydi va bu mamlakatga har yili 85 million sayyoh keladi. Xiva shahri aholisi soni 65 ming atrofida. O‘tgan yili shaharga ilk bor aholidan ko‘p – 66 ming sayyoh tashrif […]
29.04.2025 | 16:34
511
XOJA BAHOUDDIN NAQSHBAND
Ismi, laqabi, nisbasi va shajarasi Xoja Bahouddin Naqshband Buxoriy – islom olamining eng mashhur avliyolaridan biri, naqshbandiya tariqatining asoschisi. Xalq orasida “Bahouddin”, “Bahouddinjon”, “Xoja Bahouddin”, “Bahouddin Balogardon”, “Balogardon”, “Xojayi Buzruk”, “Shohi Naqshband” nomlari bilan ham ulug‘lanadi. Asl ismi – Muhammad. Otasining ismi ham Muhammad bo‘lgan. Ba’zi manbalarda bobosining ismi ham Muhammad ekani haqida ma’lumot keltiriladi. […]
29.04.2025 | 12:39
1252