KUTUBXONA
Bo'lim: Maqolalar
SO‘Z VA SAHNA XURSHIDI
UZUMINI YEGANLAR… Turli tantanalarda, nafis majlislarda yoki xilvat xiyobonlarda quyidagi bayt beixtiyor tilga keladi: “Agar ko‘nglimni shod etsao‘shal Sheroz jononi,Qaro xoliga baxsh etgumSamarqand-u Buxoroni”. Albattaki, yaxshi kishilarni hayratga solgan ushbu satrlar muallifini so‘raganlarga Amir Temur Ko‘ragoniy va Hofiz Sheroziy o‘rtasida kechgan iliq mutoyibani eslatgan bo‘lamiz va navbatdagi g‘azalni kamoli ehtirom ila qiroat qilishga tutinamiz: “Ayo […]
14.07.2026 | 11:31
1095
ADIBLAR XIYOBONI TURKIY XALQLAR MADANIY BIRLIGINING RAMZIDIR!
Bir millatning tarixiy xizmatlari faqatgina muazzam binolar va moddiy obidalar bilangina emas, balki ilm-fan bo‘yicha yaratgan ma’naviy yodgorliklari bilan ham baholanadi. Bu voqelikni jahondagi katta-kichik mamlakatlar misolida ko‘rish mumkin. Xususan, Misrdagi buyuk ehromlar va ularning hayratlanarli qurilish san’ati, yunon ilm-fani yodgorliklari, shuningdek, Hindiston va Xitoyning madaniy merosi fikrimizga shahodat beradi. Turkiy xalqlar, jumladan, o‘zbek xalqi […]
14.07.2026 | 09:22
899
Asosiy
KENGASHLI YURT
Ma’lumki, bundan ikki ming yillar oldin Rim imperiyasi davlat tizimida senat boshqaruvning oliy organi bo‘lib, u qonunlar ishlab chiqar, ijrosini nazorat qilar va yana ikki yil muddatga imperiya hududlarini idora qilish uchun konsullar saylardi. Keyinchalik ayrim Yevropa davlatlarida qirollar huzurida shunga o‘xshagan maslahat kengashlari tuzilgani ham bor gap. 1843-yilda Xiva taxtiga o‘tirgan Muhammad Aminxon muqaddam […]
11.07.2026 | 17:00
1207
GLOBAL SIYOSAT, YIRIK KAPITAL VA RENESSANS
So‘nggi hafta Yangi O‘zbekistonning zamonaviy tarixiga, shubhasiz, eng sermahsul, faol va strategik jihatdan muhim davrlardan biri sifatida muhrlanadi. Bir hafta ichida O‘zbekiston xaritasida Kavkaz portlaridan tortib, Sharqiy Yevropaning sanoat markazlarigacha bo‘lgan yangi yo‘nalishlar chizildi. Dunyo moliya tizimini nazorat qiluvchi 14 trillion dollarlik sarmoyaga ega yirik kompaniya Toshkentga ishonch bildirdi. Islom ma’rifatining asl mohiyati butun dunyo […]
10.07.2026 | 11:45
1055
Asosiy
MIRZOLAR FOZILI
O‘sh shahrida Mirzafozilbek hoji Qosimbekov degan bir odam o‘tgan. U ma’rifat qaldirg‘ochlaridan biri edi. “Turkiston viloyatining gazeti”, “Sadoyi Turkiston”, “Sadoyi Farg‘ona” gazetalari, “Oyina” jurnalidagi xabar va lavhalar bilan tanishib, dunyoga teranroq nazar sola boshladi, sayohatga otlanib, Turkiya, Bolqon mamlakatlarini, Saudiya Arabistonini kezib chiqdi, islom va Sharq falsafasini teran o‘rgandi. Keyinchalik Sankt-Peterburg dorilfununining tinglovchisi bo‘ldi. O‘zi […]
09.07.2026 | 14:47
1063
SUN’IY IDROK VA DUNYO
JANG MAYDONIDAGI TAHLILCHI Sun’iy intellekt haqida gap ketganda, ko‘pchilikning ko‘z oldiga robotlar yoki avtonom qurollar keladi. Ammo bugungi voqelik ancha murakkab va qiziq. Sun’iy intellekt hozircha jang maydonida qo‘lida qurol tutgan “temir askar” sifatida emas, balki jangni boshqaradigan aql markazi sifatida paydo bo‘lmoqda. Masalan, AQSH-Isroil – Eron mojarosida shu holat kuzatildi. Katta til modellariga asoslangan […]
09.07.2026 | 10:03
957
ISLOM MOLIYASI: ZARURATMI YO IMKONIYAT?
O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi, akademik Nurislom TO‘XLIYEV bilan suhbat – Domla, yaqinda O‘zbekistonda islom banklari faoliyati to‘g‘risida qonun qabul qilindi. Siz iqtisodchi olim sifatida bu voqeani qanday baholaysiz? – Bu, shubhasiz, mamlakat moliya tizimidagi muhim voqealardan biri. Men bu qonunni faqat diniy yoki axloqiy nuqtayi nazardan emas, sof iqtisodiy mantiq jihatidan ham dolzarb, deb […]
08.07.2026 | 16:30
1083
Asosiy
UZRI GUNOHIDAN BATTAR
“Jadid” gazetasida ma’rifatparvar olim Rustambek Shamsutdinovning aniq faktlarga asoslangan ta’sirli maqolalarini o‘qir ekanmiz, ba’zan alohida shaxslar emas, butun oila vakillari “katta terror” domiga tortilganiga guvoh bo‘lamiz. O‘tgan yili Bahrom Irzayevning “Aybin bilmay ketgan Fuzail Sherahmedov” sarlavhali tadqiqot mahsulini o‘qigan edik. Ma’lum bo‘lishicha, maqola qahramoni Sherahmedovlar sulolasidagi yagona qurbon emas. Bu ma’rifatli oila ildizlari Shayxontohur dahasining […]
24.06.2026 | 14:14
1785
VIDO QO‘NGʻIROGʻI
Qurbon hayiti kuni ulug‘ ustozim Ibrohim G‘afurovni ham tabriklab, ham ziyorat qilmoq niyatida qo‘ng‘iroq qildim. Telefonni olmadi. So‘ng farzandi Humoyunning raqamini terdim. U yo‘lda ekani, ustozni olib bir-ikki fotihalik joyga borishlari kerakligini aytdi. Agar ertaroq qaytsak, qo‘ng‘iroq qilaman, dedi. O‘sha kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining madaniyat, san’at va adabiyot sohalari xodimlaridan bir guruhini mukofotlash to‘g‘risidagi farmoni […]
23.06.2026 | 12:31
1532
TXIF–2026: GʻOYA VA SARMOYA
Global geosiyosiy va makroiqtisodiy mavhumliklar davrida kapitalni xavfsiz saqlash, barqaror bozorlarni kashf etish va ishonchli sheriklar topish xalqaro investorlar uchun ustuvor vazifaga aylandi. Shunday qaltis bir vaziyatda Markaziy Osiyoning iqtisodiy drayveri bo‘lgan O‘zbekiston navbatdagi yirik siyosiy-iqtisodiy tadbirga – Toshkent xalqaro investitsiya forumiga mezbonlik qildi. Bunday yirik forumlar O‘zbekiston uchun nafaqat muloqot maydoni, balki amaliy hamkorlikka […]
22.06.2026 | 09:43
1414
Asosiy
“BORSA KELMAS” YO‘LLARIDA
Uch og‘a-ini botirlar. Ularning oldida uch yo‘l bor edi: borsa kelar, borsa xatar, borsa kelmas… Bu ertak ham emas, cho‘pchak ham. Bir oila bag‘rida kamol topgan uch aka-uka – Sultonma’sud, Shohrux va Sultonmahmud Xolbotirovlarning taqdir yo‘li, qismati haqidagi mudhish haqiqatdir. Oradan qariyb bir asrga yaqin vaqt o‘tgan bo‘lsa-da, aka-ukalar boshdan kechirgan fojia yuraklarni hanuz larzaga […]
18.06.2026 | 12:24
1658
O‘LJAGA AYLANGAN KITOBLAR
Yozma bitiklar vaqt devorlarini yengib, xalqning qaddini tutib turadigan darajada qudratli. Shu sababli, tarixda “yurt olgan” hukmdorlar mag‘lub bo‘lgan xalqlarning qo‘lyozmalarini yo‘qotishni birinchi vazifa deb bilgan. Qo‘lyozmalar, kitoblar gulxanga qalangan, suvga oqizilgan, o‘lja sifatida olib ketilgan. Ne-ne buyuk allomalarimiz qalamiga mansub aksar asarlar o‘zga davlatlarning kutubxonalari va muzeylari javonlarini bezab turgani shundan. Uzoq o‘tmishni qo‘ya […]
16.06.2026 | 15:05
1612
TIBBIY MA’RIFAT NIMA?
O‘zFA Immunologiya va inson genomikasi instituti direktori, akademik Tamaraxon ARIPOVA bilan suhbat – Tamaraxon O‘ktamovna, tibbiyot fanlari doktori diplomini qo‘lga olgach, Immunologiya va inson genomikasi institutida ish boshlagan ekansiz. Shunga ham 34 yil to‘libdi. Muassasaning Mustaqillik davridagi, xususan, keyingi o‘n yillikdagi faoliyati ko‘z o‘ngingizda kechgan. Shunday emasmi? – Ha, aynan. Ko‘z ochib ko‘rganim – ilmiy […]
16.06.2026 | 11:44
1323
RAMZLARNI KIM YARATADI?
O‘zbekiston futboli tarixida ilk bor milliy terma jamoa madhiyasi kompozitor, shoir yoki ijodiy jamoa tomonidan emas, balki sun’iy intellekt algoritmi yordamida yaratildi. Xo‘sh, buni qanday qabul qilish mumkin? Ma’lumki, har qanday musiqiy asar badiiy mazmun va muayyan melodiya, ritm, garmoniya, tembr dramaturgiyasi, shakl va boshqa ifoda vositalariga ega bo‘ladi. Kompozitor asarni faqatgina kasbiy bilim va […]
16.06.2026 | 09:00
1215
MUTAFAKKIR. BASHORAT VA VASIYAT
“Jadid” gazetamizning o‘tgan, ya’ni 5-iyun sonida ustoz Ibrohim G‘afurovning qariyb sakson yillik sirdosh do‘sti, safdoshi va maslakdoshi, O‘zbekiston Qahramoni, xalq shoiri Erkin Vohidov haqidagi ikki sahifadan iborat xotiralarini o‘qigan edik. Ushbu “Bolalik hikoyalari” bilan tanishgan kishilarning barchasi to‘qson yosh ostonasiga qadam qo‘ygan, og‘ir xastalikni boshidan kechirayotgan mutafakkir adibning botiniy kuch-shijoati, aql-idrok va hofiza quvvatiga yana […]
15.06.2026 | 15:55
2023
JCH-2026: YER “TO‘P”INING TERS TOMONIDA
Oxirgi to‘rt yillikning eng katta sport bayrami bo‘lgan futbol bo‘yicha Jahon chempionatining ilk hushtagi kecha chalindi. 19-iyul kuni Ist-Raterford stadionida o‘tadigan finalga qadar bizni 104 ta o‘yin va tarixiy voqealar kutib turibdi.Futbol tarixida ilk bor 48 ta jamoa ishtirok etayotgan ushbu tarixiy turnirda kim g‘olib bo‘lishi mumkin?Eng yuqori imkoniyatga ega favoritlar kimlar?Tarixda qaysi davlatlar zafar […]
12.06.2026 | 12:43
1904
Asosiy
TULU’ AFANDI KIM EDI?
Men Tulu’ afandi degan kishi ismiga bundan yetti-sakkiz yil ilgari, “Ona yurtim – Qirg‘iziston, O‘sh…” degan kitobimga material yig‘ayotgan chog‘da duch kelgandim. Ijodkor muallim Odiljon Rahimov O‘shning qadimgi guzarlari tarixini bitish asnosida Tulu’ afandini ham tilga olib, iliq so‘zlar bilan ta’riflagan ekan. Afsuski, u kishining yozganlari mashinkalangan holda qolib ketgan, chop etilmagan. Xullas, Tulu’ afandi… […]
11.06.2026 | 11:35
1636
SAID AHMADNING “UFQ” ROMANIDAN IQTIBOSLAR
Said Ahmadning “Ufq” trilogiyasi o‘zbek xalqi hayotining uchta muhim tarixiy davrini — Katta Farg‘ona kanali qurilishidagi qahramonona mehnat, urush yillaridagi og‘ir sinovlar va urushdan keyingi tiklanish davrini bir butun maishiy va falsafiy lavhalarda birlashtirgan yirik epik asardir. Asar turli taqdirlar, hijron alamlari va insoniy kechinmalarning teran tasviri bilan o‘zbek adabiyotida muhim o‘rin tutadi. U o‘zidan-o‘zi […]
10.06.2026 | 17:08
1866
DASTURXON VA DASTURILAMAL
• Olimlar nima deydi?• O‘zbekiston nimalarga erishdi?• Biz o‘zimizni qanday tayyorlashimiz kerak? Dunyo aholisi har yili millionlab odamga ko‘payib bormoqda. Yer yuzida bugun 8 milliard 200 million inson yashayapti, 2050-yilga borib bu raqam 9-10 milliarddan oshadi, deb ta’kidlamoqda olimlar. Demak, har kuni ertalab dasturxon atrofiga o‘tiradigan oila a’zolari soni bilan bir qatorda, ularni boqadigan dalalar […]
09.06.2026 | 12:23
1255
BUYUK XIZMATLAR UNUTILMAYDI!
Bugungi kunda inson qadrini ulug‘lash, ajdodlar xotirasiga munosib ehtirom ko‘rsatish davlat siyosati darajasida hayotga tatbiq etilayotgani barchani birday quvontirmoqda. Yaqinda o‘zining yorqin iste’dodi, ko‘p yillik samarali ijodiy faoliyati bilan kelajak avlodlar uchun bebaho meros qoldirgan, Vatanimiz mustaqilligining ma’naviy asoslarini mustahkamlash, xalqimizning ma’rifiy-badiiy tafakkuri va intellektual salohiyatini yuksaltirish, yurtimizda madaniyat, san’at va adabiyot sohalarini rivojlantirishga beqiyos […]
09.06.2026 | 10:39
1202
“SHUNI BILINGKI, BIZ DOIM SIZLAR BILANMIZ!”
Bugun butun dunyo nigohi Shimoliy Amerika qit’asiga qaratilgan. AQSH, Meksika va Kanada yashil maydonlarida rosa bir haftadan keyin boshlanadigan futbol bo‘yicha navbatdagi Jahon chempionati – mundial milliardlab muxlislar yuragini hovliqtirmoqda. Ummon ortida boshlanayotgan ushbu xalqaro futbol bayrami bu gal biz, o‘zbekistonliklar uchun butunlay boshqacha, tarixiy ahamiyatga ega. Zero, futbol tarixida ilk bor O‘zbekiston milliy terma […]
08.06.2026 | 17:38
1364