Go‘zal Turkiston
0:00
/
Toshkent
temperature icon 9°C

“JADID” GAZETASINING YANGI SONIDA: ✏️Usmon NOSIR: BOĞIM ✏️Iqbol MIRZO: KELAJAK UÇUN MAS’ULIYAT ✏️Gulçehra UMAROVA: ASRNI BÖYLAGAN ADIB ✏️Komil SINDOROV: “JAVOHIR SINDOROVNING BOBOSI BÖLIB TANILDIM“ ✏️E’zozxon KARIMOVA: MILLIY YUKSALIŞ SARI ✏️Orif ODILOV: ÖZBEK-QOZOQ MADANIY HAMKORLIGI MUSTAHKAMLANMOQDA ✏️Nusratullo JUMAXÖJA: TADQIQOT-ROMAN ✏️Abbos ŞOYIMOV: XALQARO MEDIAFORUM ✏️Zikrilla MUHAMMAD: ANQARADA ADABIYOT BAYRAMI ✏️Ikrom BÖRIBOYEV: KEÇA VA BUGUN ✏️Muhayyo RUSTAMOVA: OG‘RIQ NUQTA ✏️Abdulhamid MUXTOROV: UYLAR SOYASIDA QOLAYOTGAN SAVOLLAR ✏️Jasmina ISROIL: SYUKURO MANABE – IQLIMŞUNOSLIK “OB-HAVOSI”NI ÖZGARTIRGAN NOBELÇI ✏️Rustambek ŞAMSUTDINOV: QONLI JILD ✏️Alişer SANDIBOYEV: SAMARQAND NEÇA YOŞDA? ✏️Nigina ISKANDAROVA: “KITOB, MENING DÖSTIMSAN” ✏️Jamoliddin BADALOV: “OLTIN QALAM” UMMON ORTIDA

TAVSIYA QILAMIZ


JADIDLAR


Bo'lim: Maqolalar

KELINOYIMI, YANGAMI YO CHECHA?

Ba’zi lahjalarda, ko‘proq Farg‘ona vodiysi va Toshkent shevalarida, akaning xotiniga nisbatan “kelinoyi” yoki qisqartirib “kennoyi” deb, boshqa hududlarda “yanga” yoki “checha” deb murojaat qilinadi. Shuningdek, mahalliy so‘zlashuvlarda ularning turli (jengge, yengge, yengebiye, cheche, sheshe, gelimbiyi va hokazo) ko‘rinish­lari mavjud. Ma’nodosh so‘zlarning ko‘pligi tilimiz boyligidir va ularni asrab-avaylash joiz. Ammo oynai jahon va radio, matbuot va […]

13.04.2024 | 15:24

img977

O‘ZBEKISTONNING “YUMSHOQ KUCH”I

2016-yil prezidentlik lavozimiga kelgan Shavkat Mirziyoyevning islohotlari natijasida tarixiy Turkiston jug‘rofiy mintaqasining yuragidan joy olgan O‘zbekiston nomi tez-tez tilga olinmoqda. Bu holat ushbu mamlakat o‘zining muazzam ta’sir imkoniyatlarini anglab yetgani va ularni namoyish eta boshlagani bilan izohlanadi. “Yangi O‘zbekiston” g‘oyasi bilan muhim yangilanish jarayonini boshlab bergan Shavkat Mirziyoyev siyosati allaqachon olimlarning tadqiqot mavzusiga aylanib ulgurdi. […]

13.04.2024 | 15:21

img705

KO‘KLAM KELADIR

Ko‘klam oyim yo‘lg‘a chiqqan, ko‘klam oyim qo‘zg‘alg‘an; Ko‘k ko‘ylakning bitishiga uncha ko‘p ham qolmag‘an! Tiniq havo… ko‘k yuzida oppoq, harir pardadek Oq bulutlar, unda-munda yoyilg‘anlar parishon. Shu’lalarning aksi bilan yiltillagan ignadek, Kun tig‘lari, qarashlarg‘a o‘tkur-o‘tkur sanchilg‘an… Qip-yalang‘och daraxtlar ham quchoq ochib, ko‘z tutib, Ko‘k ko‘ylakning bitishini chidamasdan kutalar. Qarg‘alar ham qishda qilg‘an gunohlarni unutib, Uzr […]

13.04.2024 | 15:14

img324

VAQT MUSRIFLARI

Bolalaligimizdan “Nonni isrof qilma!”, degan pandni deyarli har kuni eshitganmiz va u qon-qonimizga singib ketgan. Yerga tushib yotgan urvoqni ko‘rsak, bir chetga olib qo‘ymasdan o‘tib ketolmaymiz. Lekin nondan boshqa narsalarning uvoliga ko‘pda e’tibor qilmaymiz. Ayniqsa, Vaqtning. Afsuski, dunyoda eng ko‘p isrof bo‘layotgan narsa bu Vaqtdir.  Vaqt nomoddiy, uni qo‘l bilan ushlab, ko‘z bilan ko‘rib bo‘lmaydi. Shu […]

13.04.2024 | 14:59

img351

OLMOS OPANING QUVONCHI

Atoqli shoir Gʻafur Gʻulom qiziga bag‘ishlagan bir she’rida: “Qiz degan ko‘ngilning qonidan bo‘lur”, deb yozgan edi. Darhaqiqat, Olmos opa dadasining shu ehtiromli ta’rifiga mos farzanddir. Olmos opa otasi haqidagi xotiralarida shunday yozadi: “Men dadamning ulug‘ kitobsevar olim, faylasuf, mutafakkir ekanlarini juda yaxshi bilar va bundan g‘ururlanar edim. Dadam biror she’rida kitobni oftobga qofiya qilganmi-­yo‘qmi bilmayman, lekin […]

13.04.2024 | 14:55

img430

KOINOT QUDUG‘I

Iskandarning shoxi borligini bilib qolgan sartarosh ichida saqlay olmay, bu sirni kimsasiz sahrodagi quduqqa aytdi. Shu bilan yengil tortib, undan qutuldim, deb o‘yladi. Ammo unday bo‘lmadi. Quduqdan qamish o‘sib chiqdi. Shu o‘rtada suruvini oldiga solib yurgan cho‘pon qamishni kesib, nay ya­sadi. Uni chalganida “Iskandarning shoxi bor”, degan sado chiqdi. Sartarosh ham, cho‘pon ham bunday choqda […]

13.04.2024 | 14:52

img405

TABIATNING XATOSI

Yo‘q, isitmam yo‘q, do‘x­tir. Qo‘ltig‘imga muzdey o‘lcha­giching­ni tiqib, qitig‘imni qo‘zitib o‘tirma. Davleniyangiz bormi, deysanmi? Shunaqa tuzi past savollarga opoqdadam rahmatli: “Davleniya jonivor beva kirpidayam bo‘ladi. Faqat o‘l­chash­ni yo‘lini qilsang bas”, deb qo‘yardi. Shu zamonda qon bosimi oshmaydigan odam borakanmi? To‘xta, xapdoringni qo‘yip tur. Oldin dardimni eshit. Ertaman yaxshi niyatda qo‘y bozorga ketyotuvdim. Ha-da, bugun Ultarmada […]

13.04.2024 | 14:48

img283

ER YIGITNING NOMUSI MILLATINI UYG‘OTAR!

“Barchamiz, eng avvalo, Vatan himoyachisi, tinchlik posboni bo‘lishimiz zarur”. Mamlakatimiz Prezidenti, Qurolli Kuchlar Oliy Bosh qo‘mondoni Shavkat Mirziyoyevning ushbu so‘zlari kuni kecha poytaxtimizdagi “Turkiston” san’at saroyida ilk namoyishi bo‘lib o‘tgan “Vatan manzumasi” deb nomlangan adabiy-ma’rifiy kechaning bosh g‘oyasini tashkil qiladi.   O‘tgan yildan boshlab mazkur adabiy-ma’rifiy dasturning keng miqyosda namoyish etilayotgani xalqimiz hayotida o‘ziga xos […]

13.04.2024 | 14:44

img359

AYOL SHAʼNI

Eng avval Onaga – ayolga taʼzim, Taʼzimdir mushtipar opa-singilga. Bosgan izi asli – yurt xaritasi, Taʼzim boʻlsin yorga, darddosh koʻngilga. “Vatanni sevaman” degan izhorni Aytmasdan, jim yurish mumkindir, illo. Lek aziz ayolga bir dasta gulday, “Sevaman!” soʻzini aytmaslik gunoh! Ana shu ayolning koʻksidagi nur, Bu sovuq olamni sirga oʻragan. Oʻzidan zerikkan, kulgusi salqi, Bemurod dunyoning […]

13.04.2024 | 14:41

img384

CHOʻYAN PECHKADAN XALQCHIL KUTUBXONAGACHA

Dima Qayum – bir soʻzli, chapani yigit. Uni jilovlash qiyin, boʻysundirish mahol. Uni ijtimoiy tarmoqlarda deyarli hamma taniydi. Chunki koʻp bora kun qahramoniga aylangan. Ha, nega “Dima” deysizmi? Oʻzining aytishicha, bozordagi rusiyzabonlar yo tili kelishmay, yo erkalatib bolaligida shunaqa ot qoʻyib chaqirishgan. Shu-shu, ijtimoiy tarmoqlarda ham bu nom taxallusga aylanib ketdi. Asli ismi Dilshodjon Boltaboyev […]

13.04.2024 | 14:35

img251

GULMISIZ, RAYHONMISIZ?

Yozuvchi Surayyo Zoyirning “Gullar tirikchilik uchun yashamas, gullar tiriklik uchun yashaydi”, degan satrlari bor. Har gal gul bozoridan o‘tganimda shu satrlar beixtiyor tilimda aylanadi. Darhaqiqat, tirikchilik uchun bo‘lsa-da, rastalarga olib chiqilgan gul, chechaklarda dilbar hayot ramzi mujassam. Darvoqe, gul bozori… Hamisha qizg‘in, hamisha xaridorgir… Axir, biror bayram yo‘qki, gulsiz o‘tsa. Gullar bayramlarimizning go‘zal timsoli, ko‘ngildan […]

13.04.2024 | 14:31

img491

AYOL SURATIGA CHIZGILAR

Ayol kim, uning nafosati, jozibasi, go‘zalligi qanday mezonlar asosida baholanadi? Bu sifatlar faqat ularning tashqi ko‘rinishi bilan belgilanadimi? Albatta, yo‘q. Ayollik tarovati avvalo, uning ma’naviyati, ichki dunyosi, go‘zal ruhiyati, xulq-atvori va axloqining to‘kisligi bilan o‘lchanadi. Xo‘sh, shu ma’noda, o‘zbek ayolining kechagi va bugungi qiyofasi qay ko‘rinishda?  Ma’lumki, qadimdan Sharq ayoli o‘zini tutishidan tortib, husn-u jamoli-yu, […]

13.04.2024 | 14:28

img700

HOKIM QACHON TEATRGA TUSHADI?

O‘tgan yili 22-dekabrda bo‘lib o‘tgan Respublika Ma’naviyat va ma’rifat kengashining kengaytirilgan yig‘ilishida Davlatimiz rahbari hal qilinishi lozim bo‘lgan muhim vazifalar qatorida O‘zbekistonda teatr san’atini rivojlantirish masalasiga ham to‘xtalib, jumladan, shunday degan edi: “Oyning bir kunini “Teatr kuni” deb e’lon qilib, hamma xodimlarning teatrga borishini yo‘lga qo‘ysak, o‘ylaymanki, har tomonlama foydali bo‘ladi”. Nihoyatda o‘rinli va dolzarb bo‘lgan […]

13.04.2024 | 14:25

img233

MATONAT MALIKALARI

Bu ayollar taqdir turtkisini tuhfa deb bildilar. Ularning hayo­tiga nazar solsangiz, taqdirning og‘ir sinovlariga mardona bardosh berib, chinakam moʻjizalar yaratgan metinday mustahkam irodali, nekbin va oqila ayol siymosi ko‘z o‘ngingizda namoyon bo‘ladi. Beixtiyor o‘zingizning arzimas qiyinchiliklardan norizo bo‘lib, umidsizlikka berilgan kezlaringiz yodingizga tushib, shunchalar nodon bo‘lganingizdan uyalib ketasiz… QAMASHILIK QAYSAR QIZ   – Men yoshligimdan juda […]

13.04.2024 | 14:20

img285

“YANGI YO‘L”DAN “SAODAT”GACHA

Ma’lumki, o‘tgan asrning 20-yillarida yurtimizda “Yangi yo‘l” nomli jurnal nashr etila boshlangan. Bu jurnal dastlab gazeta shaklida bosilgan. Ziyo Said o‘zining “O‘zbek vaqtli matbuoti tarixiga materiallar (1870-1927)” risolasida bu haqda ma’lumot bergan va 1924-yil 1-yanvardan boshlab chop etilgan ushbu gazeta haqida “Turkiston Ishtirokiyun firqa markazqo‘mi qoshidagi xotinlar bo‘limining fikr tarqatg‘uchisi”, deb ma’lumot bergan. Demak, “Yangi […]

13.04.2024 | 14:15

img643

“TURON” SANOYI NAFISA ITTIFOQI

XIX asr oxiri, XX asr boshlariga kelib Turkiston Chor hukumatining xomashyo ombori va bozoriga aylanib qolgan edi. Mustabid harbiy ma’muriyat xalqning ijtimoiy-siyosiy tafakkuri rivojlanishi, madaniy jihatdan yangilanishi, oxir-oqibat o‘z mustaqilligini talab qilish darajasiga ko‘tarilishidan qo‘rqar, shu bois, har bir yangilikka qarshi turardi. Millat xodimlari xalqning ijtimoiy-siyosiy tafakkurini o‘zgartirish, uni bosib yotgan “bid’at” atalmish og‘ir yuk […]

13.04.2024 | 14:07

img938

XALQ MULKI MUQADDAS!

Bugungi kunda jamiyatimiz hayotida “Yangi O‘zbekiston” va “Uchinchi Renessans” so‘zlari o‘zaro hamohang va uyg‘un shaklda qo‘llanilib, xalqimizning yagona maqsad sari intilishida asosiy yo‘nalish bo‘lib xizmat qilmoqda. Darhaqiqat, mustaqil taraqqiyot yo‘limizni belgilab olganimizdan beri o‘tgan vaqt mobaynida ­“Yangi O‘zbekiston” tushunchasining hayotimizga ki­rib kelishi ham o‘ziga xos zarurat mahsulidir.  Ayni vaqtda O‘zbekiston o‘tmishda boshlangan ishlarning barcha jihatlarini […]

13.04.2024 | 14:03

img300

“JALOLIDDIN” DRAMASI HAQIDA

XORAZM BAHODIRINING SALOMI Atoqli shoir va dramaturg Maqsud Shayxzoda qalamiga mansub “Jaloliddin Manguberdi” tarixiy dramasi 1943-yili Hamza nomidagi O‘zbek akademik drama teatrida sahnaga qo‘yiladi. Ikkinchi jahon urushi yillarida xalqning jangovar ruhini ko‘tarish maqsadida sovet hukumatining ijtimoiy buyurtmasi sifatida, lekin yuksak badiiy mahorat bilan yaratilgan ushbu asar keng jamoatchilikka, birinchi navbatda, frontga jo‘nab ketayotgan askarlarga namoyish […]

13.04.2024 | 13:56

img7438

EGACHI

“O‘zbek xalq shevalari lug‘ati”da yozilishicha, ba’zi shevalarda “egachi” (“әkәji”, “egәch’”) deb akaning xotini, ya’ni yangaga nisbatan aytiladi. Ammo adabiy tilda, shuningdek, ayrim shevalarda “egachi” deganda “opa” tushuniladi: “egachi-singil” – “opa-singil”. Bu so‘z “ega” so‘zidan yasalmagan, “Devon-u lug‘otit-turk”da “ӭkā” so‘zi bor va u shunday izohlangan: “ӭkā – opa. O‘g‘uzlar ӭzā deydilar”. Ba’zi o‘zbek shevalarida bu so‘z […]

13.04.2024 | 13:36

img334

QIYOFASIZLIK

Koinot ichra Yer deb atalmish makonda bugun yetti milliarddan ziyod odam yashamoqda. Har birining barmoq izlari bir-biriga o‘xshamagani kabi, qiyofalari ham o‘zgacha. Xuddi shunday birovning qalbi birovnikiga o‘xshamaydi. Bu haqda o‘ylaganingda ko‘nglingda bir shirin g‘urur uyg‘onadi: qanday ajoyib, bu dunyoda yana xuddi senday ikkinchi bir odam yo‘g‘-a?! Sen betakrorsan va yagonasan! Ya’ni Alloh har birimizga o‘zimizga mos ko‘z-qosh, tabassum, […]

13.04.2024 | 13:30

img239

HAVODAN ZAHAR-ZAQQUM YOG‘ILMASIN

Bundan 40-50 yilcha oldin farg‘onalik ustoz muallim va shoir Iqbol Nazarov Vatan haqidagi she’rida: “Arig‘ingdan yotib suv ichay”, deya orzulagandi. Chanqoq odam yugurib kelib ariqdan engashib suv ichgan damlar bugun ertakka aylandimi? Ogahiy yozganidek, samo ham “ondin yog‘ar girdi xatar”ga aylanib bormoqdami? O‘sha “girdi xatar” qayerdan kelmoqda? Yerdan o‘rlab ko‘kka yetmayaptimi?  To‘g‘ri, bugungi kunda “Yashil […]

13.04.2024 | 13:25

img363

JADID KUTUBXONASI